Theo The Globe and Mail, giữa lúc vàng và Bitcoin đắt đỏ, nhiều người băn khoăn: Liệu mức giá hàng nghìn USD của 2 tài sản này có thực sự phản ánh giá trị thật của chúng hay chỉ là sản phẩm của niềm tin và đầu cơ? Theo Giáo sư tài chính Anwar Husain của Đại học Toronto, để trả lời câu hỏi đó, trước hết cần phân biệt hai khái niệm quan trọng trong đầu tư: giá trị cơ bản và giá trị đầu cơ.

Giá trị cơ bản: Nền tảng của đầu tư truyền thống

Trong tài chính, giá trị cơ bản của một tài sản được xác định bằng tổng giá trị hiện tại của toàn bộ dòng tiền mà tài sản đó có thể tạo ra trong tương lai. Ví dụ dễ hiểu nhất là trái phiếu.

Nếu bạn mua một trái phiếu tiết kiệm kỳ hạn 5 năm của Chính phủ Canada, mệnh giá 1.000 USD và lãi suất 3%/năm, dòng tiền tương lai khá dễ dự đoán: Mỗi năm nhận 30 USD tiền lãi; Sau 5 năm nhận lại 1.000 USD tiền gốc.

Sau khi quy đổi toàn bộ dòng tiền này về hiện tại, ta sẽ tính được giá trị cơ bản của trái phiếu.

Nếu giá thị trường khác với giá trị tính toán đó, nhà đầu tư có thể kết luận trái phiếu đang bị định giá thấp hoặc định giá quá cao.

Cổ phiếu có thể định giá, nhưng Bitcoin và vàng thì sao?

Cổ phiếu cũng được định giá theo nguyên tắc tương tự vì giá trị của doanh nghiệp đến từ lợi nhuận trong tương lai.

Tuy nhiên, việc dự báo lợi nhuận tương lai mang tính chủ quan nên các chuyên gia có thể đưa ra những mức định giá rất khác nhau cho cùng một cổ phiếu.

Vậy áp dụng phương pháp này cho vàng và Bitcoin thì sao?

Câu trả lời về mặt tài chính là: Giá trị cơ bản của vàng và Bitcoin bằng 0.

Lý do là cả hai loại tài sản này đều không tạo ra dòng tiền.

Điều đó không có nghĩa vàng hay Bitcoin vô giá trị, mà chỉ đơn giản là không thể tính được giá trị cơ bản của chúng theo các mô hình tài chính truyền thống.

Chính vì lý do này mà nhà đầu tư huyền thoại Warren Buffett chưa bao giờ mua vàng hay Bitcoin.

Triết lý đầu tư của ông dựa trên việc tìm kiếm những tài sản đang bị định giá thấp hơn giá trị thực. Nhưng với vàng và Bitcoin, giá trị thực theo nghĩa tài chính không thể xác định được.

Giá thị trường của vàng và Bitcoin đến từ đâu?

Nếu không có giá trị cơ bản, vậy mức giá hàng nghìn USD của vàng hay Bitcoin đến từ đâu?

Theo tác giả, đây chính là giá trị đầu cơ.

Giá trị này được hình thành bởi quan hệ cung - cầu trên thị trường.

Đối với các loại hàng hóa như dầu mỏ, nhu cầu chủ yếu đến từ hoạt động sản xuất và tiêu dùng thực tế.

Tuy nhiên, với vàng và Bitcoin, nhu cầu lại đến từ những yếu tố khác.

Vàng

Vàng có một phần nhu cầu sử dụng trong chế tác trang sức và công nghiệp.

Nhưng đó không phải là yếu tố quyết định giá.

Trong suốt hơn 5.000 năm lịch sử, vàng được xem là nơi lưu giữ giá trị an toàn mỗi khi bất ổn xuất hiện.

Bitcoin

Bitcoin chỉ mới ra đời chưa đầy hai thập kỷ.

Tuy nhiên, nó ngày càng được nhiều nhà đầu tư xem như một dạng "vàng kỹ thuật số".

Trong thời kỳ bất ổn kinh tế hoặc địa chính trị, dòng tiền thường tìm đến cả vàng và Bitcoin như một kênh trú ẩn.

Ngoài ra, nhiều nhà đầu cơ mua hai loại tài sản này với kỳ vọng nhu cầu trong tương lai sẽ tăng lên, từ đó đẩy giá đi lên.

Nguồn cung hữu hạn tạo sức hấp dẫn

Một điểm tương đồng quan trọng giữa vàng và Bitcoin là nguồn cung có giới hạn.

- Vàng phải được khai thác từ lòng đất.

- Bitcoin phải được "đào" thông qua hệ thống máy tính.

Việc gia tăng nguồn cung đều đòi hỏi chi phí và thời gian.

Do đó, nếu nguồn cung bị hạn chế trong khi nhu cầu tương lai được kỳ vọng tăng mạnh, giá trị đầu cơ của hai loại tài sản này có thể tiếp tục tăng.

Có nên đầu tư vào vàng và Bitcoin?

Theo Giáo sư Husain, câu trả lời phụ thuộc vào phong cách đầu tư của mỗi người.

Nếu bạn là nhà đầu tư giá trị

Những người tìm kiếm các tài sản đang bị định giá thấp có thể không phù hợp với vàng hoặc Bitcoin.

Bởi không thể xác định được giá trị cơ bản nên cũng không thể biết chúng đang rẻ hay đắt.

Nếu bạn là nhà đầu tư đầu cơ

Nếu tin rằng nhu cầu đối với vàng hoặc Bitcoin sẽ tăng trong tương lai, hai loại tài sản này có thể là lựa chọn đáng cân nhắc.

Điều nguy hiểm nhất là mua vàng hoặc Bitcoin với niềm tin sai lầm rằng chúng đang giao dịch thấp hơn giá trị nội tại.

Trên thực tế, mức giá của hai tài sản này chủ yếu phản ánh kỳ vọng, tâm lý và cung cầu thị trường.

Nhìn chung, theo giáo sư Husain, vàng và Bitcoin đều có thể đóng vai trò nhất định trong danh mục đầu tư, nhưng nhà đầu tư cần hiểu rõ bản chất của chúng.

Khác với cổ phiếu hay trái phiếu, vàng và Bitcoin không tạo ra dòng tiền để định giá theo phương pháp tài chính truyền thống.

Giá của chúng chủ yếu dựa trên niềm tin của thị trường, sự khan hiếm nguồn cung và kỳ vọng về nhu cầu trong tương lai.

Nói cách khác, vàng và Bitcoin là những tài sản mang tính đầu cơ nhiều hơn là những tài sản có thể xác định được giá trị cơ bản.