Theo số liệu từ Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), xuất khẩu tôm của Việt Nam trong quý I/2026 đạt 1,07 tỷ USD, 17,5% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, thị trường Trung Quốc và Hong Kong tăng trưởng hơn 57%, trở thành động lực đáng chú ý của ngành tôm năm nay.

VASEP đánh giá, đây là kết quả tích cực trong bối cảnh thị trường tôm thế giới chưa phục hồi đồng đều, cạnh tranh giữa các nguồn cung lớn ngày càng gay gắt, còn môi trường thương mại quốc tế tiếp tục biến động mạnh.

Thị trường xuất khẩu hồi phục đã giúp bức tranh lợi nhuận của nhiều doanh nghiệp tôm cải thiện rõ rệt trong quý đầu năm 2026, nhất là các doanh nghiệp đầu ngành.

Doanh thu phân hóa, lợi nhuận đồng nhất đi lên

Nổi bật nhất trong nhóm doanh nghiệp xuất khẩu tôm là Công ty cổ phần Tập đoàn Thủy sản Minh Phú (MPC) với doanh thu quý I/2026 đạt hơn 5.706 tỷ đồng, gấp đôi cùng kỳ và là mức cao thứ hai trong lịch sử hoạt động, chỉ thấp hơn đỉnh ghi nhận vào quý IV/2017. Lợi nhuận sau thuế đạt khoảng 214 tỷ đồng, gấp 12,5 lần cùng kỳ năm trước.

Đáng chú ý, biên lợi nhuận gộp của Minh Phú cải thiện đáng kể mức 8,8% lên 12,4% nhờ doanh nghiệp đẩy mạnh xuất khẩu các sản phẩm giá trị gia tăng và kiểm soát tốt chi phí sản xuất. Đây được xem là yếu tố quan trọng giúp doanh nghiệp phục hồi lợi nhuận sau giai đoạn ngành tôm chịu áp lực từ nhu cầu suy giảm và giá bán thấp trong các năm 2023-2024.

Trong báo cáo thường niên 2025, ban lãnh đạo Minh Phú cho biết doanh nghiệp đã chủ động duy trì lượng nguyên liệu tồn kho lớn cuối năm để phục vụ các đơn hàng đầu năm 2026, đồng thời tập trung mạnh vào nhóm sản phẩm giá trị gia tăng. Tại phiên đại hội bất thường hồi tháng 12/2025, ông Lê Văn Quang, Tổng Giám đốc Minh Phú cũng tiết lộ đã ký được lượng đơn hàng tương đối nhiều cho năm 2026.

Trong năm 2025, doanh thu xuất khẩu sang thị trường Mỹ đã tăng gần 33%, nhờ không chịu thuế chống bán phá giá như nhiều doanh nghiệp tôm Việt khác. Bên cạnh Mỹ và Nhật Bản, Trung Quốc cũng trở thành thị trường tiềm năng mới với Minh Phú. Theo báo cáo thường niên 2025, xuất khẩu sang thị trường này đã tăng gần 37%, dù tỷ trọng vẫn còn nhỏ.

Năm 2026, MPC đặt kế hoạch sản xuất 81.000 tấn, tăng 162%, với giá trị xuất khẩu kỳ vọng đạt 873,4 triệu USD, tăng 158% so với năm trước. Với kế hoạch trên, Minh Phú hướng tới mục tiêu doanh thu kỷ lục hơn 23.000 tỷ đồng trong năm 2026 và lãi sau thuế dự kiến 1.100 tỷ đồng, gấp đôi năm trước và sẽ là mức kỷ lục mới nếu hoàn thành. Kết thúc quý I, công ty đã thực hiện được 25% kế hoạch doanh thu và 20% chỉ tiêu lợi nhuận cả năm đề ra.

Không chỉ Minh Phú, nhiều doanh nghiệp tôm khác cũng cho thấy dấu hiệu hồi phục lợi nhuận rõ nét.

Tại Công ty cổ phần Thực phẩm Sao Ta (FMC), dù doanh thu quý I giảm gần 30% so với cùng kỳ, xuống còn gần 1.400 tỷ đồng do biến động đơn hàng, song lợi nhuận trước thuế vẫn tăng hơn 41% lên 51,3 tỷ đồng, nhờ cơ cấu sản phẩm cải thiện.

Năm 2026, Sao Ta lên kế hoạch doanh thu hợp nhất và lợi nhuận trước thuế đạt lần lượt 8.000 tỷ đồng và 452 tỷ đồng, giảm 2% về doanh thu nhưng tăng 9,8% về lợi nhuận so với thực hiện năm trước. Sau quý I, công ty mới thực hiện được 17,5% kế hoạch doanh thu và 11,3% chỉ tiêu lợi nhuận cả năm.

Tại đại hội đồng cổ đông (ĐHĐCĐ) thường niên 2026, chia sẻ về kết quả kinh doanh quý I/2026, lãnh đạo doanh nghiệp cho biết doanh thu giảm so với cùng kỳ do 2 nguyên nhân chính là thị trường Mỹ gặp vướng mắc về thuế, mỗi container xuất khẩu phải đặt cọc 25%, gây áp lực vốn, khiến công ty tạm thời ưu tiên các mặt hàng không chịu thuế. Bên cạnh đó, yếu tố mùa vụ khiến nguồn nguyên liệu trong quý I hạn chế, trong khi sức tiêu thụ chưa cao.

Theo ban lãnh đạo FMC, doanh nghiệp đang chuyển hướng sang tăng trưởng theo chiều sâu, tập trung vào các sản phẩm có biên lợi nhuận tốt thay vì mở rộng dàn trải về quy mô.

Trong khi đó, Công ty cổ phần Camimex Group (mã CMX) ghi nhận doanh thu thuần tăng mạnh hơn 64% lên 885 tỷ đồng nhờ xuất khẩu cải thiện, dù áp lực giá vốn vẫn ảnh hưởng tới biên lợi nhuận.

Kết thúc quý I, Camimex Group báo lãi sau thuế đạt 38,4 tỷ đồng, tăng xấp xỉ 25% so với cùng kỳ năm trước.

Theo lý giải của Camimex Group, lợi nhuận sau thuế quý I/2026 tăng so với cùng kỳ tăng do sự biến động tỷ giá và số lượng, cơ cấu bán hàng tăng, đồng thời nhu cầu thị trường có sự khác biệt về giá cả giữa hai kỳ.

Nhiều doanh nghiệp trong ngành cũng cho biết giá tôm nguyên liệu đã ổn định hơn so với giai đoạn trước, giúp hoạt động sản xuất thuận lợi hơn trong những tháng đầu năm.

Giới phân tích cho rằng xu hướng chuyển dịch sang các sản phẩm chế biến sâu, giá trị gia tăng đang trở thành chiến lược chung của các doanh nghiệp tôm nhằm cải thiện biên lợi nhuận và giảm phụ thuộc vào biến động giá nguyên liệu.

Tín hiệu tích cực từ thị trường Mỹ

Đà tăng trưởng được duy trì ngay từ tháng đầu năm 2026, sau khi Việt Nam đạt mốc xuất khẩu kỷ lục 4,6 tỷ USD vào năm 2025, đang mở ra triển vọng cải thiện kết quả kinh doanh cho các doanh nghiệp xuất khẩu tôm.

Đáng chú ý, một trong những yếu tố được kỳ vọng hỗ trợ ngành tôm năm nay là diễn biến mới liên quan tới thuế chống bán phá giá tai Mỹ.

Theo thông tin từ Bộ Công Thương, Bộ Thương mại Mỹ (DOC) vừa ban hành kết luận sơ bộ trong đợt rà soát hành chính lần thứ 20 (POR20) lệnh áp thuế chống bán phá giá đối với tôm nước ấm đông lạnh của Việt Nam xuất khẩu sang Mỹ trong giai đoạn từ 1/2/2024 đến 31/1/2025.

Trong đợt rà soát này, có 29 công ty Việt Nam đã kịp thời nộp hồ sơ đề nghị nhận mức thuế suất riêng rẽ và đã được DOC chấp thuận. Hai công ty trong số 29 công ty trên đã được DOC lựa chọn làm bị đơn bắt buộc.

Theo kết luận sơ bộ, 2 doanh nghiệp bị đơn bắt buộc được DOC xác định mức thuế chống bán phá giá (CBPG) là 6,76% và 10,76%. 27 doanh nghiệp còn lại nhận mức thuế suất riêng rẽ là 7,56% - mức thuế bình quân gia quyền của 2 doanh nghiệp bị đơn bắt buộc.

Ngoài ra, DOC dự kiến hủy rà soát đối với 8 doanh nghiệp do không có lô hàng thuộc diện xem xét trong kỳ rà soát. Đồng thời, 132 doanh nghiệp không chứng minh được điều kiện hưởng thuế suất riêng rẽ tiếp tục nhận mức thuế suất toàn quốc 25,76%.

Theo các doanh nghiệp và VASEP, diễn biến này có thể giúp tăng khả năng cạnh tranh của tôm Việt Nam tại thị trường Mỹ trong bối cảnh nhu cầu tiêu thụ đang phục hồi trở lại.

Trước đó, tại ĐHĐCĐ thường niên 2026, lãnh đạo Thực phẩm Sao Ta cho biết, doanh nghiệp này được lựa chọn là 1 trong 2 bị đơn bắt buộc. Theo lãnh đạo FMC, trong kỳ POR20, công ty đã trích lập dự phòng thuế ở mức 10,18%. Doanh nghiệp cho biết hệ thống sổ sách minh bạch, được kiểm toán chặt chẽ, là cơ sở để tự tin ứng phó với các biện pháp thuế chống bán phá giá.

Về rủi ro tại thị trường Mỹ, ban lãnh đạo FMC nhận định các quyết định của DOC đôi khi chịu tác động từ yếu tố chính trị - ngoại giao. Tuy nhiên, công ty chủ động giảm thiểu rủi ro thông qua việc chuẩn hóa hồ sơ kế toán, kiểm toán bởi các đơn vị thuộc Big4 và duy trì hệ thống lưu trữ dữ liệu trong suốt hơn 20 năm.

Song song đó, FMC xây dựng chiến lược phân bổ thị trường cân bằng, với Nhật Bản chiếm khoảng 30%, châu Âu khoảng 25%, Mỹ trên 30%, cùng các thị trường bổ sung như Hàn Quốc và Úc (khoảng 7 - 8%). Cơ cấu này giúp doanh nghiệp linh hoạt phân tán rủi ro.

Còn với Thủy sản Minh Phú, Tổng Giám đốc Lê Văn Quang từng cho biết, mức thuế chống bán phá giá 35,29% tại kỳ rà soát lần thứ 19 (POR19) áp dụng với nhiều doanh nghiệp Việt Nam, nhưng không áp dụng với Minh Phú. Doanh nghiệp đã thoát khỏi vụ kiện từ năm 2016, nên tác động của sắc thuế này gần như không đáng kể. Đây là lợi thế của Minh Phú tại thị trường Mỹ trong năm 2026. Trên cơ sở lợi thế thuế tại thị trường Mỹ, Minh Phú đã xây dựng kịch bản tăng trưởng lợi nhuận khoảng 20-30% cho năm 2026.

Dù các doanh nghiệp ngành tôm đã có những hoạch định để đạt được mục tiêu lợi nhuận năm 2025. Song trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng gay gắt, dư địa tăng trưởng của các doanh nghiệp vẫn sẽ phụ thuộc lớn vào biến động thị trường, khả năng tối ưu chi phí, nâng tỷ trọng hàng giá trị gia tăng và mở rộng thị trường xuất khẩu trong thời gian tới.