Thị trường vật chất “nóng bỏng”, giá dầu vượt 140 USD/thùng

Bloomberg cho biết, tại Biển Bắc – thị trường dầu thô vật chất quan trọng nhất thế giới – các nhà giao dịch đã đưa ra tới 40 đề nghị mua trong tuần qua, nhưng chỉ có 4 đề nghị được chấp nhận. Các lô dầu dự kiến giao trong vài tuần tới được sang tay với mức giá chưa từng có, vượt 140 USD/thùng.

Không chỉ riêng châu Âu, các nhà máy lọc dầu trên toàn cầu cũng buộc phải mở rộng phạm vi tìm kiếm nguồn cung, dẫn đến hàng loạt giao dịch bất thường và mức phí chênh lệch (premium) tăng vọt đối với bất kỳ lô dầu nào có thể giao ngay.

Theo các nhà giao dịch, những động thái mang tính “hoảng loạn” này phản ánh rõ mức độ thiếu hụt dầu thô ngày càng nghiêm trọng, khi nguồn cung từ Trung Đông bị gián đoạn, để lại khoảng trống lớn trên thị trường. 

Giá dầu tăng phi mã đang phát đi tín hiệu rằng các nhà máy lọc dầu châu Âu có thể sẽ phải đi theo xu hướng của châu Á, buộc phải cắt giảm sản lượng. Dù động thái này có thể giúp cân bằng thị trường dầu thô, nhưng lại làm trầm trọng thêm tình trạng thiếu hụt các sản phẩm thiết yếu như dầu diesel và nhiên liệu máy bay.

Ông Neil Crosby, Giám đốc nghiên cứu tại Sparta Commodities, nhận định: “Đơn giản là thị trường đang thiếu dầu thô. Giá Brent vật chất đang rối loạn và đã tăng quá cao. Với tốc độ này, ngay cả các nhà máy lọc dầu châu Âu cũng sẽ phải giảm công suất, có thể ngay từ tháng tới".

“Hai thế giới” của dầu mỏ: vật chất tăng sốc, kỳ hạn lao dốc

Đáng chú ý, cơn sốt trên thị trường dầu vật chất lại trái ngược hoàn toàn với thị trường hợp đồng tương lai. Giá dầu giao tháng 6 đã giảm 13% trong tuần, xuống còn khoảng 95 USD/thùng, nhờ kỳ vọng về lệnh ngừng bắn.

Sự chênh lệch lớn giữa giá dầu vật chất và giá kỳ hạn phản ánh thực tế rằng những lô hàng giao ngay đang trở nên cực kỳ khan hiếm và có giá trị cao hơn nhiều so với dầu giao trong tương lai – một trạng thái thị trường được gọi là “backwardation” (giá giao ngay cao hơn giá kỳ hạn).

Eo biển Hormuz vẫn tắc nghẽn, nguồn cung chưa thể phục hồi

Cuối tuần qua, đã xuất hiện một số tín hiệu cho thấy hoạt động vận chuyển qua eo biển Hormuz đang dần hồi phục, với một số siêu tàu chở dầu từ Trung Quốc và Hy Lạp di chuyển qua khu vực này. Tuy nhiên, lưu lượng vẫn thấp hơn nhiều so với trước xung đột.

Đáng lo ngại hơn, sau khi các cuộc đàm phán hòa bình giữa Mỹ và Iran thất bại, Tổng thống Donald Trump đã ra lệnh phong tỏa eo biển Hormuz kể từ 13/4. Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM) hông báo sẽ bắt đầu chặn tàu của tất cả quốc gia ra vào khu vực bờ biển tại Iran, trong đó có mọi cảng của Iran ở vịnh Ba Tư và vịnh Oman, nhưng "không cản trở tự do hàng hải" đối với những tàu đến và đi từ các cảng ngoài Iran. Những diễn biến này khiến triển vọng khôi phục nguồn cung năng lượng trở nên mờ mịt.

Theo ông Sultan al Jaber, CEO của ADNOC, những lô dầu cuối cùng rời Hormuz trước xung đột hiện mới bắt đầu cập cảng, qua đó phơi bày khoảng trống kéo dài tới 40 ngày trong dòng chảy năng lượng toàn cầu.

Người mua “bỏ qua giá”, chỉ cần có dầu

Khoảng trống này thể hiện rõ qua mức giá chênh lệch mà các nhà máy lọc dầu sẵn sàng trả để có được dầu giao ngay. Một số nhà giao dịch tại châu Á cho biết họ không còn quá quan tâm đến giá, mà ưu tiên tuyệt đối việc đảm bảo nguồn cung.

Giá dầu Brent vật chất từng chạm mức kỷ lục 144 USD/thùng trước khi có lệnh ngừng bắn, vượt cả đỉnh năm 2008. Dù sau đó giảm về 126 USD/thùng, con số này vẫn cao hơn hơn 30 USD so với giá hợp đồng tương lai.

Các công ty giao dịch lớn như Trafigura hay Gunvor sẵn sàng trả thêm hơn 22 USD/thùng so với giá chuẩn để giành được các lô dầu Biển Bắc giao trong thời gian gần. Trong khi đó, dầu từ Nigeria được chào bán với mức cao hơn tới 25 USD/thùng so với chuẩn, so với chưa đến 3 USD trước khi chiến sự Iran bùng phát.

Châu Á “quét sạch” nguồn cung toàn cầu

Các quốc gia châu Á – phụ thuộc nhiều vào nguồn dầu qua Hormuz – đang mở rộng tìm kiếm nguồn cung trên toàn cầu.

Nhật Bản dẫn đầu làn sóng mua dầu từ Mỹ, nơi xuất khẩu đang đạt mức kỷ lục. Trung Quốc đẩy mạnh nhập khẩu từ Canada, đưa lượng dầu vận chuyển từ Vancouver lên mức cao nhất lịch sử. Trong khi đó, Ấn Độ tăng mạnh mua dầu từ Venezuela, với gần 6 triệu thùng được bốc lên tàu chỉ trong tuần đầu tháng 4 – gấp đôi tháng trước.

Để rút ngắn thời gian vận chuyển, các nhà máy lọc dầu Nhật Bản thậm chí thuê các tàu nhỏ hơn để có thể đi qua kênh đào Panama nhanh hơn.

Áp lực tài chính đè nặng ngành lọc dầu

Mức giá cao kỷ lục của dầu giao ngay đang gây áp lực tài chính lớn lên các nhà máy lọc dầu, đặc biệt là các đơn vị nhỏ. Chi phí mua hàng tăng mạnh, trong khi việc phòng ngừa rủi ro giá trở nên khó khăn khi giá dầu vật chất cao hơn nhiều so với các công cụ phái sinh.

Ông Roberto Ulivieri, chuyên gia tư vấn tại Midhurst Downstream, cho biết: “Đây là một cơn ác mộng về quản lý rủi ro giá. Trên giấy tờ, biên lợi nhuận rất hấp dẫn, nhưng dòng tiền thực tế khi mua và chế biến dầu lại hoàn toàn khác".

Hệ quả là một số nhà máy đã bắt đầu rút lui khỏi thị trường, kéo theo nguy cơ sản lượng giảm và nguồn cung sản phẩm dầu mỏ càng bị siết chặt.

Giá nhiên liệu bùng nổ, Mỹ đối mặt nguy cơ thiếu hụt

Giá nhiên liệu máy bay và dầu diesel đã tăng lên mức kỷ lục, vượt 200 USD/thùng. Tại Mỹ, tồn kho xăng đã giảm xuống mức thấp nhất trong gần 16 năm, theo Cơ quan Thông tin Năng lượng.

Các chuyên gia cảnh báo, khi dòng chảy dầu toàn cầu đổ dồn về Mỹ, tình trạng thiếu hụt có thể lan sang cả thị trường này.

“Thị trường dầu vật chất không vận hành theo những gì mạng xã hội nói, mà phản ứng trực tiếp với gián đoạn nguồn cung thực tế. Nếu giá kỳ hạn không bắt kịp thực tế, xuất khẩu dầu của Mỹ có thể tăng vọt đến mức không còn đủ nguồn cung cho chính các nhà máy lọc dầu trong nước”, bà Amrita Sen, đồng sáng lập Energy Aspects, nhận định.