Báo cáo chỉ số giá tiêu dùng (CPI) do Bộ Lao động Mỹ vừa công bố hôm nay cho thấy, dù lạm phát cơ bản (loại trừ thực phẩm và năng lượng) chỉ tăng nhẹ trong tháng trước, các nhà kinh tế nhận định điều này là do dữ liệu tháng 3 mới chỉ phản ánh tác động tức thời của cú sốc giá dầu. Vì vậy, mức tăng “dễ chịu” của CPI lõi không mang lại nhiều yên tâm cho Cục Dự trữ Liên bang Mỹ, và không làm thay đổi dự báo rằng ngân hàng trung ương khó có thể cắt giảm lãi suất trong năm nay.

Báo cáo được công bố trong bối cảnh thị trường lao động vẫn ổn định, sau khi việc làm tăng mạnh trở lại trong tháng trước.

“Nền kinh tế vừa hứng chịu cú sốc lạm phát trực tiếp do chiến sự Trung Đông. Mọi cuộc suy thoái từ thập niên 1970 đều bắt đầu bằng cú sốc giá năng lượng. Nếu người tiêu dùng từng nghĩ chi phí sinh hoạt đã khó khăn, thì hãy chuẩn bị – điều tồi tệ hơn có thể còn phía trước”, ông Christopher Rupkey, kinh tế trưởng tại FWDBONDS, nhận định.

CPI tăng 0,9% trong tháng 3 – mức tăng lớn nhất kể từ tháng 6/2022, thời điểm giá cả leo thang do chiến sự Nga–Ukraine. Trước đó, chỉ số này chỉ tăng 0,3% trong tháng 2.

Đáng chú ý, giá xăng tăng kỷ lục 21,2% chiếm gần 3/4 mức tăng CPI trong tháng. Các loại nhiên liệu khác, bao gồm dầu diesel, tăng tới 30,8% – mức tăng lớn nhất kể từ khi chính phủ bắt đầu theo dõi dữ liệu này. Cuộc xung đột Mỹ-Israel với Iran đã khiến giá dầu thô toàn cầu tăng hơn 30%, đẩy giá xăng bán lẻ trung bình tại Mỹ vượt mốc 4 USD/gallon lần đầu tiên sau hơn 3 năm.

Dù Tổng thống Trump đã công bố lệnh ngừng bắn kéo dài hai tuần với điều kiện Tehran mở lại eo biển Hormuz, thỏa thuận này vẫn được đánh giá là mong manh.

Trong 12 tháng tính đến tháng 3, CPI tăng 3,3%, so với mức 2,4% của tháng 2. Kết quả này phù hợp với dự báo của các nhà kinh tế do Reuters khảo sát.

Tuy nhiên, giới chuyên gia lo ngại rằng nếu xung đột Trung Đông kéo dài, thị trường lao động có thể chịu tác động tiêu cực, đặc biệt khi người tiêu dùng buộc phải cắt giảm chi tiêu do giá cả tăng cao.

Đợt tăng mạnh trong tháng 3 một lần nữa cho thấy áp lực chi phí sinh hoạt đang đè nặng lên người dân. Ông Trump từng giành chiến thắng trong cuộc bầu cử năm 2024 với cam kết giảm giá cả, nhưng thực tế hiện tại lại đi theo chiều ngược lại.

Loại trừ thực phẩm và năng lượng, CPI lõi chỉ tăng 0,2% trong tháng 3, tương đương tháng trước. Mức tăng của giá thuê nhà, vé máy bay, quần áo và đồ gia dụng – phần nào do tác động của thuế quan – đã bị bù trừ bởi giá xe đã qua sử dụng giảm.

Tính theo năm, CPI lõi tăng 2,6%, cao hơn mức 2,5% của tháng 2. Dù mức tăng này được coi là vừa phải, nó vẫn chưa đủ để trấn an Cục Dự trữ Liên bang Mỹ, đặc biệt khi lạm phát dự kiến sẽ tăng tốc trong tháng 4 do tác động lan tỏa của giá dầu.

Fed hiện theo dõi chỉ số giá chi tiêu tiêu dùng cá nhân (PCE) với mục tiêu lạm phát 2%. Các chỉ số này đã tăng mạnh trong tháng 2. Lạm phát, cả CPI lõi và PCE, phần nào được thúc đẩy bởi việc doanh nghiệp chuyển chi phí từ các mức thuế quan diện rộng của ông Trump sang người tiêu dùng.

Trong thời gian tới, các nhà kinh tế dự báo xung đột Trung Đông sẽ tiếp tục đẩy giá lên cao, bao gồm nhiên liệu hàng không đắt đỏ khiến vé máy bay tăng, cũng như giá dầu diesel làm tăng chi phí vận chuyển hàng hóa. Giá phân bón, nhựa và nhiều mặt hàng khác cũng sẽ leo thang.

Áp lực lạm phát gia tăng khiến nhiều chuyên gia tin rằng Fed sẽ không hạ lãi suất trong năm nay. Quan điểm này càng được củng cố sau biên bản cuộc họp chính sách ngày 17-18/3 của ngân hàng trung ương, cho thấy ngày càng nhiều nhà hoạch định chính sách cho rằng có thể cần tăng lãi suất.

Hiện Fed giữ lãi suất chuẩn qua đêm trong khoảng 3,50% – 3,75%. Dù vậy, một số nhà kinh tế vẫn để ngỏ khả năng cắt giảm lãi suất nếu thị trường lao động suy yếu. Ngược lại, nếu người tiêu dùng giảm chi tiêu do giá xăng cao làm suy giảm sức mua, nhiều doanh nghiệp có thể gặp khó trong việc chuyển chi phí tăng thêm sang khách hàng.