Dưới đây là 5 nguyên tắc tài chính sống còn mà ông khuyến nghị nông dân cần đặc biệt lưu ý.

1. Mổ xẻ sổ sách năm cũ - soi từng thửa ruộng, mảnh vườn

Theo Wiese, bước đầu tiên để lập kế hoạch cho năm mới là đào sâu số liệu của năm trước, không chỉ tổng thể mà phải tính toán trên từng nông trại, từng mảnh đất.

“Khi tách riêng từng trang trại, bạn có thể giật mình nhận ra: mảnh đất thuê suốt 15 năm qua thực chất đang âm tiền. Nhìn rõ như vậy, bạn mới đủ cơ sở để quyết định có nên tiếp tục hay buông bỏ", ông nói.

Mỗi nông trại có mức sinh lời khác nhau - và không phải mảnh đất nào cũng đáng giữ.

2. Có kế hoạch tài chính rõ ràng, bám sát kế hoạch đó

Sau khi đánh giá năm cũ, nông dân cần ước tính doanh thu và chi phí cho năm 2026.

Wiese cho biết, khi làm việc với các nông hộ vào đầu năm 2025, nhiều báo cáo cho thấy biên lợi nhuận âm. Nhưng chính việc sớm nhận diện rủi ro đã giúp họ kịp điều chỉnh chiến lược.

“Quyết định dễ nhất lúc đó là: không nâng cấp máy móc. Xa hơn, kế hoạch tài chính còn quyết định bạn mua bao nhiêu bảo hiểm, bán ngũ cốc theo cách nào”, ông nói.

3. Theo dõi chi tiêu sát sao suốt cả năm

Không chỉ lập kế hoạch đầu năm, Wiese nhấn mạnh tầm quan trọng của việc cập nhật chi phí thực tế liên tục.

“Nếu máy gặt bốc cháy giữa mùa, bạn sẽ làm gì? Mua máy mới, thuê từ đại lý hay mượn của hàng xóm?. Những quyết định đó rất đắt đỏ – và bạn không thể đưa ra khi không biết mình đang đứng ở đâu về tài chính", vị chuyên gia nhấn mạnh.

Nông dân phải ra quyết định nhanh, lớn và tốn kém – nên biết rõ "sức khỏe tài chính" của mình là điều bắt buộc.

4. Cân bằng tiền mặt và dòng tiền trước các khoản mua lớn

Với các quyết định mua đất hay máy móc, Wiese khuyến nghị nông dân cân nhắc giữa: Lượng tiền mặt hiện có; Biên lợi nhuận và dòng tiền trong tương lai.

Không phải cứ “có tiền” là nên mua - quan trọng là việc mua có khiến dòng tiền bị bóp nghẹt hay không.

5. Đừng nhầm lẫn doanh thu với lợi nhuận

Sai lầm phổ biến nhất, theo ông Wiese, là chi tiêu dựa trên doanh thu mà quên chi phí sắp tới.

“Một vụ mùa bội thu hay một đống tiền mặt sau thu hoạch không có nghĩa bạn đã an toàn. Bạn vẫn còn cả vụ mùa mới cần vốn, tiền thuê đất và có thể là 200.000 USD tiền trả góp đất mua trong 5 năm qua", ông cảnh báo.

Doanh thu cao không đồng nghĩa với lãi thật – và nhầm lẫn này có thể khiến nông dân trả giá đắt, theo Wiese.