Theo ABC News, giá rau tươi hiện cao hơn 11,5% so với cùng kỳ năm ngoái. Giá hải sản cũng tăng 6,2% trong cùng giai đoạn, theo dữ liệu từ Cục Thống kê Lao động Mỹ (BLS).

Một phần nguyên nhân đến từ cú sốc dầu mỏ lịch sử do chiến sự liên quan tới Iran gây ra, khiến chi phí vận chuyển trong chuỗi cung ứng thực phẩm tăng mạnh, các chuyên gia nói với ABC News.

Dầu diesel được xem là “mạch máu” của chuỗi cung ứng thực phẩm vì nó vận hành xe tải và tàu chở hàng. Khi giá nhiên liệu tăng, các nhà cung cấp buộc phải chuyển phần chi phí đó sang người tiêu dùng thông qua giá bán tại siêu thị.

Ngoài ra, thuế quan và tình trạng thiếu hụt do thời tiết cực đoan cũng góp phần đẩy giá nhiều mặt hàng thực phẩm tăng cao hơn, làm áp lực lên ví tiền người dân thêm nặng nề.

“Mỗi khi thị trường năng lượng biến động, sớm muộn gì điều đó cũng phản ánh vào giá thực phẩm. Tôi nghĩ đó chính là điều đang diễn ra”, chuyên gia kinh tế thực phẩm Parke Wilde thuộc Đại học Tufts nhận định với ABC News.

Cuộc chiến đã khiến Iran đóng cửa eo biển Hormuz - tuyến hàng hải vận chuyển khoảng 1/5 nguồn cung dầu toàn cầu. Tình trạng thiếu hụt dầu khiến giá diesel tăng vọt. Theo dữ liệu từ AAA, giá diesel hiện cao hơn 60% so với một năm trước, vượt xa mức tăng của xăng thông thường.

Các loại thực phẩm dễ hỏng như rau củ và thịt đặc biệt nhạy cảm với chi phí diesel tăng cao vì thời hạn bảo quản ngắn khiến chúng dễ bị ảnh hưởng bởi những cú sốc trong chuỗi cung ứng, theo các chuyên gia.

Giá rau quả tươi trong tháng 4 tăng 2,3% so với tháng trước. Trong vòng một năm qua, giá nông sản tươi đã tăng 6,5% - cao hơn gấp đôi mức tăng chung của giá thực phẩm, theo dữ liệu BLS.

Giá các sản phẩm từ sữa cũng cho thấy tác động rõ rệt đối với nhóm hàng dễ hỏng. Giá sữa và các sản phẩm từ sữa tăng 0,8% trong tháng 4, sau khi giảm 0,6% trong mỗi tháng của hai tháng trước đó. 

Trong khi đó, giá cà chua đã tăng tới 39% trong vòng một năm qua, theo dữ liệu của BLS. Các chuyên gia cho rằng nguyên nhân không chỉ đến từ chi phí năng lượng mà còn liên quan tới thuế quan và tình trạng thiếu hụt mùa vụ.

Các siêu thị Mỹ nhập khẩu phần lớn cà chua từ Mexico, nhưng thời tiết xấu tại quốc gia này đã làm sản lượng sụt giảm mạnh, theo David Ortega - chuyên gia kinh tế thực phẩm David Ortega thuộc Đại học bang Michigan nói với ABC News. Nguồn cung không đủ đáp ứng nhu cầu đã khiến giá bị đẩy lên. Đồng thời, mức thuế 17% áp lên cà chua Mexico có hiệu lực từ năm ngoái cũng làm chi phí nhập khẩu tăng thêm.

“Những gì chúng ta đang chứng kiến không xuất phát từ một nguyên nhân duy nhất. Đây thực sự là sự kết hợp của nhiều yếu tố”, ông Ortega nhấn mạnh.

Các chuyên gia cũng thừa nhận giá thực phẩm thường biến động theo từng tháng, khiến việc xác định chính xác nguyên nhân của từng mặt hàng trở nên khó khăn. Xu hướng này cũng có thể thay đổi trong những tháng tới.

Dù vậy, mức tăng giá thực phẩm hiện nay vẫn thấp hơn đáng kể so với giai đoạn đỉnh điểm của đại dịch. Giá thực phẩm tiêu dùng tại nhà tăng 2,9% trong năm tính tới tháng 4, thấp hơn nhiều so với mức lạm phát thực phẩm hơn 11% của năm 2022.

Tuy nhiên, một số mặt hàng vẫn tăng rất mạnh. Giá cà phê tăng 18,5% trong vòng một năm qua, còn giá thịt bò tăng 14,8%, theo dữ liệu BLS. Trong cả hai trường hợp, giá đã tăng từ trước cuộc chiến Iran nhưng tiếp tục leo thang nhanh hơn trong tháng 4.

Ông Ortega cho biết tình trạng hạn hán đã góp phần làm nguồn cung cà phê và thịt bò suy giảm. Thuế quan đối với hai mặt hàng này cũng từng đẩy giá lên cao, dù chính quyền Trump đã dỡ bỏ các mức thuế đó vào mùa thu năm ngoái.

Một nguyên nhân khác khiến giá tiếp tục leo thang, theo ông Ortega, là người tiêu dùng vẫn chưa giảm mạnh nhu cầu mua sắm dù giá cao.

“Ngay cả với mức giá hiện tại, lượng tiêu thụ vẫn chưa giảm nhiều”, ông nói.