Ngày 29/1, giá vàng vọt lên mức kỷ lục 5.594 USD/ounce, trước khi lao dốc gần 10% chỉ một ngày sau đó – mức giảm mạnh nhất trong nhiều thập kỷ. Kể từ đó, kim loại quý này gặp khó khăn khi cố gắng duy trì ổn định trên mốc 5.000 USD.

Dù các yếu tố toàn cầu như kỳ vọng lãi suất Mỹ hay căng thẳng địa chính trị vẫn là động lực chính thúc đẩy nhu cầu vàng, nhiều chuyên gia cho rằng nhà đầu tư Trung Quốc – cả cá nhân lẫn tổ chức – đang đóng vai trò lớn hơn bình thường trong việc tạo ra biến động giá của kim loại quý.

Phát biểu trên Fox News gần đây, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Bessent cho rằng thị trường vàng đang mang đặc điểm của một “cơn sốt đầu cơ cổ điển”. Ông nhấn mạnh rằng Trung Quốc đã phải siết yêu cầu ký quỹ do mức độ giao dịch quá nóng.

Dữ liệu cho thấy lượng nắm giữ vàng thông qua các quỹ ETF được bảo chứng bằng vàng tại Trung Quốc đã tăng hơn gấp đôi kể từ đầu năm 2025. Hoạt động giao dịch hợp đồng tương lai vàng cũng tăng mạnh. Khối lượng giao dịch trên Sở Giao dịch Hợp đồng Tương lai Thượng Hải đã tăng vọt, với mức trung bình từ đầu năm lên tới gần 540 tấn/ngày, cao hơn cả mức kỷ lục trước đó.

Theo Capital Economics, nguyên nhân một phần đến từ việc người dân Trung Quốc ngày càng dễ tiếp cận các sản phẩm tài chính gắn với vàng như hợp đồng tương lai và ETF. Bên cạnh đó, việc sử dụng đòn bẩy tài chính – vay tiền để đầu tư – cũng gia tăng, dù nhà chức trách đã nhiều lần nâng yêu cầu ký quỹ nhằm hạ nhiệt thị trường.

Các chuyên gia cảnh báo rằng việc sử dụng đòn bẩy và hợp đồng tương lai không phải là hành vi điển hình của nhà đầu tư tìm nơi trú ẩn an toàn. Điều này làm dấy lên lo ngại rằng một “bong bóng vàng” có thể đang hình thành tại Trung Quốc.

Tuy nhiên, động lực phía sau không chỉ là đầu cơ ngắn hạn. Theo ANZ Research, người dân Trung Quốc có ít lựa chọn đầu tư do thị trường tài chính hạn chế tiếp cận. Khi giá bất động sản suy giảm và lãi suất tiền gửi chỉ quanh mức 1%, vàng trở thành một lựa chọn thay thế hấp dẫn. Hiện vàng chỉ chiếm khoảng 1% tài sản hộ gia đình Trung Quốc, nhưng con số này có thể tăng lên 5% trong tương lai gần.

Ở cấp độ quốc gia, Trung Quốc cũng đang thúc đẩy chiến lược giảm phụ thuộc vào đồng USD. Lượng trái phiếu chính phủ Mỹ mà Trung Quốc nắm giữ đã giảm 11% so với cùng kỳ năm trước, còn 682 tỷ USD vào tháng 11/2025. Trong khi đó, Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc đã tăng dự trữ vàng liên tiếp 15 tháng, nâng tổng lượng nắm giữ lên khoảng 2.300 tấn.

Theo Capital Economics, bên cạnh nhu cầu phòng thủ rủi ro, thị trường vàng Trung Quốc có thể đang chứng kiến sự hình thành của một bong bóng đầu cơ – yếu tố góp phần khiến giá vàng toàn cầu biến động mạnh chưa từng thấy trong thời gian gần đây.