Vài trò nòng cốt của các hợp tác xã

Theo số liệu cập nhật đến 31/12/2025 của Liên minh Hợp tác xã Việt Nam, cả nước có hơn 36.200 hợp tác xã, 153 liên hiệp hợp tác xã và 81.781 tổ hợp tác, tăng 5,1% so với năm 2024.

Trong đó, khu vực nông nghiệp tiếp tục chiếm tỷ trọng chủ đạo với 23.954 hợp tác xã, tương đương 66,8%, còn lại hơn 33,2% là hợp tác xã phi nông nghiệp, cùng với 1.177 quỹ tín dụng nhân dân. Khu vực này hiện thu hút trên 7,1 triệu thành viên và tạo việc làm thường xuyên cho khoảng 2,7 triệu lao động.

Doanh thu bình quân một hợp tác xã đạt khoảng 3,2 tỷ đồng/năm, lợi nhuận bình quân khoảng 255 triệu đồng/năm. Thu nhập của lao động thường xuyên đạt khoảng 57 triệu đồng/người/năm, tương đương gần 4,75 triệu đồng/tháng, tăng khoảng 5 - 6% so với năm 2024.

Các hợp tác xã ngày càng phát huy hiệu quả trong tổ chức sản xuất, giúp giảm chi phí từ 8 – 21% và tăng giá bán sản phẩm từ 10 - 12% cho thành viên. Khu vực kinh tế tập thể đóng góp trực tiếp khoảng 4,8% GDP cả nước, đồng thời lan tỏa tới gần 30% GDP thông qua kinh tế hộ thành viên, qua đó khẳng định vai trò quan trọng trong nền kinh tế.

Lĩnh vực nông nghiệp vẫn giữ vai trò chủ đạo, chiếm khoảng 66% tổng số hợp tác xã cả nước. Các hợp tác xã nông nghiệp ngày càng khẳng định vị trí quan trọng trong tái cơ cấu ngành, xây dựng nông thôn mới thông qua mô hình liên kết chuỗi giá trị, ứng dụng công nghệ cao và sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, OCOP. Nhiều HTX đã chủ động liên kết với doanh nghiệp, từng bước tham gia thị trường xuất khẩu, nâng cao giá trị nông sản.

Các hợp tác xã gắn với làng nghề truyền thống và du lịch cộng đồng đang đóng vai trò quan trọng trong bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa bản địa. Thông qua mô hình hợp tác xã, các nghệ nhân và người dân liên kết khôi phục, duy trì các nghề truyền thống như dệt thổ cẩm, gốm, mây tre đan, làm nón, đồng thời đưa sản phẩm thủ công ra thị trường hiệu quả hơn.

"Dọn dẹp" hợp tác xã yếu kém, thành lập khoảng 1.000 hợp tác xã mới

Tại hội nghị thông tin về Tháng hành động vì hợp tác xã năm 2026 với chủ đề “Hợp tác xã Việt Nam - 80 năm đồng hành cùng đất nước”, bà Cao Xuân Thu Vân, Chủ tịch Liên minh Hợp tác xã Việt Nam cho biết, trong nhiều năm qua, xu hướng tăng trưởng ổn định về số lượng, hoạt động ổn định cho thấy mô hình hợp tác xã tiếp tục là lựa chọn phù hợp cho các thành viên trong việc hợp tác sản xuất, kinh doanh.

Qua theo dõi, tình hình tài chính tăng trưởng mạnh những năm gần đây cho thấy sự củng cố về năng lực tài chính của các hợp tác xã và các hợp tác xã, nhất là nhận thức chuyển đổi phương thức từ sản xuất truyền thống sang ứng dụng công nghệ cao, chuyển đổi số mạnh mẽ, thúc đẩy liên kết chuỗi giá trị và tích cực tham gia các chương trình phát triển sản phẩm.

Theo bà Thu Vân, năm 2026, dự kiến cả nước có thêm 900 - 1000 hợp tác xã mới được thành lập. Bên cạnh thành lập các HTX mới "mạnh từ khi thành lập", lãnh đạo Liên minh hợp tác xã cho biết, một trong những nhiệm vụ nặng nề của ngành là phải "dọn dẹp" các hợp tác xã yếu kém.

"Trong số 36.200 hợp tác xã hiện nay, có khoảng 30% hợp tác xã yếu kém, tạm dừng hoạt động nhưng chưa thể phá sản. Tuy nhiên, Luật Phá sản đã được thông qua năm 2025 sẽ giúp các hợp tác xã yếu kém giải thể nhanh hơn và đây sẽ là một trong những nhiệm vụ trọng tâm thời gian tới", bà Vân khẳng định.

Cũng tại hội nghị, Liên minh Hợp tác xã Việt Nam cho biết, năm nay là năm thứ 3 liên tiếp Tháng hành động vì HTX được tổ chức trên quy mô toàn quốc với chủ đề “Hợp tác xã Việt Nam - 80 năm đồng hành cùng đất nước".

Ông Đinh Hồng Thái, Phó Chủ tịch Liên minh Hợp tác xã Việt Nam cho biết, mục đích của chuỗi sự kiện trong Tháng hành động là nhằm nâng cao nhận thức về ý nghĩa của chặng đường 80 năm hình thành và phát triển của phong trào hợp tác xã Việt Nam gắn liền với tư tưởng Hồ Chí Minh;... Các hoạt động diễn ra từ ngày 9 - 11/4 tại Hà Nội, với chuỗi sự kiện sôi nổi.