Giá xuất khẩu gạo Việt tăng mạnh

Dữ liệu cho thấy, hợp đồng giá gạo tương lai giao dịch quanh mức 12,4 USD/cwt, mức cao nhất kể từ tháng 8/2025, khi rủi ro nguồn cung gia tăng. Nguồn cung gạo toàn cầu dự kiến suy giảm trong năm nay do nông dân tại châu Á giảm diện tích gieo trồng vì thiếu hụt phân bón và chi phí nhiên liệu cao liên quan đến chiến tranh Iran.

Đồng thời, hiện tượng El Niño dự kiến mang đến điều kiện nóng và khô hơn cho khu vực trong nửa cuối năm, có thể tiếp tục ảnh hưởng đến sản lượng. Báo cáo WASDE của USDA công bố ngày 12/05 dự báo sản lượng gạo Mỹ niên vụ 2026-27 giảm 15% do diện tích thu hoạch thấp hơn, với giá bình quân dự kiến tăng lên 13,50 USD/cwt. Tuy nhiên, tồn kho gạo toàn cầu vẫn dồi dào sau nhiều năm sản xuất tốt, với Ấn Độ nắm giữ kỷ lục 42 triệu tấn.

Theo chuyên gia Chứng khoán Yuanta, đồ thị giá gạo tăng 1,2% trong phiên 12/05/2026. Khả năng giá gạo sẽ tiếp tục tăng và kiểm định vùng kháng cự quanh mức 12,5 USD/cwt. Ngoài ra, nhóm này cho biết xu hướng ngắn hạn vẫn đang duy trì ở mức tăng.

Với thị trường trong nước, sau hơn một năm giảm sâu, giá gạo xuất khẩu của Việt Nam đã tăng trở lại nhờ nhu cầu nhập khẩu phục hồi và lo ngại thiếu hụt nguồn cung tại nhiều quốc gia. Theo Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA), hiện, gạo Jasmine của Việt Nam được chào bán ở mức 513-517 USD/tấn, tăng khoảng 30 USD so với tháng trước. Gạo thơm 5% tấm dao động 510-520 USD/tấn, tăng 25-30 USD, tương đương mức tăng 5-7%.

So với cùng kỳ năm ngoái, giá gạo 5% tấm hiện cao hơn khoảng 100 USD/tấn, tương đương mức tăng khoảng 25%. Các dòng gạo 100% tấm và 25% tấm cũng tăng khoảng 15%, dù riêng gạo Jasmine vẫn thấp hơn cùng kỳ năm trước.

Hiện giá chào bán gạo Việt Nam đang cao nhất trong nhóm 5 quốc gia xuất khẩu gạo lớn nhất thế giới. Theo các doanh nghiệp, lợi thế của Việt Nam không chỉ nằm ở giá bán mà còn ở cơ cấu sản phẩm ngày càng đa dạng, đặc biệt là nhóm gạo thơm và gạo chất lượng cao đang chiếm tỷ trọng lớn hơn trong xuất khẩu.

VFA đề xuất 3 giải pháp nâng quyền định giá gạo Việt

Để nâng cao vị thế hạt gạo Việt Nam, Hiệp hội Lương thực Việt Nam đề xuất 3 nhóm giải pháp trọng tâm.

Thứ nhất, nâng cao vai trò chủ động của người nông dân trong chuỗi giá trị lúa gạo. Theo đó, cần thúc đẩy cơ chế để nông dân có thể trữ lúa thông qua liên kết với hợp tác xã hoặc lưu trữ ngay tại hệ thống kho của doanh nghiệp xuất khẩu.

VFA đề xuất các hợp tác xã và doanh nghiệp phối hợp với ngân hàng xây dựng cơ chế ứng vốn phù hợp cho nông dân sau thu hoạch. Khi có khả năng lưu trữ và chủ động lựa chọn thời điểm bán hàng, người nông dân mới có thể hưởng lợi tốt hơn từ chính sản phẩm mình làm ra.

Theo Hiệp hội, khi lợi nhuận được cải thiện, nông dân sẽ có điều kiện đầu tư trở lại cho giống, chất lượng và sản xuất sạch, qua đó tạo nền tảng cho ngành lúa gạo phát triển bền vững.

Thứ hai, tiếp tục tháo gỡ khó khăn về thị trường xuất khẩu và logistics. VFA cho biết hai thị trường lớn nhất của gạo Việt Nam là Trung Quốc và Philippines hiện vẫn quản lý nhập khẩu bằng nhiều cơ chế chính sách như hạn ngạch, danh sách doanh nghiệp được phép xuất khẩu hay giấy phép FBF.

Hiệp hội kiến nghị Chính phủ và các bộ, ngành tăng cường trao đổi với phía Trung Quốc và Philippines nhằm tạo điều kiện thuận lợi hơn cho thương mại gạo. Đồng thời, cần tiếp tục mở rộng thị trường xuất khẩu, đặc biệt là khu vực châu Phi, nơi được đánh giá còn nhiều dư địa cho gạo Việt Nam.

Bên cạnh đó, VFA cũng đề nghị tháo gỡ các khó khăn về logistics khi chi phí vận chuyển, tình trạng thiếu container rỗng, cắt giảm tuyến tàu và biến động phụ phí đang làm giảm năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp xuất khẩu gạo.

Hiệp hội kiến nghị các cơ quan chức năng làm việc với các hãng tàu để ổn định lịch trình vận chuyển, hạn chế cắt giảm tuyến và hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận container rỗng trong giai đoạn cao điểm. Đồng thời, tiếp tục đầu tư, nâng cấp hạ tầng logistics tại Đồng bằng sông Cửu Long, phát triển hệ thống kho bãi và vận tải thủy phục vụ xuất khẩu gạo.

Thứ ba, xây dựng thương hiệu quốc gia cho hạt gạo Việt Nam. Theo VFA, dù Việt Nam đã có nhiều giống lúa thơm chất lượng cao được thế giới công nhận nhưng thương hiệu gạo Việt trên thị trường quốc tế vẫn chưa tương xứng với chất lượng thực tế.

Để nâng cao quyền định giá, Hiệp hội cho rằng cần chú trọng bảo đảm tính thuần chủng của giống lúa, kiểm soát chất lượng đồng bộ, xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc và phát triển thương hiệu cho từng dòng gạo đặc sản Việt Nam. “Ngành gạo Việt Nam không thể mãi mạnh về sản lượng nhưng yếu về quyền định giá”, ông Đỗ Hà Nam nhấn mạnh.

Ngoài các giải pháp về thị trường và thương hiệu, về phía Hiệp hội ngành hàng lúa gạo Việt Nam cũng cảnh báo nguy cơ “siêu” El Nino từ nửa cuối năm 2026 có thể tác động mạnh đến sản xuất lúa tại Đông Nam Á.

Trong bối cảnh biến động giá nguyên liệu đầu vào và biến đổi khí hậu ngày càng phức tạp, Hiệp hội ngành hàng lúa gạo Việt Nam đề xuất tiếp tục triển khai Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, giảm phát thải tại Đồng bằng sông Cửu Long nhằm giảm chi phí sản xuất, tăng khả năng thích ứng và nâng sức cạnh tranh cho hạt gạo Việt Nam trên thị trường quốc tế.