Theo Grist, đối mặt với thử thách khắc nghiệt của biến đổi khí hậu, hạn hán và nhiệt độ tăng cao, nông dân Ai Cập đang áp dụng một giải pháp canh tác mang tính cách mạng mang tên "nông nghiệp quang điện" (agrivoltaics). Bằng cách che phủ các đồng ruộng bằng các tấm pin mặt trời, họ vừa sản xuất được điện sạch, vừa bảo vệ cây trồng khỏi cái nắng bỏng rát. Dù văn minh Ai Cập cổ đại từng rực rỡ nhờ sông Nile, thế hệ nông dân hiện đại nay đang phải tìm kiếm những đổi mới công nghệ táo bạo để thích ứng với thời đại mới.

Giải pháp kép: Vừa thu điện sạch, vừa "giải nhiệt" cho cây trồng

Trái ngược với lo ngại rằng các tấm pin năng lượng mặt trời sẽ che khuất ánh sáng và cản trở cây phát triển, các nhà nghiên cứu trên toàn thế giới đã phát hiện ra rằng bóng râm từ các tấm pin thực chất có thể thúc đẩy sự sinh trưởng của cây trồng. Nhiều loài thực vật vốn tiến hóa dưới tán lá rừng râm mát thường gặp khó khăn khi phải phơi mình dưới ánh nắng gay gắt toàn phần.

Tại Ai Cập, các dự án thí điểm đang thử nghiệm nhiều bố cục lắp đặt tấm pin khác nhau - chẳng hạn như dạng bàn cờ - để vừa đảm bảo cung cấp đủ ánh sáng cho cây, vừa tạo ra lượng điện sạch nhất định. Bóng râm từ hệ thống này giúp giảm thiểu đáng kể hiện tượng bốc hơi nước từ đất, đồng thời làm dịu đi sự căng thẳng nhiệt cho cây trồng trong những ngày nắng nóng kỷ lục.

Triển vọng từ các dự án thực tế

Những kết quả ban đầu từ các thử nghiệm tương tự trên mái nhà tại Colorado (Mỹ) cho thấy dưa chuột có thể phát triển to bằng gậy bóng chày và sử dụng lượng nước ít hơn tới một phần ba so với cây trồng không được che bóng.

Dù vậy, nông dân Ai Cập vẫn duy trì các loại cây trồng truyền thống của họ. Tại Nam Sinai, Maged El-Said – nhà sáng lập Habiba Community, đơn vị vận hành một trang trại sinh thái – cho biết dù còn quá sớm để đánh giá toàn diện, nhưng cây dưa hấu trồng dưới hệ thống pin mặt trời đang phát triển rất tốt lần đầu tiên trong lịch sử.

Bên cạnh việc bảo vệ mùa màng, nguồn điện sạch tạo ra từ các tấm pin còn phục vụ trực tiếp cho các thiết bị tưới tiêu.

Trong tương lai, nguồn năng lượng này thậm chí có thể vận hành các nhà máy khử mặn để lọc nước lợ trong vùng, cung cấp thêm nguồn nước để mở rộng diện tích canh tác và tạo ra một vòng tuần hoàn khép kín tự cường.

Công nghệ nông nghiệp quang điện đã phá vỡ mâu thuẫn giữa việc sử dụng đất để làm năng lượng hay trồng trọt. Như chia sẻ của ông El-Said: "Tôi có giải pháp để làm được cả hai, vậy tại sao lại không?". Mô hình này hứa hẹn sẽ là chìa khóa giúp nền nông nghiệp toàn cầu trở nên kiên cường hơn trước đà tăng nhiệt độ không ngừng của Trái Đất.