Trong vòng một thập kỷ qua, giá vàng đã tăng tới 290%, chủ yếu nhờ nhu cầu gia tăng đối với các tài sản trú ẩn an toàn. Những căng thẳng địa chính trị leo thang và sự gián đoạn kinh tế toàn cầu đang thúc đẩy nhu cầu đối với vàng. Không chỉ nhà đầu tư cá nhân và tổ chức, mà các ngân hàng trung ương cũng đang coi vàng là “trụ cột” bảo vệ trước bất ổn, qua đó góp phần nâng đỡ giá vàng trên thị trường quốc tế.

Dữ liệu từ World Gold Council cho thấy, các ngân hàng trung ương đã mua ròng vàng liên tục trong 16 năm qua. Đáng chú ý, tốc độ mua tăng mạnh kể từ năm 2022, khi lượng mua hàng năm vượt ngưỡng 1.000 tấn trong giai đoạn 2022-2024. Dù con số này giảm nhẹ xuống còn 863 tấn vào năm 2025, nhưng vẫn cao hơn nhiều so với mức trung bình 473 tấn/năm trong giai đoạn 2010-2021. Dù giá vàng cao có thể làm chậm đà mua trong năm 2026, giới phân tích vẫn kỳ vọng nhu cầu sẽ duy trì ở mức mạnh so với lịch sử.

Trong những năm gần đây, các nền kinh tế mới nổi như Trung Quốc, Ba Lan, Ấn Độ, Thổ Nhĩ Kỳ và Kazakhstan là những bên mua vàng tích cực nhất. Một trong những nguyên nhân là sự suy giảm niềm tin vào vai trò đối tác ổn định của Mỹ trong bối cảnh chính sách khó lường dưới thời Donald Trump. Điều này thúc đẩy nhiều quốc gia giảm phụ thuộc vào đồng USD, đồng thời gia tăng dự trữ vàng như một tài sản chiến lược dài hạn.

Một xu hướng đáng chú ý khác là việc các ngân hàng trung ương đưa vàng về nước, thay vì lưu trữ tại các kho dự trữ ở nước ngoài như trước đây. Theo khảo sát năm 2025 của Hội đồng Vàng thế giới (World Gold Council), 59% ngân hàng trung ương hiện lưu trữ ít nhất một phần vàng trong nước, tăng mạnh so với mức 41% năm 2024 và 50% năm 2020.

Một ví dụ điển hình là Banque de France (Ngân hàng Trung ương Pháp). Tính đến tháng 4/2026, kể từ giữa năm 2025, ngân hàng này đã bán 129 tấn vàng lưu trữ tại New York với giá khoảng 13 tỷ euro, sau đó sử dụng số tiền này để mua lại vàng và lưu trữ tại Paris. Dù không phải là vận chuyển trực tiếp vàng qua Đại Tây Dương, động thái này vẫn hướng tới cùng mục tiêu: tăng cường quyền kiểm soát trực tiếp đối với tài sản chiến lược.

Đức cũng có thể là quốc gia tiếp theo. Nhiều nhà kinh tế và chính trị gia đang gây áp lực lên Deutsche Bundesbank (Ngân hàng Trung ương Đức) yêu cầu hồi hương 1.236 tấn vàng đang được lưu trữ tại các kho ở New York – tương đương hơn 1/3 tổng dự trữ vàng của Đức và là lượng vàng lớn nhất mà Fed (Ngân hàng Trung ương Mỹ) đang giữ hộ cho một quốc gia nước ngoài.

Tuy nhiên, theo Arthur Azizov, CEO của B2BROKER Group, việc hồi hương vàng không nhất thiết mang động cơ địa chính trị. Ông cho rằng đây đơn thuần là một phần trong quá trình điều chỉnh quản trị rủi ro định kỳ. “Quyền sở hữu không thay đổi, chỉ là nơi lưu trữ được chuyển dịch”, ông nhận định.

Azizov cũng chỉ ra rằng tốc độ mua vàng của các ngân hàng trung ương tăng mạnh vào thời điểm nhiệm kỳ đầu của ông Trump, nhưng nhấn mạnh rằng thị trường phản ứng với chính sách chứ không phải cá nhân. Việc gia tăng sử dụng thuế quan, trừng phạt tài chính và các cơ chế thực thi ngoài lãnh thổ đã khiến một thực tế trở nên rõ ràng: quyền tiếp cận hệ thống tài chính dựa trên đồng USD là có điều kiện.

Xu hướng hồi hương vàng thực chất nằm trong một chiến lược lớn hơn: chuyển từ mô hình “mua và nắm giữ” sang quản lý chủ động danh mục vàng. Theo Azizov, vàng không chỉ được tích lũy mà còn ngày càng được giữ trong nước như một hình thức phòng ngừa rủi ro thể chế. Điều này giúp giảm phụ thuộc vào các bên lưu ký bên ngoài và đảm bảo khả năng sử dụng ngay lập tức trong trường hợp khủng hoảng.

Dữ liệu của Hội đồng Vàng thế giới cho thấy tỷ lệ ngân hàng trung ương chủ động quản lý dự trữ vàng đã tăng từ 37% năm 2024 lên 44% năm 2025. Mục tiêu là tích hợp quản trị rủi ro vào chính sách tiền tệ, coi vàng như một trụ cột trong chiến lược đa dạng hóa tài sản.

Không chỉ là tài sản trú ẩn, vàng còn được đánh giá cao nhờ khả năng giữ giá trị trong khủng hoảng và vai trò đa dạng hóa danh mục. Chính những đặc điểm này khiến vàng tiếp tục giữ vị thế đặc biệt trong chiến lược của các ngân hàng trung ương.

Về tác động thị trường, việc hồi hương vàng không làm thay đổi cung – cầu toàn cầu, bởi vàng chỉ được chuyển từ kho này sang kho khác. Tuy nhiên, theo Azizov, “tín hiệu” mà xu hướng này phát đi là rất đáng chú ý. Nó phản ánh sự dịch chuyển âm thầm trong cấu trúc dự trữ toàn cầu.

Tổng thể, hoạt động mua vàng của các ngân hàng trung ương đang tạo ra một “mức sàn” vững chắc cho giá vàng, đồng thời củng cố vai trò của kim loại quý này như một tài sản chiến lược dài hạn. Đối với nhà đầu tư cá nhân, đây là một yếu tố quan trọng cho thấy nhu cầu dài hạn đối với vàng đang được củng cố.

Dù lợi suất trái phiếu và biến động tỷ giá vẫn chi phối biến động ngắn hạn, xu hướng dài hạn cho thấy hệ thống dự trữ toàn cầu đang dần chuyển sang trạng thái đa cực. Theo đó, vai trò của đồng USD có thể suy giảm dần, trong khi vàng đang “tái sinh” như một công cụ phòng ngừa rủi ro hệ thống độc nhất.

Nhiều tổ chức phân tích lớn cũng đã đưa nhu cầu vàng của ngân hàng trung ương vào các dự báo giá tích cực. Tháng 2/2026, JPMorgan Chase & Co. dự báo giá vàng có thể đạt 6.300 USD/ounce vào cuối năm, trong khi mục tiêu dài hạn được đặt ở mức 4.500 USD/ounce – một dấu hiệu cho thấy niềm tin mạnh mẽ vào vai trò chiến lược của vàng trong kỷ nguyên bất ổn mới.