Thị trường vẫn khó khăn nhưng đã xuất hiện tia hy vọng

Ngành kim cương thiên nhiên đã trải qua một trong những giai đoạn suy giảm kéo dài nhất trong nhiều thập kỷ. Hàng loạt yếu tố cùng lúc tạo nên "cơn bão hoàn hảo": kim cương nhân tạo giá rẻ tràn ngập thị trường, nhu cầu tiêu dùng xa xỉ tại Trung Quốc suy giảm sau đại dịch, trong khi lượng kim cương đã qua cắt mài tồn kho quá lớn khiến giá kim cương thô liên tục chịu sức ép, Discovery Alert cho biết.

Theo thống kê, sản lượng kim cương thô toàn cầu đã giảm từ khoảng 150 triệu carat năm 2017 xuống chỉ còn khoảng 100 triệu carat vào năm 2025. Dự báo năm 2026, sản lượng có thể xuống dưới 95 triệu carat, mức thấp nhất kể từ năm 1987.

Trong quý I/2026, giá bán bình quân của tập đoàn De Beers - một trong những tập đoàn kim cương lớn và nổi tiếng nhất thế giới, từng gần như kiểm soát toàn bộ thị trường kim cương toàn cầu trong suốt thế kỷ 20 - vẫn giảm 19% so với cùng kỳ năm trước, cho thấy thị trường chưa thực sự phục hồi.

Tuy nhiên, nhiều chỉ báo dài hạn cho thấy xu hướng đang dần thay đổi theo hướng tích cực.

Nguồn cung ngày càng khan hiếm vì các mỏ lớn cạn kiệt

Điểm khác biệt của chu kỳ hiện nay là sự suy giảm nguồn cung không đơn thuần do doanh nghiệp chủ động cắt giảm sản lượng để giữ giá.

Nhiều mỏ kim cương lớn nhất thế giới đã bước vào giai đoạn khai thác cuối cùng. Trữ lượng quặng ngày càng nghèo hơn, chi phí khai thác tăng mạnh, trong khi việc chuyển từ khai thác lộ thiên sang khai thác hầm lò đòi hỏi nguồn vốn đầu tư rất lớn.

Theo các chuyên gia, ngay cả khi nhu cầu tăng mạnh trở lại, ngành khai khoáng cũng không thể nhanh chóng bổ sung nguồn cung. Việc phát hiện một mỏ kim cương mới, hoàn tất thủ tục cấp phép và đưa vào khai thác thường mất nhiều năm.

Bên cạnh đó, lượng hàng tồn kho tại các trung tâm cắt mài lớn như Surat (Ấn Độ) cũng đang giảm dần sau nhiều năm dư thừa, góp phần hình thành mặt bằng giá mới cho kim cương thiên nhiên.

Kim cương nhân tạo không còn "bất khả chiến bại"

Vài năm trước, nhiều người từng dự báo kim cương nhân tạo sẽ thay thế hoàn toàn kim cương thiên nhiên. Tuy nhiên, thực tế đang diễn ra theo hướng khác.

Kim cương nhân tạo vẫn chiếm ưu thế ở phân khúc phổ thông dưới 1 carat nhờ giá rẻ. Nhưng ở phân khúc cao cấp, đặc biệt từ 3 carat trở lên, người mua vẫn ưu tiên kim cương thiên nhiên.

Đáng chú ý, chính ngành sản xuất kim cương nhân tạo cũng đang đối mặt với áp lực lớn. Việc Trung Quốc mở rộng mạnh công suất sản xuất khiến giá bán liên tục lao dốc.

Theo chuyên gia Edahn Golan, giá kim cương nhân tạo 3 carat đã giảm khoảng 32% chỉ trong đầu năm 2025.

Các nhà bán lẻ từng cố gắng thúc đẩy doanh số bằng cách bán những viên kim cương nhân tạo kích thước lớn hơn với giá ngày càng rẻ. Tuy nhiên, nhu cầu thực tế không tăng tương ứng, khiến biên lợi nhuận toàn ngành ngày càng thu hẹp.

Theo De Beers, từ năm 2022 đến nay, lợi nhuận trên mỗi giao dịch bán kim cương thiên nhiên đã vượt kim cương nhân tạo, xu hướng có thể khiến các nhà bán lẻ ưu tiên quảng bá trở lại dòng sản phẩm tự nhiên.

Gen Z trở thành động lực tăng trưởng mới

Một trong những thay đổi lớn nhất của thị trường đến từ thế hệ Gen Z.

Năm 2025, nhóm khách hàng sinh từ năm 1997 đến 2012 đã chiếm 23% tổng giá trị tiêu thụ kim cương tại Mỹ, trở thành nhóm khách hàng lớn thứ hai chỉ sau Millennials (nhóm người sinh khoảng từ năm 1981 đến 1996).

Khác với các thế hệ trước chủ yếu mua kim cương để đính hôn hoặc kết hôn, Gen Z có xu hướng mua để tự thưởng cho bản thân, đánh dấu các cột mốc cá nhân hoặc làm quà tặng.

Đây được xem là thay đổi mang tính cấu trúc vì giúp mở rộng đáng kể số lượng dịp mà người tiêu dùng sẵn sàng mua kim cương.

Ngoài ra, Gen Z đặc biệt quan tâm đến nguồn gốc sản phẩm, tính minh bạch của chuỗi cung ứng cũng như tác động xã hội của hoạt động khai thác. Họ sẵn sàng trả giá cao hơn cho những viên kim cương có thể chứng minh được xuất xứ và quá trình khai thác có trách nhiệm.

Châu Phi kỳ vọng hưởng lợi lớn

Sự phục hồi của thị trường kim cương không chỉ mang ý nghĩa với các doanh nghiệp khai khoáng mà còn ảnh hưởng trực tiếp tới nhiều nền kinh tế châu Phi.

Botswana, Namibia, Angola, Nam Phi và Cộng hòa Dân chủ Congo đều phụ thuộc đáng kể vào nguồn thu từ kim cương.

Riêng Botswana từng chứng kiến GDP giảm 2,8% trong năm 2024 do giá kim cương suy yếu.

Nhằm kích cầu, năm 2025 năm quốc gia này đã lần đầu tiên phối hợp triển khai chiến dịch quảng bá chung cho kim cương thiên nhiên, nhấn mạnh các giá trị về nguồn gốc châu Phi, khai thác có trách nhiệm và lợi ích dành cho cộng đồng địa phương.

Nếu xu hướng người tiêu dùng coi trọng truy xuất nguồn gốc tiếp tục mở rộng, các quốc gia châu Phi có thể là những bên hưởng lợi lớn nhất trong chu kỳ phục hồi mới.

Ba kịch bản cho thị trường đến năm 2027

Các chuyên gia đưa ra ba kịch bản chính.

Ở kịch bản tích cực nhất, kinh tế Mỹ và Trung Quốc phục hồi, nhu cầu tại Ấn Độ tăng mạnh, trong khi Gen Z tiếp tục thúc đẩy tiêu dùng. Khi đó, thị trường có thể bước vào chu kỳ tăng trưởng trên diện rộng.

Kịch bản trung bình được đánh giá có khả năng xảy ra cao nhất là giá kim cương cao cấp dần ổn định, còn phân khúc phổ thông vẫn chịu áp lực cạnh tranh từ kim cương nhân tạo.

Trong trường hợp xấu nhất, kinh tế toàn cầu tiếp tục suy yếu, người tiêu dùng cắt giảm chi tiêu và kim cương nhân tạo mở rộng thị phần ở phân khúc trung cấp, khiến quá trình phục hồi kéo dài sau năm 2027.

Triển vọng vẫn phụ thuộc vào nhu cầu tiêu dùng

Theo giới phân tích, các điều kiện để thị trường kim cương thiên nhiên phục hồi đang dần hình thành: nguồn cung thu hẹp, kim cương nhân tạo giảm sức hấp dẫn và thế hệ người tiêu dùng mới sẵn sàng chi trả cho các sản phẩm có giá trị khác biệt.

Tuy nhiên, yếu tố quyết định vẫn là nhu cầu thực tế từ các thị trường lớn như Mỹ, Trung Quốc và Ấn Độ. Chỉ khi niềm tin tiêu dùng cải thiện và doanh số trang sức tăng trở lại, thị trường kim cương thiên nhiên mới có thể bước vào một chu kỳ phục hồi bền vững.

Trong ngắn hạn, phân khúc kim cương cao cấp được dự báo sẽ hồi phục trước, còn thị trường đại chúng nhiều khả năng vẫn phải tiếp tục cạnh tranh quyết liệt với kim cương nhân tạo.