Nếu tính theo tỷ trọng trong nền kinh tế, lợi nhuận sau thuế của doanh nghiệp hiện tương đương 12,4% GDP Mỹ – mức cao nhất kể từ quý II/2021 và là mức cao thứ hai trong lịch sử kể từ khi dữ liệu được thống kê vào năm 1947.

Theo Axios, nếu so với Tổng thu nhập quốc nội (Gross Domestic Income - GDI), lợi nhuận doanh nghiệp chiếm tới 12,2%, mức cao nhất kể từ đầu những năm 1950.

Những con số trên cho thấy biên lợi nhuận của doanh nghiệp Mỹ không chỉ duy trì ở mức cao mà còn tiếp tục mở rộng sau nhiều năm tăng trưởng mạnh. Trước năm 2010, lợi nhuận doanh nghiệp hiếm khi vượt quá 10% GDP, nhưng trong 16 năm qua, tỷ lệ này gần như luôn duy trì trên mốc 10%, ngoại trừ giai đoạn đầu của đại dịch COVID-19.

Theo các chuyên gia, nhiều yếu tố đang thúc đẩy làn sóng tăng lợi nhuận, trong đó nổi bật nhất là sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI).

Ngân hàng Barclays nhận định các khoản đầu tư khổng lồ vào trung tâm dữ liệu phục vụ AI đang tạo ra một "động lực tăng trưởng mang tính cấu trúc" cho toàn bộ nền kinh tế Mỹ.

Trong báo cáo mới nhất, Barclays viết: "Chu kỳ lợi nhuận của Mỹ đang mở rộng và tăng tốc, được hỗ trợ bởi chương trình đầu tư cơ sở hạ tầng tham vọng nhất trong nhiều thập kỷ. Đây vẫn là động lực lớn nhất của thị trường tài chính toàn cầu và là lý do thuyết phục nhất để tiếp tục đầu tư".

Một ví dụ điển hình là hãng sản xuất chip Micron, khi công bố lợi nhuận ròng theo chuẩn GAAP đạt 28,24 tỷ USD trong quý gần nhất, giúp cổ phiếu công ty tăng hơn 6% ngay sau báo cáo tài chính.

Ngoài AI, Oxford Economics cũng cho rằng các yếu tố địa chính trị đang tạo thêm động lực cho doanh nghiệp. Tổ chức này nhận định lệnh ngừng bắn giữa Mỹ và Iran có thể kéo giá năng lượng đi xuống, từ đó trực tiếp cải thiện biên lợi nhuận của nhiều doanh nghiệp.

Tuy nhiên, sự bùng nổ lợi nhuận doanh nghiệp cũng làm dấy lên nhiều tranh cãi khi người tiêu dùng vẫn phải chịu áp lực từ giá cả cao.

Tổng thống Donald Trump tuần này chỉ trích các công ty dầu khí vì chưa giảm giá xăng đủ nhanh, cáo buộc họ đang "móc túi người tiêu dùng".

Ở chiều ngược lại, Thượng nghị sĩ Bernie Sanders cũng lên tiếng sau khi Apple tăng giá MacBook và iPad.

"Lòng tham của các tập đoàn chính là việc Tim Cook tăng giá sản phẩm sau khi Apple kiếm được 112 tỷ USD lợi nhuận trong năm ngoái," ông Sanders viết trên mạng xã hội.

Theo nhà bình luận kinh tế Greg Ip của The Wall Street Journal, điều đáng lo ngại không chỉ là lợi nhuận tăng cao, mà còn là khoảng cách ngày càng lớn giữa lợi ích của cổ đông và thu nhập của người lao động.

Ông nhận định: "Bạn hoàn toàn có thể là một người theo chủ nghĩa tư bản, nhưng vẫn phải lo ngại về sự ổn định chính trị của một nền kinh tế khi ngày càng nhiều thành quả tăng trưởng chảy vào túi cổ đông thay vì người lao động".

Theo giới phân tích, nếu xu hướng này tiếp tục kéo dài, lợi nhuận doanh nghiệp có thể vẫn là động lực quan trọng giúp thị trường chứng khoán Mỹ duy trì đà tăng.

Tuy nhiên, áp lực chính trị đối với các tập đoàn lớn cũng sẽ ngày càng gia tăng khi người dân tiếp tục phải đối mặt với chi phí sinh hoạt cao, trong khi doanh nghiệp liên tục ghi nhận những khoản lợi nhuận kỷ lục.