Công ty cổ phần Chứng khoán BIDV (BSC) vừa phát hành báo cáo chuyên đề: Căng thẳng Hoa Kỳ - Israel và Iran.

3 kịch bản nhìn từ xung đột Trung Đông, có khả năng lãi suất điều hành tăng 0,25 - 1%

Ông Trần Thăng Long - Giám đốc Trung tâm Phân tích – Nghiên cứu và nhóm chuyên gia phân tích BSC đánh giá, các động lực chính thúc đẩy kinh tế của Việt Nam như xuất nhập khẩu, du lịch hầu như không bị ảnh hưởng bởi tình hình ở Trung Đông.

Tuy nhiên, chi phí gia tăng sẽ là rủi ro sẽ ảnh hưởng tới Việt Nam như việc phụ thuộc nguồn đầu vào năng lượng tại Kuwait, hay chi phí cước vận tải biển tăng cao.

Ngoài ra, trong bối cảnh Việt Nam đang xây dựng Trung tâm tài chính quốc tế (Vietnam International Finance Centre – VIFC), việc bất ổn chính trị tại khu vực Trung Đông, nơi sở hữu những trung tâm tài chính quốc tế lớn, cũng có thể là cơ hội để Việt Nam chớp lấy.

Dựa trên quan sát các lần đối đầu trước đây khi xung đột chính trị thường diễn ra trong khoảng 1 tháng, cùng với những phát biểu của Tổng thống Donald Trump về cuộc chiến có thể kéo dài 4 - 6 tuần, tham khảo một số tổ chức uy tín để đưa ra các kịch bản sơ bộ về tình hình giá dầu, nhóm phân tích BSC đã xây dựng ba kịch bản ảnh hưởng của cuộc xung đột Mỹ, Israel và Iran.

Trong kịch bản tích cực, thời gian cuộc chiến kéo dài từ 2 - 4 tuần, giá dầu Brent trung bình khoảng 85 USD/thùng, với xác suất xảy ra 35% và tác động tiêu cực nhỏ. Trong trường hợp này sẽ không tác động đến điều hành chính sách tiền tệ của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), chỉ số DXY biến động nhẹ, tỷ giá không bị ảnh hưởng. Với Việt Nam, lạm phát tăng khoảng 3,4% và Ngân hàng Nhà nước không tăng lãi suất.

Ở kịch bản cơ sở, cuộc chiến kéo dài 4 - 6 tuần, giá dầu Brent dao động 80 - 100 USD/thùng, với xác suất 50% và tác động tiêu cực ở mức vừa. Khi đó, Fed trì hoãn việc cắt giảm lãi suất, chỉ số DXY tăng điểm nhẹ, áp lực gia tăng với tỷ giá. Trong khi đó, lạm phát Việt Nam tăng khoảng 3,5 - 3,6% cùng kỳ và tạo sức ép tăng lãi suất điều hành 0,25 - 0,5%.

Trong kịch bản tiêu cực, nếu xung đột kéo dài trên 6 tuần, giá dầu Brent có thể trên 100 USD/thùng, với xác suất xảy ra thấp chỉ 15% và tác động tiêu cực lớn.

Với kịch bản này, Fed có thể không cắt giảm lãi suất và thậm chí tăng lãi suất nếu lạm phát tăng mạnh. Đồng thời, chỉ số DXY tăng điểm mạnh, áp lực tăng mạnh lên tỷ giá. Lạm phát Việt Nam có thể lên mức 3,73 - 4,5% cùng kỳ và Ngân hàng Nhà nước có thể phải tăng lãi suất 0,5 - 1%.

Dự báo tác động đến lạm phát

Dự báo tác động cụ thể hơn đến lạm phát, theo nhóm phân tích BSC, tình hình hàng hóa năng lượng qua Eo biển Hormuz đang cực kỳ căng thẳng và gián đoạn nghiêm trọng do xung đột Mỹ, Israel và Iran. Eo biển này kiểm soát khoảng 20 - 21 triệu thùng dầu mỗi ngày, tương đương khoảng 20 - 25% tổng lượng dầu giao dịch bằng đường biển toàn cầu và 20% tổng lượng tiêu thụ nhiên liệu lỏng của thế giới.

Gián đoạn vận tải tại eo biển này trong ngắn hạn sẽ gây áp lực tăng giá năng lượng nói chung và dầu thô nói riêng do yếu tố tâm lý, kéo theo giá xăng dầu Việt Nam.

Thực tế, giá xăng dầu trong nước đã được điều chỉnh tăng trung bình 4,66% trong phiên điều chỉnh ngày 26/2 theo đà tăng của giá dầu thế giới trước những sức ép mang tính cảnh cáo Mỹ dành cho Iran.

Trong trường hợp xung đột kéo dài khiến toàn cầu mất 20 - 25% lượng dầu và năng lượng đi qua Eo biển Hormuz, các đường ống thay thế (Saudi Arabia East - West Pipeline, UAE Habshan - Fujairah, Iran Goreh - Jask,...) chỉ tải được tối đa khoảng 6,5 - 8,5 triệu thùng/ngày, tức là sụt giảm khoảng 12 - 14 triệu thùng dầu mỗi so với hiện tại.

Đánh giá bộ đệm cho giá xăng dầu trong nước, theo BSC, số dư quỹ bình ổn giá xăng dầu lớn, cuối quý III/2025 đạt 5,6 nghìn tỷ đồng, tăng từ mức 900 tỷ đồng của quý IV/2021. Kể từ khi cuộc chiến giữa Nga - Ukraine nổ ra năm 2022, Việt Nam đã bổ sung quỹ xăng dầu đáng kể để có bộ đệm khi khủng hoảng xảy ra.

Cùng với đó, nhu cầu dầu tại Trung Quốc - quốc gia tiêu thụ dầu lớn thứ hai thế giới theo số liệu 2024 lên tới 16,3 triệu thùng/ngày, chiếm 16% tổng lượng dầu tiêu thụ toàn cầu, được dự báo còn khoảng 14 - 15 triệu thùng/ngày, do chuyển dịch sang năng lượng sạch và kinh tế phục hồi không đồng đều.

Nhóm V8 của OPEC+ đồng ý gia tăng sản lượng 206 nghìn thùng/ngày từ tháng 4/2026 ngay sau khi chiến tranh nổ ra.

"Trong nước, các yếu tố hỗ trợ lạm phát bình ổn bao gồm: nguồn cung các hàng hóa trong nước tương đối ổn định và đến thời điểm hiện tại, Việt Nam vẫn nhập khẩu giảm phát từ Trung Quốc. Trung Quốc là quốc gia duy nhất được Iran cho phép đi qua eo biển Hormuz trong giai đoạn chiến sự xảy ra, đây là yếu tố tích cực với chuỗi cung ứng từ Iran đến Trung Quốc", các nhà phân tích BSC nhận định.

Ông Nguyễn Lê Nam – Phó Vụ trưởng Vụ Chính sách tiền tệ, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam thừa nhận, trong bối cảnh căng thẳng leo thang tại Trung Đông, giá năng lượng tăng vọt, các ngân hàng trung ương lớn trên thế giới, trong đó có Fed, đã trở nên thận trọng hơn rất nhiều trong việc cắt giảm lãi suất.

Ngân hàng Trung ương Úc thậm chí tính đến khả năng tăng lãi suất có thể sớm trong tháng 3/2026 để kiểm soát lạm phát.

Ông cho hay, bối cảnh thế giới đang tạo sức ép lớn lên tỷ giá và thị trường tiền tệ trong nước. Những tác động trên được dự báo sẽ tiếp tục gây ra nhiều rủi ro tiềm ẩn đối với tăng trưởng và lạm phát thế giới, qua đó tác động trực diện và tiêu cực đến Việt Nam.

Đặc biệt, trong bối cảnh hiện nay áp lực lạm phát đang gia tăng khi giá dầu thế giới tăng cao kéo theo giá xăng trong nước cũng tăng.

Trong bối cảnh đó, việc kiên định mục tiêu kiểm soát lạm phát là hết sức cần thiết để góp phần neo giữ kỳ vọng lạm phát cũng như củng cố niềm tin của người dân, doanh nghiệp, nhà đầu tư nước ngoài vào môi trường vĩ mô ổn định, tạo tiền đề cho việc sản xuất kinh doanh phục vụ tăng trưởng kinh tế.

Kinh nghiệm thực tế từ thế giới và Việt Nam đã cho thấy rằng, tăng trưởng kinh tế cao chỉ thực sự có ý nghĩa và bền vững trong một môi trường kinh tế vĩ mô ổn định và lạm phát được kiểm soát tốt. Đó sẽ là nền tảng vững chắc cho việc tăng trưởng một cách bền vững.