Sự bất ổn năm 2025 trở thành rủi ro lớn nhất

Theo ông Douglas Matheson, Giám đốc cấp cao Quản lý rủi ro tín dụng và Tuân thủ, HSBC Việt Nam, 2025 là một năm mà sự bất ổn đã trở thành rủi ro lớn nhất.

Biến động tỷ giá xuất hiện trở lại trong năm 2025: Những giai đoạn đồng USD tăng giá so với VNĐ đã ảnh hưởng đến chi phí nhập khẩu và dự báo dòng tiền trong khi biến động của các đồng tiền trong khu vực khiến việc hoạch định hoạt động xuyên biên giới trở nên phức tạp hơn. Đồng thời, sự bất định ngày càng gia tăng khiến giá vàng và bạc tăng lên, càng phản ánh sự thay đổi nhanh chóng của tâm lý thị trường và mức độ dễ bị ảnh hưởng khi không có biện pháp phòng vệ rủi ro.

Đối với các doanh nghiệp Việt Nam, bất ổn về thuế quan trở thành một thách thức cụ thể của môi trường kinh doanh. Nền kinh tế Việt Nam tăng trưởng ấn tượng 8% trong năm 2025 nhưng đây là một thành quả không hề dễ dàng. Những thay đổi về chính sách thường đi kèm với sự thiếu rõ ràng về khung thời gian và kết quả khiến doanh nghiệp khó hoạch định giá, nhu cầu và chuỗi cung ứng một cách tự tin. Trong nhiều trường hợp, bản thân sự bất định có khả năng gây gián đoạn không kém bất kỳ phán quyết thuế quan cuối cùng nào. Điều đó càng nhấn mạnh sự khó lường của chính sách có thể trở thành một rủi ro hữu hình ngay cả trước khi các biện pháp cụ thể được triển khai.

"Bài học cốt lõi từ năm 2025 không phải là về dự báo mà là sự chuẩn bị: Làm thế nào các tổ chức xác định rủi ro, xây dựng khuôn khổ quản trị hiệu quả và kiểm tra các giả định. Điều này trở nên đặc biệt quan trọng khi cần đưa ra quyết định nhanh chóng trong bối cảnh không có đủ dữ kiện hoặc thông tin liên tục thay đổi", ông Douglas Matheson cho biết.

Khuyến nghị cho 2026

Chuyên gia HSBC cho rằng, một loạt sự kiện diễn ra trong tháng 3 vừa qua cho thấy những biến động xảy ra bên kia bán cầu có thể ngay lập tức ảnh hưởng đến Việt Nam.

Theo ông, chúng sẽ còn chứng kiến tác động dây chuyền lan tỏa đến nhiều lĩnh vực. Các hãng hàng không và vận tải biển đưa ra cảnh báo về khả năng tăng giá.

Trung Đông là nơi cung cấp phân bón đầu vào quan trọng và các báo cáo cho thấy giá urê đã tăng mạnh trong tuần đầu tiên của tháng Ba. Giá nhôm tăng 7% chỉ trong vòng một tuần và đạt 3.5000 USD/tấn, cao nhất trong vòng 4 năm trở lại đây.

Các nhà lập pháp Hàn Quốc nhấn mạnh rằng việc phụ thuộc vào nguồn cung helium từ Trung Đông có thể gây ảnh hưởng đến ngành sản xuất chất bán dẫn.

Ông Douglas Matheson rút ra ba vấn đề chính nổi bật đáng lưu ý trong thời gian sắp tới đối với các tổ chức.

Đầu tiên, hãy chủ động dành thời gian nắm bắt các xu hướng mới.

Khi có nhiều thứ cần quan tâm, chúng ta dễ có xu hướng tập trung vào các rủi ro đã biết và áp lực trước mắt. Tuy nhiên, nhiều diễn biến có khả năng gây gián đoạn nhất lại bắt nguồn từ những chỗ ít ai chú ý. Nguyên tắc thiết yếu là phải liên tục quan sát và duy trì óc tò mò. Trong bối cảnh biến động địa chính trị ngày càng tăng, chúng ta có thể thấy việc sắp xếp lại và đa dạng hóa chuỗi cung ứng đang đem lại những thử thách và cả những cơ hội mới.

Thứ hai, hãy ưu tiên hành động và kết nối.

Việc xác định rủi ro sẽ không mấy giá trị nếu thiếu bước triển khai. Phân định rõ ràng trách nhiệm, báo cáo kịp thời và hợp tác liên phòng ban cũng quan trọng không kém chiều sâu về phân tích trong việc xây dựng khả năng phòng chống. Rủi ro nên được đánh giá trong tổng thể hệ thống, chứ không phải riêng lẻ.

Thứ ba, củng cố quản trị và quản lý rủi ro thông qua tư duy đa dạng và chủ động khuyến khích tư duy phản biện.

Văn hóa quản trị rủi ro mạnh mẽ có đặc trưng là mọi người đặt câu hỏi, phản biện và cởi mở với các quan điểm khác nhau. Ai sẽ phản biện các giả định của bạn? Ai sẽ mang đến một góc nhìn khác vốn được định hình bởi kinh nghiệm khác? Làm sao để đảm bảo khuyến khích và thực thi quan điểm của các đồng nghiệp ở bộ phận kinh doanh? Chúng ta đánh giá đối chiếu hiệu quả đến mức nào khi phát hiện các vấn đề trong tổ chức hoặc đâu đó trên thị trường? Mặc dù bộ phận quản lý rủi ro thường đóng vai trò trung tâm trong quá trình này nhưng việc phản biện hiệu quả không nên chỉ đến từ họ. Tương tự, bộ phận quản lý rủi ro được hưởng lợi từ những hiểu biết sâu sắc trong toàn tổ chức, giúp họ hỗ trợ tăng trưởng bền vững thay vì bị nhìn nhận là một bộ phận chỉ biết từ chối.

Năm nay, tôi kỳ vọng được thấy các tổ chức xây dựng và đảm bảo khả năng chống chịu cho tương lai. Đối với lãnh đạo, câu hỏi không phải là liệu những gián đoạn mới sẽ xuất hiện hay không mà là liệu các quy trình ra quyết định hiện tại có đủ vững vàng để vượt qua các gián đoạn đó và điều chỉnh khi các giả định không còn đúng hay không. Tầm nhìn, sự kết nối và hành động sẽ ngày càng tạo nên sự khác biệt giữa những tổ chức chỉ đơn thuần đối phó với tình hình bất định và những tổ chức tự tin tìm cách vượt qua những bất định đó.