UBND TP.Huế vừa ban hành kế hoạch khơi thông, phục hồi hệ sinh thái đầm Lập An gắn với sinh kế cộng đồng và phát triển du lịch sinh thái bền vững.

Theo đó, việc phục hồi đầm Lập An được triển khai theo hướng kết hợp hài hòa giữa phát triển kinh tế - xã hội, bảo vệ môi trường, phục hồi hệ sinh thái và bảo đảm sinh kế lâu dài cho cộng đồng dân cư sống dựa vào nguồn lợi thủy sản đầm phá. Thành phố đồng thời định hướng tái cơ cấu, sắp xếp hoạt động khai thác, nuôi trồng thủy sản theo hướng hình thành các tổ, đội, tổ hợp tác, hợp tác xã gắn với chuỗi giá trị.

Một trong những mục tiêu đáng chú ý là khơi thông dòng chảy, xử lý các khu vực bị bồi lấp và sắp xếp lại vùng nuôi thủy sản phù hợp với điều kiện tự nhiên, quy định pháp luật.

Đối với nghề nuôi hàu tại đầm Lập An, thành phố đặt mục tiêu chuyển đổi 100% diện tích nuôi hàu sang sử dụng vật liệu nuôi thân thiện với môi trường, đồng thời kết hợp với bảo vệ cảnh quan và phát triển du lịch.

Theo kế hoạch, các cơ quan chức năng sẽ khảo sát, đánh giá hiện trạng môi trường, nguồn lợi thủy sản, hệ sinh thái thủy sinh, thảm cỏ, rừng ngập mặn và các nguồn xả thải vào đầm Lập An. Thành phố dự kiến ứng dụng GIS, drone, ảnh vệ tinh, AI, flycam để xây dựng bản đồ số, làm cơ sở định hướng quy hoạch, phát triển sinh kế và phục hồi hệ sinh thái.

Đối với những khu vực bị bồi lấp ảnh hưởng đến dòng chảy, kế hoạch đề ra việc nghiên cứu trao đổi nước, độ mặn, oxy hòa tan, phù sa bằng các mô hình chuyên môn. Đồng thời, thực hiện khơi thông, nạo vét và xây dựng đê, kè chống sạt lở tại khu vực cửa biển Lăng Cô; xử lý các điểm bồi lấp tự nhiên gây cản trở dòng chảy và giao thông đường thủy.

Hoạt động nuôi trồng thủy sản cũng sẽ được tổ chức, sắp xếp lại. Thành phố dự kiến kiểm kê các hộ nuôi hàu, diện tích mặt nước, số lượng cọc và lồng đang sử dụng; tháo dỡ các cọc hàu hiện trạng, cắm mốc và phân chia khu vực nuôi theo quy hoạch được phê duyệt, dự kiến khoảng 100 ha. Các lồng cá sẽ từng bước được di chuyển đến những khu vực nước sâu, có tốc độ dòng chảy và điều kiện môi trường phù hợp.

Đáng chú ý, TP.Huế định hướng giảm số lượng cọc hàu, hạn chế tình trạng cắm cọc dày đặc làm chiếm dụng mặt nước. Người dân sẽ được hỗ trợ chuyển vào các vùng nuôi được quy hoạch, tập huấn kỹ thuật nuôi hàu bằng giá thể thân thiện với môi trường thay cho vật liệu vỏ lốp xe và cọc xi măng. Thành phố cũng dự kiến xây dựng các mô hình nuôi thử nghiệm theo tổ hợp tác, từng bước chuyển từ nuôi hàu truyền thống sang nuôi công nghiệp bằng giá thể trong lồng bè di động.

Bên cạnh sắp xếp hoạt động nuôi trồng thủy sản, kế hoạch đặt mục tiêu phát triển các mô hình kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, nuôi trồng carbon thấp và sinh kế xanh tại đầm Lập An. Một số khu vực phù hợp sẽ được khoanh vùng để cộng đồng tổ chức nuôi tự nhiên các loài thủy sản bản địa, góp phần làm sạch môi trường, giảm lượng mùn bã hữu cơ và tăng thu nhập cho người dân.

Thành phố cũng định hướng không gia tăng số lượng ngư cụ khai thác trong đầm phá, đồng thời tổ chức lại nghề khai thác theo hướng giảm mật độ ngư cụ. Việc thành lập các tổ, đội, hợp tác xã nghề cá, tập huấn chuyển đổi sinh kế và nghiên cứu thời gian cấm khai thác thủy sản phù hợp được xem là những giải pháp nhằm phục hồi nguồn lợi tự nhiên.

Một nhiệm vụ quan trọng khác là thành lập khu bảo vệ nguồn lợi thủy sản tại đầm Lập An, kết nối với khu bảo tồn biển Bắc Hải Vân nhằm tạo hành lang di cư, sinh sản cho các loài thủy sản, góp phần phục hồi hệ sinh thái, bảo vệ cảnh quan và đa dạng sinh học.

Về du lịch, Huế định hướng chuyển đổi mô hình sản xuất gắn với phát triển dịch vụ, nâng cao thu nhập cho người dân và phát huy vai trò cộng đồng trong quản lý sinh kế. Thành phố kỳ vọng khai thác tốt tiềm năng du lịch sinh thái biển đảo của khu vực đầm Lập An, đa dạng hóa sản phẩm và gắn các hoạt động sản xuất đặc trưng với trải nghiệm du lịch.

Theo kế hoạch, tổng kinh phí phục hồi hệ sinh thái đầm Lập An là 13,8 tỷ đồng, được phân kỳ trong 4 năm. Trong đó, năm 2027 dự kiến bố trí 5,15 tỷ đồng, năm 2028 là 5,67 tỷ đồng, năm 2029 là 1,54 tỷ đồng và năm 2030 là 1,44 tỷ đồng.

Trong lộ trình thực hiện, các nhiệm vụ nạo vét, khơi thông luồng lạch và xây dựng đê, kè chống sạt lở dự kiến được triển khai trong giai đoạn 2027-2028. Việc tháo dỡ, di dời cọc hàu, vật cản và sắp xếp lại vùng nuôi hàu, vẹm, cá lồng cũng được thực hiện trong giai đoạn này.

Từ năm 2028-2030, thành phố dự kiến đẩy mạnh tái tạo nguồn lợi thủy sản, hình thành các tổ hợp tác và phát triển các tour du lịch sinh thái kết hợp ẩm thực tại khu vực đầm Lập An.

Mục tiêu xuyên suốt của kế hoạch là từng bước đưa việc khai thác, nuôi trồng thủy sản tại đầm Lập An vào nền nếp, giảm tác động đến môi trường, phục hồi nguồn lợi tự nhiên và tạo sinh kế ổn định cho người dân.

Đến năm 2030, thành phố đặt mục tiêu có ít nhất 70% vùng nuôi được quản lý bằng GPS, 100% được quản lý trên cơ sở dữ liệu số và giám sát môi trường trực tuyến.