Thị trường tài chính toàn cầu đã phản ứng dữ dội sau tuyên bố hiếm hoi và đầy căng thẳng của Chủ tịch Fed Jerome Powell, trong đó ông khẳng định sẽ tiếp tục điều hành chính sách tiền tệ độc lập, bất chấp việc Bộ Tư pháp Mỹ (DOJ) phát lệnh triệu tập liên quan đến cuộc điều tra về chi phí cải tạo trụ sở Fed tại Washington.

Theo ông Powell, cuộc điều tra này không đơn thuần xoay quanh vấn đề kỹ thuật hay tài chính. “Đây là cái cớ,” ông nói, nhấn mạnh rằng mối đe dọa truy tố hình sự xuất phát từ việc Fed không hạ lãi suất theo mong muốn của Tổng thống Donald Trump. Vấn đề cốt lõi, theo ông, là liệu Fed có còn được phép ra quyết định dựa trên dữ liệu kinh tế và lợi ích công chúng, hay sẽ bị dẫn dắt bởi áp lực và sự đe dọa chính trị.

Thị trường quay lại kịch bản “Sell America - bán tháo tài sản Mỹ”

Ngay sau tuyên bố của ông Powell, giới đầu tư nhanh chóng chuyển sang trạng thái phòng thủ. Đồng USD giảm mạnh so với rổ tiền tệ quốc tế, trong khi lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn trung hạn tăng vọt - tín hiệu cho thấy trái phiếu chính phủ Mỹ, vốn được coi là tài sản an toàn nhất thế giới, đang bị nhìn nhận là rủi ro hơn.

Trên thị trường hàng hóa, vàng - nơi trú ẩn truyền thống trong thời kỳ bất ổn - tăng vọt, lập mức cao kỷ lục mới. Chứng khoán Mỹ chịu áp lực bán mạnh, với các chỉ số tương lai lao dốc trước giờ mở cửa, phản ánh tâm lý lo ngại lan rộng trên Phố Wall.

Các nhà phân tích cho rằng diễn biến này gợi lại ký ức về những đợt “Sell America” trước đây, khi nhà đầu tư đồng loạt rút vốn khỏi tài sản Mỹ do lo ngại rủi ro thể chế thay vì rủi ro kinh tế thuần túy.

Niềm tin vào thể chế Mỹ bị thử thách

Theo ông Francesco Pesole, chuyên gia của ING, rủi ro lớn nhất hiện nay không nằm ở chính sách lãi suất cụ thể, mà ở khả năng Fed bị xói mòn tính độc lập.

“Nếu thị trường tin rằng chính sách tiền tệ có thể bị chỉ đạo từ Nhà Trắng, đồng USD sẽ là nạn nhân đầu tiên”, ông Pesole cảnh báo.

Ông David Chao của Invesco Asset Management nhận định việc điều tra Fed là dấu hiệu cho thấy tài sản Mỹ đang trở nên kém hấp dẫn trong mắt nhà đầu tư toàn cầu. “Không chỉ là xu hướng ‘Pháo đài nước Mỹ’, mà còn là cảm giác nước Mỹ đang sử dụng quyền lực nhà nước một cách ngày càng cưỡng ép”, ông nói.

Các chuyên gia tại RBC Capital Markets cảnh báo rằng nếu Fed tiếp tục bị tấn công về mặt pháp lý và chính trị, thị trường có thể bắt đầu định giá rủi ro lạm phát cao hơn, đẩy chi phí vốn dài hạn của Mỹ lên mức bất lợi.

Nghịch lý chính sách và nỗi bất an kéo dài

Trớ trêu thay, một số nhà phân tích cho rằng chính sức ép hiện nay có thể khiến Fed ít có khả năng cắt giảm lãi suất trong ngắn hạn hơn, bởi ban lãnh đạo ngân hàng trung ương muốn chứng minh họ vẫn đưa ra quyết định dựa trên dữ liệu, chứ không phải dưới áp lực chính trị.

Tuy vậy, cảm giác bất an đang lan rộng trong giới đầu tư. “Fed như chúng ta từng biết trong nhiều thập kỷ qua đang dần biến dạng”, kinh tế trưởng ANZ Richard Yetsenga nhận xét.

Khi niềm tin vào tính độc lập của Fed bị đặt dấu hỏi, điều đang bị thử thách không chỉ là chính sách tiền tệ, mà là nền móng thể chế tài chính của nước Mỹ - yếu tố từng khiến tài sản Mỹ trở thành nơi trú ẩn an toàn của thế giới suốt nhiều thập kỷ.