Những đợt nắng nóng dữ dội liên tiếp cùng tình trạng hạn hán ngày càng nghiêm trọng trên toàn châu Âu đang đẩy nhiều nông dân vào một “cuộc khủng hoảng chưa từng có”. Các nhà trồng rau và ngũ cốc đặc biệt lo ngại sản lượng năm nay có thể giảm sâu.

Tại Pháp, sản lượng rau được cho là giảm “rất đáng kể” so với những năm trước. Mức thiếu hụt ước tính lên tới 25% đối với bí ngòi, 35% với rau diếp, 40% với đậu Hà Lan, 60% với bông cải xanh và từ 50-100% đối với atisô.

Prince de Bretagne, tổ chức đại diện hơn 1.300 nhà sản xuất rau tại vùng Brittany, cảnh báo ngành rau đang trải qua “cuộc khủng hoảng lịch sử”, đồng thời kêu gọi chính phủ hành động khẩn cấp trước tình trạng sản lượng và chất lượng cây trồng suy giảm nghiêm trọng.

Theo các nhà sản xuất, mùa hè năm nay đặc biệt khắc nghiệt khi nhiệt độ thường xuyên vượt 30 độ C, thậm chí trên 35 độ C, trong khi lượng mưa cực thấp và những cơn gió nóng liên tục quét qua các cánh đồng.

Eric Legras, thuộc Hiệp hội các nhà sản xuất rau đóng hộp và rau đông lạnh Pháp, cho biết thông thường một khu vực bị ảnh hưởng sẽ được bù đắp bởi sản lượng tốt hơn ở nơi khác. Nhưng năm nay, tất cả các vùng sản xuất chính đều bị hạn hán tấn công cùng lúc.

Ngô Pháp giảm mạnh, gia súc thiếu thức ăn

Ngành ngũ cốc cũng chịu tác động nặng nề. Bộ Nông nghiệp Pháp ước tính sản lượng ngô năm nay giảm 35% so với năm 2025, xuống khoảng 9 triệu tấn - mức thấp nhất kể từ năm 1980.

Một phần nguyên nhân đến từ việc nông dân chuyển sang trồng các loại cây khác như hướng dương. Tuy nhiên, các đợt nắng nóng cực đoan trong mùa hè cũng gây tổn thương nghiêm trọng cho cây ngô đúng vào những giai đoạn sinh trưởng quan trọng.

Điều này có thể kéo theo cú sốc đối với ngành chăn nuôi. Bò sữa thường bắt đầu chịu stress nhiệt khi nhiệt độ vượt 25 độ C, khiến nhiều trang trại ghi nhận sản lượng sữa giảm 10-15%.

Nông dân cũng đặc biệt lo ngại tình trạng thiếu thức ăn cho gia súc trong mùa đông. Cơ quan thống kê Agreste thuộc Bộ Nông nghiệp Pháp cho biết sản lượng cỏ khô dùng làm thức ăn mùa đông hiện thấp hơn khoảng 30% so với mức trung bình giai đoạn 1989-2018. Tình trạng thiếu hụt đang ngày càng nghiêm trọng và lan sang nhiều khu vực.

Ngành trứng cũng chịu thiệt hại lớn. Tỷ lệ gia cầm chết tăng mạnh, đặc biệt trong đợt nắng nóng tháng 6. Hội đồng xúc tiến trứng quốc gia Pháp ước tính sản lượng hiện thấp hơn bình thường khoảng 1 triệu quả mỗi ngày.

60% đất nông nghiệp Italy bị hạn hán

Tại Italy, tình hình thậm chí nghiêm trọng hơn. Theo Coldiretti, tổ chức nông dân lớn nhất nước này, khoảng 60% diện tích đất nông nghiệp đang chịu hạn hán từ nhẹ đến nghiêm trọng.

Sản lượng ngô, gạo, đậu tương, rau và trái cây đều bị ảnh hưởng. Sản lượng sữa giảm tới 20%, trong khi tổng thiệt hại đối với ngành nông nghiệp, bao gồm tác động từ cháy rừng và bão lớn, đã vượt 3 tỷ euro.

Thung lũng Po, trung tâm nông nghiệp quan trọng của Italy, chịu ảnh hưởng đặc biệt nghiêm trọng do mực nước sông Po suy giảm. Khu vực này cung cấp khoảng 80% sản lượng gạo của Italy.

Italy hiện là nước sản xuất gạo lớn nhất châu Âu. Năm 2025, nước này trồng khoảng 235.000 ha lúa. Nhưng năm nay, hạn hán buộc nông dân phải áp dụng biện pháp chưa từng có: chỉ tưới ruộng cách tuần để cố gắng duy trì vụ mùa.

Tây Ban Nha cũng hứng cú đánh kép

Tại Tây Ban Nha, sản lượng ngũ cốc giảm 35% tại Castilla y León, 49% tại Madrid và 24% tại Andalucía. Sản lượng sữa cừu giảm 6,5%, trong khi sữa dê giảm 10,8%.

Ngành rượu vang cũng đứng trước nguy cơ sụt giảm mạnh. Liên đoàn Rượu vang quốc gia Tây Ban Nha dự báo sản lượng năm 2026 giảm khoảng 20%. Các đợt nắng nóng liên tiếp khiến nho thiếu nước, quả nhỏ hơn và sản lượng giảm.

Trước khủng hoảng ngày càng nghiêm trọng, các chính phủ châu Âu đã cam kết tung ra những gói hỗ trợ lớn. Thủ tướng Pháp Sébastien Lecornu tuyên bố dành 145 triệu euro viện trợ khẩn cấp cho nông dân, đồng thời cam kết thêm các biện pháp hỗ trợ và đầu tư mang tính dài hạn.

Tuy nhiên, những con số thiệt hại ngày càng tăng đang cho thấy một thực tế đáng lo ngại: hạn hán và nắng nóng không còn là những cú sốc mùa vụ đơn lẻ, mà đang trở thành mối đe dọa ngày càng lớn đối với an ninh lương thực và sinh kế của nông dân châu Âu.