Giá vàng, bạc đã trải qua những phiên giao dịch đầy biến động trong vài ngày gần đây, như thể đang ngồi trên một chuyến tàu lượn siêu tốc, theo Aljazeera.

Sau khi tăng mạnh trong suốt một năm qua và liên tiếp lập các mức đỉnh lịch sử, giá hai kim loại quý này bất ngờ lao dốc mạnh vào phiên thứ Sáu tuần trước và thứ Hai 2/2. Dù đã phục hồi phần nào vào thứ Ba, giá vàng và bạc vẫn còn cách khá xa so với các đỉnh cao vừa đạt được.

Vì sao giá vàng và bạc tăng mạnh trong suốt một năm qua?

Kim loại quý từ lâu đã được nhà đầu tư ưa chuộng nhờ khả năng giữ giá trị theo thời gian. Trong lịch sử, vàng và bạc thường thu hút dòng tiền trong những giai đoạn kinh tế bất ổn và căng thẳng địa chính trị gia tăng.

Sự trở lại của Tổng thống Donald Trump - một nhà lãnh đạo nổi tiếng khó đoán - tại Nhà Trắng là một trong những yếu tố chính khiến thị trường biến động mạnh trong năm qua. Từ các chính sách thuế quan, sức ép lên tính độc lập của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), cho tới những tuyên bố gây sốc như ý định kiểm soát Greenland - lãnh thổ tự trị của Đan Mạch - ông Trump liên tục phá vỡ các chuẩn mực truyền thống, làm gia tăng tâm lý bất an trên thị trường.

Phong cách điều hành “khác thường” của ông Trump cũng góp phần làm suy yếu đồng USD, từ đó thúc đẩy nhà đầu tư tìm đến các tài sản trú ẩn an toàn như vàng và bạc.

Trong khoảng thời gian từ lễ nhậm chức của ông Trump năm ngoái đến cuối tháng 1/2026, giá vàng gần như tăng gấp đôi, trong khi giá bạc tăng gần 4 lần.

Một số nhà phân tích cho rằng đà tăng mạnh của kim loại quý còn phản ánh cuộc khủng hoảng niềm tin sâu sắc hơn đối với các hệ thống kinh tế toàn cầu, sau nhiều năm lạm phát cao và nợ công tăng vọt.

Nợ công của Mỹ hiện đã lên tới 38.000 tỷ USD - cao nhất thế giới về giá trị tuyệt đối - dù một số nền kinh tế lớn khác như Nhật Bản hay Italy có tỷ lệ nợ trên GDP cao hơn.

“Trong bối cảnh hầu hết các hoạt động tài chính đều gắn với rủi ro – từ chính phủ, ngân hàng trung ương cho tới các tổ chức trung gian – vàng gần như là tài sản hiếm hoi không phụ thuộc vào bất kỳ ai. Nó không cần cam kết, không sinh lãi và cũng không bị chi phối bởi quyết định chính trị. Vàng chỉ đơn giản là tồn tại, và chính sự tồn tại đó tạo nên giá trị an toàn của nó”, ông Diego Franzin, Giám đốc chiến lược danh mục tại Plenisfer Investments, nói với Al Jazeera.

“Trong một hệ thống dựa trên mức nợ công và nợ tư nhân kỷ lục, đặc tính này của vàng trở nên có giá trị chưa từng có", ông Franzin nói thêm.

Một yếu tố khác thúc đẩy nhu cầu là việc các ngân hàng trung ương tại các nền kinh tế mới nổi, bao gồm Trung Quốc và Thổ Nhĩ Kỳ, tăng mua vàng nhằm giảm sự phụ thuộc vào đồng USD.

Hôm thứ Năm tuần trước, giá vàng chạm đỉnh lịch sử gần 5.595 USD/ounce, trong khi giá bạc đạt mức cao nhất mọi thời đại, gần 122 USD/ounce.

Vì sao giá vàng và bạc bất ngờ sụt mạnh?

Đà tăng nóng bất ngờ chấm dứt vào thứ Sáu tuần trước, khi giá vàng giảm khoảng 10% và giá bạc lao dốc tới 28%. Xu hướng giảm tiếp diễn sang thứ Hai, với vàng giảm thêm khoảng 4,5% và bạc mất 6,5%.

Các nhà phân tích chưa có sự đồng thuận về nguyên nhân của cú sụt giảm này.

Một số ý kiến cho rằng chính ông Trump là nhân tố kéo giá kim loại quý “trở lại mặt đất”, cũng như từng góp phần đẩy giá tăng trước đó. Cụ thể, hôm thứ Sáu tuần trước, ông Trump thông báo đề cử Kevin Warsh làm Chủ tịch Fed - một lựa chọn được xem là tương đối truyền thống so với các ứng viên khác.

Việc chọn ông Warsh, cựu thành viên Hội đồng Thống đốc Fed, đã trấn an giới đầu tư, vốn lo ngại ông Trump có thể bổ nhiệm một đồng minh sẵn sàng cắt giảm lãi suất mạnh tay bất chấp rủi ro lạm phát.

Cùng ngày, ông Trump cũng bày tỏ hy vọng đạt được thỏa thuận với Iran, sau nhiều tuần đe dọa hành động quân sự, làm dịu bớt lo ngại địa chính trị.

Tuy nhiên, nhiều nhà phân tích cho rằng những yếu tố trên không đủ để giải thích mức giảm sâu như vậy. Theo họ, nguyên nhân chính là do giá đã tăng quá nóng và bị định giá quá cao.

“Khả năng cao là giá kim loại quý sụp đổ đơn giản vì chúng đã tăng theo dạng ‘parabol’ trong tuần trước đó. Khi hoạt động chốt lời bắt đầu, nó nhanh chóng lao dốc”, ông Mark Matthews, Trưởng bộ phận nghiên cứu châu Á tại Bank Julius Baer - ngân hàng quản lý tài sản tư nhân hàng đầu của Thụy Sĩ - nhận định.

Giá vàng và bạc sẽ đi về đâu?

Dù việc dự đoán thị trường luôn đầy rủi ro, một số nhà phân tích vẫn cho rằng vàng và bạc sẽ tiếp tục tăng trong trung và dài hạn.

Trong báo cáo công bố hôm Chủ nhật, JPMorgan dự báo giá vàng có thể đạt 6.300 USD/ounce vào cuối năm 2026, tương đương mức tăng khoảng 30% so với hiện tại.

“Vàng vẫn là công cụ phòng hộ danh mục đầu tư mang tính linh hoạt và đa chiều, và nhu cầu của nhà đầu tư tiếp tục vượt kỳ vọng trước đây của chúng tôi”, nhóm phân tích của JPMorgan cho biết.

Ông Matthews của Bank Julius Baer cũng cho rằng nhà đầu tư sẽ quay lại mua vàng và bạc khi thị trường ổn định hơn.

“Hai động lực nền tảng vẫn không thay đổi: đồng USD có xu hướng tiếp tục suy yếu, và các ngân hàng trung ương sẽ gia tăng dự trữ vàng. Đà tăng giá có thể không còn dốc như trước – nhưng đó thực ra lại là một điều tích cực", ông nói.