Theo thông báo mới nhất của Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên hợp quốc (FAO), giá các mặt hàng lương thực chuẩn trên thế giới đã tăng tháng thứ ba liên tiếp trong tháng 4/2026 do chi phí năng lượng tăng cao và những gián đoạn gây ra bởi cuộc xung đột ở Trung Đông.

Cụ thể, chỉ số giá lương thực của FAO, theo dõi sự thay đổi hàng tháng về giá quốc tế của một rổ hàng hóa lương thực được giao dịch toàn cầu, đạt trung bình 130,7 điểm trong tháng 4, tăng 1,6% so với mức điều chỉnh của tháng 3 và cao hơn 2,0% so với cùng kỳ năm ngoái.

Chỉ số giá ngũ cốc của FAO đã tăng 0,8% so với tháng 3 và tăng 0,4% so với cùng kỳ năm ngoái, phản ánh giá cả tăng cao đối với các loại ngũ cốc chính, ngoại trừ lúa miến và lúa mạch. Giá lúa mì thế giới tăng 0,8%, do lo ngại về hạn hán ở một số vùng của Hoa Kỳ và khả năng lượng mưa dưới mức trung bình ở Úc. Sự gia tăng này càng được củng cố bởi kỳ vọng về việc giảm diện tích trồng lúa mì vào năm 2026, khi nông dân chuyển sang trồng các loại cây trồng ít sử dụng phân bón hơn trong bối cảnh giá phân bón cao – do chi phí năng lượng tăng cao và những gián đoạn liên quan đến việc đóng cửa eo biển Hormuz.

“Mặc dù bị gián đoạn do cuộc khủng hoảng ở eo biển Hormuz, hệ thống nông nghiệp và thực phẩm toàn cầu vẫn tiếp tục cho thấy khả năng phục hồi. Giá ngũ cốc cho đến nay chỉ tăng ở mức vừa phải, được hỗ trợ bởi lượng dự trữ tương đối dồi dào và nguồn cung đầy đủ từ các mùa vụ trước.

Tuy nhiên, dầu thực vật đang trải qua đợt tăng giá mạnh hơn, chủ yếu do giá dầu tăng cao, làm tăng nhu cầu về nhiên liệu sinh học và gây thêm áp lực lên thị trường dầu thực vật”, nhà kinh tế trưởng của FAO, ông Máximo Torero - Nhà kinh tế trưởng của FAO cho biết.

Giá ngô toàn cầu tăng 0,7%, do nguồn cung theo mùa khan hiếm và những lo ngại về thời tiết ở Brazil, cũng như điều kiện khô hạn ảnh hưởng đến việc gieo trồng ở một số vùng của Hoa Kỳ. Áp lực tăng giá còn đến từ nhu cầu ethanol mạnh mẽ trong bối cảnh giá dầu thô tăng cao và những lo ngại dai dẳng về khả năng chi trả phân bón. Ngược lại, giá lúa miến thế giới giảm 4,0%, chủ yếu do nhu cầu nhập khẩu toàn cầu yếu hơn và triển vọng nguồn cung được cải thiện ở các quốc gia sản xuất và xuất khẩu chính.

Chỉ số giá gạo toàn quốc của FAO tăng 1,9% trong tháng 4, chủ yếu do giá gạo Indica và gạo thơm tăng cao, phản ánh chi phí sản xuất và tiếp thị tăng ở hầu hết các nước xuất khẩu gạo sau sự tăng vọt của giá dầu thô và các sản phẩm phái sinh của nó.

Chỉ số giá dầu thực vật của FAO đã tăng 5,9% so với tháng 3, đạt mức cao nhất kể từ tháng 7 năm 2022. Sự tăng giá này chủ yếu do giá dầu cọ, đậu nành, hướng dương và hạt cải dầu tăng cao. Giá dầu cọ quốc tế đã tăng tháng thứ năm liên tiếp trong tháng 4, phần lớn được hỗ trợ bởi nhu cầu mạnh mẽ hơn từ ngành nhiên liệu sinh học, được thúc đẩy bởi các chính sách khuyến khích ở một số quốc gia sản xuất và giá dầu thô tăng cao. Áp lực tăng giá còn đến từ những lo ngại về sản lượng giảm ở Đông Nam Á trong những tháng tới.

Chỉ số giá thịt của FAO đã đạt mức cao kỷ lục mới trong tháng 4, tăng 1,2% so với tháng 3 và 6,4% so với cùng kỳ năm ngoái. Giá thịt bò thế giới leo lên mức cao kỷ lục mới, được hỗ trợ bởi giá xuất khẩu cao hơn ở Brazil trong bối cảnh nguồn cung bò sẵn sàng giết mổ hạn chế, phản ánh quá trình tái đàn đang diễn ra. Giá thịt lợn cũng tăng, được thúc đẩy bởi giá cao hơn ở Liên minh châu Âu trong bối cảnh nhu cầu theo mùa tăng cao, mặc dù một phần được bù đắp bởi giá thấp hơn ở Brazil do nguồn cung dồi dào.

Ngược lại, chỉ số giá sữa của FAO đã giảm 1,1% so với tháng 3, chủ yếu phản ánh giá chào bán quốc tế thấp hơn đối với bơ và phô mai trong bối cảnh nguồn cung sữa dồi dào ở Liên minh châu Âu và sản lượng cuối mùa cao hơn dự kiến ​​ở châu Đại Dương.

Chỉ số giá đường của FAO cũng giảm, giảm 4,7% so với tháng 3 và giảm tới 21,2% so với cùng kỳ năm ngoái. Sự giảm giá này chủ yếu do kỳ vọng về nguồn cung toàn cầu dồi dào trong mùa vụ hiện tại, được củng cố bởi triển vọng cải thiện ở các nước sản xuất chính tại châu Á, đặc biệt là Trung Quốc và Thái Lan. Việc bắt đầu vụ thu hoạch mới ở Brazil, nhà sản xuất đường lớn nhất thế giới, càng góp phần tạo thêm áp lực giảm giá đường.

Còn bất ổn tại thị trường ngũ cốc

Vừa qua, FAO cũng đã nâng dự báo sản lượng năm 2025 cho hầu hết các loại ngũ cốc chính, củng cố thêm những dấu hiệu cho thấy tình hình cung ứng nhìn chung thuận lợi trong niên vụ 2025/26. Sản lượng ngũ cốc toàn cầu hiện được dự báo ở mức 3.040 triệu tấn, tăng 6,0% so với năm trước.

Đối với vụ mùa năm 2026, dự báo mới nhất của FAO về sản lượng lúa mì thế giới đã được điều chỉnh giảm nhẹ trong tháng này và hiện ở mức 817 triệu tấn. Con số này thể hiện mức giảm khoảng 2% so với năm trước, mặc dù sản lượng vẫn được dự kiến ​​sẽ cao hơn mức trung bình 5 năm qua. Triển vọng tiếp tục đối mặt với sự không chắc chắn do việc đóng cửa eo biển Hormuz, điều này đã làm tăng chi phí đầu vào - đặc biệt là năng lượng và phân bón - cùng với giá lúa mì tương đối thấp hơn.

Cảnh báo tình trạng khan hiếm phân bón

Theo Tổng Giám đốc FAO QU Dongyu, tình trạng khan hiếm phân bón toàn cầu do sự gián đoạn ở eo biển Hormuz sẽ dẫn đến năng suất thấp hơn và nguồn cung lương thực khan hiếm hơn trong nửa cuối năm 2026 và sang năm 2027.

Ông nhấn mạnh rằng, cuộc khủng hoảng hiện nay vượt xa phạm vi địa chính trị, ngày càng ảnh hưởng đến sản xuất lương thực, thương mại, đầu vào nông nghiệp và khả năng tiếp cận lương thực trên toàn thế giới.

“Chúng ta gặp nhau vào thời điểm vô cùng căng thẳng,” Tổng Giám đốc nói. “Đây không chỉ là một cuộc khủng hoảng địa chính trị, mà còn là sự gián đoạn ở cốt lõi của hệ thống nông nghiệp và thực phẩm toàn cầu”.

Ông Qu nhấn mạnh tầm quan trọng chiến lược của eo biển Hormuz, nơi trong điều kiện bình thường vận chuyển một phần đáng kể dầu mỏ, khí đốt tự nhiên hóa lỏng, lưu huỳnh và phân bón được giao dịch trên toàn cầu. Ông cảnh báo rằng sự gián đoạn đối với dòng chảy hàng hải qua hành lang này đang làm thắt chặt thị trường phân bón và tăng chi phí năng lượng, với những hậu quả nghiêm trọng tiềm tàng đối với sản xuất nông nghiệp và giá lương thực.

“Nông nghiệp hoạt động theo một chu kỳ canh tác không thể trì hoãn,” ông nói. “Phân bón phải được bón vào những thời điểm cụ thể trong chu kỳ cây trồng. Nếu không bón đúng thời điểm, năng suất sẽ giảm, bất kể điều gì xảy ra sau đó”.

Ông Qu nói thêm rằng chỉ cần chậm trễ vài tuần cũng buộc nông dân phải giảm lượng phân bón sử dụng hoặc bỏ hẳn việc bón phân. Ông giải thích rằng những tác động hiện nay không chỉ giới hạn ở giá cả hiện tại mà còn ảnh hưởng đến các vụ thu hoạch tiếp theo, điều này sẽ làm khan hiếm nguồn cung lương thực trong nửa cuối năm 2026 và năm 2027.

Tổng giám đốc lưu ý rằng những tác động này đặc biệt đáng lo ngại vì chúng trùng với thời kỳ gieo trồng và bón phân quan trọng tại các vùng sản xuất chính.

Các quốc gia phụ thuộc vào nhập khẩu ở châu Phi, châu Á và một số khu vực Trung Đông nằm trong số những quốc gia dễ bị tổn thương nhất, đặc biệt là những quốc gia vốn đã phải đối mặt với tình trạng mất an ninh lương thực trầm trọng, kinh tế yếu kém hoặc những cú sốc liên quan đến biến đổi khí hậu.