Bất chấp nguồn tài nguyên vàng khổng lồ cùng hơn 9,5 tỷ USD viện trợ và đầu tư từ Saudi Arabia, Qatar và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), Sudan vẫn chưa thể thoát khỏi vòng xoáy chiến tranh, suy thoái kinh tế và khủng hoảng nhân đạo, tờ Businessinsider đưa tin.

Kể từ khi xung đột giữa quân đội Sudan và Lực lượng Hỗ trợ Nhanh (RSF) bùng phát vào tháng 4/2023, quốc gia Đông Phi này không chỉ trở thành chiến trường đẫm máu mà còn là nơi các cường quốc vùng Vịnh tăng tốc mở rộng ảnh hưởng.

Các nước như Saudi Arabia, UAE và Qatar đều đẩy mạnh viện trợ, đầu tư khai khoáng, ngoại giao và hợp tác kinh tế nhằm giành lợi thế tại quốc gia sở hữu trữ lượng vàng lớn cùng vị trí chiến lược bên Biển Đỏ.

Tuy nhiên, những dòng tiền khổng lồ đó hầu như chưa cải thiện được cuộc sống của người dân Sudan.

Theo dự báo của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), GDP bình quân đầu người của Sudan trong năm 2026 chỉ đạt khoảng 864 USD, trong khi tăng trưởng kinh tế thực chỉ khoảng 0,7%, khiến nước này tiếp tục nằm trong nhóm nghèo nhất châu Phi.

Sudan trở thành "đấu trường" của các nước vùng Vịnh

Ngay sau khi nội chiến bùng nổ, Saudi Arabia nhanh chóng đứng ra thúc đẩy các nỗ lực hòa giải và duy trì quan hệ chặt chẽ với chính quyền do quân đội Sudan hậu thuẫn.

Trong khi đó, UAE vẫn là một trong những đối tác kinh tế quan trọng nhất của Sudan, song vai trò của Abu Dhabi ngày càng gây tranh cãi.

Tháng 5/2025, Hội đồng Quốc phòng Sudan tuyên bố cắt đứt quan hệ với UAE, cáo buộc nước này cung cấp vũ khí hiện đại cho RSF. UAE bác bỏ toàn bộ cáo buộc.

Quan hệ hai bên tiếp tục xấu đi khi UAE cấm máy bay Sudan sử dụng các sân bay của mình và đình chỉ hoạt động vận chuyển hàng hóa từ Port Sudan, ảnh hưởng đến chuỗi xuất khẩu dầu của Nam Sudan.

Cuộc chiến giành vàng ngày càng nóng

Vàng là một trong những lý do quan trọng khiến các nước vùng Vịnh không muốn rời khỏi Sudan.

Theo Reuters, trong nửa đầu năm 2025, UAE nhập khẩu gần 90% lượng vàng xuất khẩu chính thức của Sudan, trị giá khoảng 840 triệu USD, gần như độc quyền thị trường này.

Tuy nhiên, sau khi các tuyến vận chuyển bị gián đoạn, Sudan bắt đầu tìm kiếm đối tác mới.

Đầu năm 2026, Riyadh tuyên bố nhà máy tinh luyện vàng quốc gia sẵn sàng thu mua vàng Sudan, mở ra kênh xuất khẩu thay thế cho Dubai.

Một tháng sau, Bộ Khoáng sản Sudan ký thỏa thuận với Saudi Gold Refinery nhằm thăm dò vàng dọc bờ Biển Đỏ, giúp Saudi Arabia mở rộng hiện diện trong lĩnh vực khai khoáng của Sudan.

Qatar quay lại bằng các dự án khai khoáng

Khác với Saudi Arabia và UAE, Qatar lựa chọn con đường đầu tư.

Sau thời gian bị gián đoạn vì chiến tranh, Bộ Khoáng sản Sudan đã cho phép các doanh nghiệp khai khoáng Qatar nối lại hoạt động.

Trong đó, Qatar Mining đang chuẩn bị tái khởi động dự án khai thác đồng trị giá khoảng 800 triệu USD.

Hiện tổng vốn đầu tư của Qatar tại Sudan được ước tính từ 1,7-2 tỷ USD, trải rộng trên khoảng 60 dự án trong các lĩnh vực bất động sản, ngân hàng, nông nghiệp và khai khoáng.

Hàng tỷ USD vẫn chưa cứu nổi nền kinh tế

Saudi Arabia cho biết đã dành khoảng 3,21 tỷ USD để hỗ trợ Sudan thông qua 359 dự án liên quan đến giáo dục, y tế, nước sạch, an ninh lương thực, năng lượng, ngân hàng và khai khoáng.

Trong khi đó, UAE gần đây công bố gói viện trợ khẩn cấp trị giá 30 triệu USD dành cho người dân tại bang Bắc Kordofan.

Tính chung, Saudi Arabia đã hỗ trợ khoảng 3,21 tỷ USD, Qatar đầu tư từ 1,7-2 tỷ USD, còn UAE cho biết đã cung cấp hơn 4,24 tỷ USD cho Sudan trong giai đoạn 2015-2025.

Tổng giá trị các khoản hỗ trợ và đầu tư từ ba quốc gia vùng Vịnh vượt 9,5 tỷ USD.

Tuy nhiên, phần lớn số tiền này tập trung vào viện trợ nhân đạo, các dự án khai thác tài nguyên hoặc phục vụ lợi ích chiến lược, thay vì tạo động lực phục hồi kinh tế trên diện rộng.

Theo các chuyên gia, Sudan đang trở thành tâm điểm cạnh tranh ảnh hưởng giữa các nước vùng Vịnh, trong khi các cường quốc phương Tây, Thổ Nhĩ Kỳ và Ai Cập cũng ngày càng quan tâm đến nguồn tài nguyên, các dự án tái thiết và tương lai chính trị của quốc gia này.

Điều đó đồng nghĩa với việc, dù sở hữu nguồn tài nguyên vàng dồi dào và thu hút hàng tỷ USD từ bên ngoài, Sudan vẫn phải đối mặt với một thực tế khắc nghiệt: chiến tranh kéo dài, nền kinh tế kiệt quệ và hàng triệu người dân chưa nhìn thấy cơ hội thoát khỏi đói nghèo.