Các con số cho thấy: tổng tài sản của chính phủ Mỹ ở mức 6,06 nghìn tỷ USD, trong khi tổng nợ phải trả lên tới 47,78 nghìn tỷ USD tính đến ngày 30/9/2025.

Đáng chú ý, con số 47,78 nghìn tỷ USD này chưa bao gồm các nghĩa vụ chưa được tài trợ của các chương trình an sinh xã hội như Social Security và Medicare – vốn được công bố riêng trong báo cáo ngoài bảng cân đối (SOSI).

Ngay cả khi chưa tính các nghĩa vụ này, bảng cân đối tài chính của chính phủ Mỹ đã xấu đi gần 2,07 nghìn tỷ USD trong giai đoạn từ năm tài khóa 2024 đến 2025, nâng mức thâm hụt lên âm 41,72 nghìn tỷ USD. Tổng nợ của Mỹ hiện cao gấp gần 8 lần tổng tài sản.

Nguyên nhân chính đến từ việc nợ liên bang và chi phí lãi vay tăng thêm 2.000 tỷ USD, lên mức 30,33 nghìn tỷ USD, cùng với việc nghĩa vụ chi trả cho nhân viên liên bang và cựu chiến binh tăng thêm 438,8 tỷ USD, lên 15,47 nghìn tỷ USD.

“Tảng băng chìm” ngoài bảng cân đối

Bức tranh tài chính còn đáng lo hơn khi xét đến các nghĩa vụ ngoài bảng cân đối. Trong một năm, nghĩa vụ an sinh xã hội chưa được tài trợ trong 75 năm tới đã tăng thêm 10,1 nghìn tỷ USD, từ 78,3 nghìn tỷ lên 88,4 nghìn tỷ USD.

Mức tăng này chủ yếu do khoản thiếu hụt dự kiến của chương trình Medicare Part B tăng thêm 6,9 nghìn tỷ USD, trong khi chương trình An sinh xã hội (Social Security) tăng thêm 2,5 nghìn tỷ USD. Đồng thời, khoảng trống tài khóa 75 năm của Mỹ cũng nới rộng từ 4,3% GDP lên 4,7% GDP.

Nếu cộng cả 88,4 nghìn tỷ USD nghĩa vụ ngoài bảng cân đối vào 47,8 nghìn tỷ USD nợ chính thức, tổng nghĩa vụ của chính phủ Mỹ hiện vượt 136,2 nghìn tỷ USD – tương đương khoảng 5 lần GDP hàng năm của nước này.

Cơ quan Kiểm toán Chính phủ Mỹ (GAO) đã từ chối đưa ra ý kiến về báo cáo tài chính năm 2025 – năm thứ 29 liên tiếp cơ quan này không thể xác nhận tính chính xác của báo cáo, chủ yếu do các vấn đề nghiêm trọng trong quản lý tài chính, đặc biệt tại Bộ Quốc phòng và các giao dịch liên cơ quan.

Khi “nghìn tỷ USD” trở thành câu chuyện gia đình

Theo Fortune, phần lớn công chúng và cả các nghị sĩ không thực sự đọc các báo cáo tài chính hợp nhất, và cũng khó hình dung quy mô các con số hàng nghìn tỷ USD.

Nếu chia toàn bộ các con số cho 100 triệu (tức bỏ tám số 0), tình hình tài chính của chính phủ Mỹ sẽ giống như một hộ gia đình đang mất kiểm soát chi tiêu.

Hộ gia đình này có thu nhập 52.446 USD nhưng chi tiêu tới 73.378 USD, thâm hụt hàng năm 20.932 USD. Tổng nợ và các cam kết chưa được tài trợ lên tới 1.361.788 USD, trong khi tài sản chỉ có 60.554 USD, tức là âm hơn 1,3 triệu USD.

Theo cách tính này, chính phủ Mỹ đã mất khả năng thanh toán theo mọi tiêu chuẩn kế toán.

Nguy cơ khủng hoảng tài khóa và giải pháp

Theo Fortune, Quốc hội Mỹ đã đánh mất kiểm soát đối với tài chính quốc gia, và nước Mỹ đang đối mặt với một cuộc khủng hoảng tài khóa. Sự điều chỉnh cần thiết đã bị trì hoãn quá lâu và giờ đây trở nên khó có thể phớt lờ.

Để giải quyết tình trạng này và ngăn tái diễn, Fortune đề xuất hai hành động lập pháp.

Thứ nhất, Quốc hội nên thông qua dự luật H.R. 3289 – Đạo luật Ủy ban Tài khóa, nhằm buộc phải công khai đánh giá thực trạng, các lựa chọn và những quyết định khó khăn cần thiết để khôi phục sức khỏe tài chính.

Thứ hai, Quốc hội nên triệu tập một hội nghị theo Điều V của Hiến pháp để đề xuất sửa đổi về trách nhiệm tài khóa. Nghị quyết H.Con.Res. 15 sẽ cho phép thực hiện điều này.

Mô hình đề xuất dựa trên “phanh nợ” của Thụy Sĩ, yêu cầu cân bằng ngân sách trong cả chu kỳ kinh tế và không cho phép chi tiêu liên bang tăng nhanh hơn tốc độ tăng trưởng của nền kinh tế.

Theo Fortune, đây là hai con đường khả thi nhất – nếu Quốc hội Mỹ đủ quyết tâm hành động.