Những năm qua, tín dụng ngân hàng đã được ưu tiên đáng kể cho khu vực nông nghiệp, nông thôn. Nhiều chương trình tín dụng ưu đãi được triển khai, hướng tới nông nghiệp công nghệ cao, nông nghiệp sạch và các chuỗi liên kết sản xuất - chế biến - tiêu thụ. Tín dụng không chỉ là kênh cung ứng vốn, mà còn là công cụ quan trọng định hướng dòng vốn, góp phần dẫn dắt quá trình chuyển đổi mô hình sản xuất nông nghiệp theo hướng hiện đại, bền vững.

Đến đầu năm 2026, dư nợ tín dụng dành cho lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn đạt khoảng 4,2 triệu tỷ đồng, tăng hơn 14% so với năm trước, chiếm trên 22% tổng dư nợ của toàn nền kinh tế, trực tiếp hỗ trợ hơn 14,6 triệu khách hàng trên cả nước. Tín dụng xanh cũng ghi nhận đà tăng trưởng tích cực, đạt gần 780.000 tỷ đồng vào cuối năm 2025, chủ yếu tập trung vào các lĩnh vực như năng lượng tái tạo, năng lượng sạch và nông nghiệp xanh.

Tuy nhiên, thực tiễn cũng cho thấy, chính sách tín dụng hiện nay vẫn còn những điểm chưa thực sự phù hợp với đặc thù của nông nghiệp số, nông nghiệp xanh..

Ông Tạ Đình Thi, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội cho rằng, tín dụng có tác động rất lớn trong quá trình chuyển đổi và phát triển nông nghiệp số, nông nghiệp xanh. Tuy nhiên, hiện vẫn còn có những nút thắt từ thể chế chính sách, thủ tục hành chính và sự sẵn sàng cung ứng, đảm bảo tín dụng của ngân hàng, trung gian bảo hiểm; cơ chế chia sẻ rủi ro giữa Nhà nước - nhà nông và ngân hàng và đảm bảo mọi khâu đều theo chuỗi giá trị xanh, sạch và bền vững, số hoá.

“Quá trình chuyển đổi nông nghiệp truyền thống sang nông nghiệp số, nông nghiệp xanh đòi hỏi chuyển dịch toàn diện từ nhận thức, tư duy đến hành động. Trong đó giải pháp phát triển nguồn vốn cho mọi khâu, chuỗi sản xuất nông nghiệp xanh, nông nghiệp số là then chốt cho quá trình chuyển đổi nhanh, đảm bảo hiệu quả”, ông Thi nêu.

Đại diện doanh nghiệp, ông Nguyễn Văn Long, Giám đốc Công ty Cổ phần Nhật Long - doanh nghiệp hơn 20 năm hoạt động trong lĩnh vực thủy sản tại Quảng Ninh – cho rằng sản xuất nhỏ lẻ, manh mún chính là "gót chân Achilles" của nông nghiệp Việt Nam. Để khắc phục điểm yếu này, tín dụng theo chuỗi giá trị  khoogn chỉ là công cụt ài chính mà còn là một cơ chế dẫn dắt toàn bộ quá trình tổ chức lại sản xuất, phân bổ nguồn lực và kiểm soát rủi ro trong nền nông nghiệp hiện đại. 

Xuất phát từ vướng mắc của doanh nghiệp hiện nay như: năng lực tổ chức sản xuất chuỗi còn hạn chế, tình trạng "bẻ kèo" diễn ra phổ biến, thị trường đầu ra không ổn định, chính sách cho nông nghiệp xanh và nông nghiệp số chưa đồng bộ... ông Long kiến nghị cơ quan quản lý cần đồng bộ chính sách về lĩnh vực này.

Theo đó, Nhà nước cần có chính sách khuyến khích bảo hiểm nông nghiệp, xây dựng cơ sở dữ liệu sản xuất nông nghiệp, có cơ chế lãi suất ưu đãi với nông nghiệp xanh, nông nghiệp số...

Doanh nghiệp cũng mong muốn các ngân hàng cần chuyển từ tư duy "vay dựa trên tài sản thế chấp" sang "vay dựa trên dòng tiền và hiệu quả phương án sản xuất". Khi doanh nghiệp minh bạch được chuỗi liên kết từ đầu vào đến đầu ra, đó chính là "tài sản đảm bảo" bằng niềm tin cao nhất. Về phần mình, các doanh nghiệp cũng phải chủ động ứng dụng công nghệ số để truy xuất nguồn gốc, quản lý sản xuất minh bạch, giúp ngân hàng dễ dàng kiểm soát dòng tiền và giảm thiểu rủi ro.