Tại bảng hỏi đáp chính sách của Bộ Tài chính, một doanh nghiệp gửi câu hỏi: "Công ty chúng tôi hiện đang gặp vướng mắc trong quá trình thực hiện hợp đồng thi công hạng mục phòng cháy chữa cháy với đơn vị (A), cụ thể là về vấn đề thay đổi vật tư thiết bị.

Theo hợp đồng đã ký, nhà thầu phải cung cấp bình chữa cháy nhãn hiệu Dragon xuất xứ Việt Nam, tuy nhiên trong quá trình triển khai, cơ quan công an điều tra đã xác định các bình chữa cháy nhãn hiệu này là hàng giả nên nhà thầu đã đề xuất thay đổi sang sản phẩm của hãng khác với xuất xứ khác".

Đứng trước tình huống này, với vai trò chủ đầu tư, vị này cho hay đang phân vân giữa hai luồng quan điểm pháp lý khác nhau. Một mặt, nếu áp dụng khoản 27 Điều 140 Nghị định 214/2025/NĐ-CP, chủ đầu tư không thể chấp thuận đề xuất của nhà thầu vì quy định bắt buộc hàng hóa thay thế phải thuộc cùng hãng sản xuất và cùng xuất xứ với hàng hóa ghi trong hợp đồng.

Mặt khác, nếu căn cứ vào khoản 6 Điều 12 Nghị định 06/2021/NĐ-CP về quản lý chất lượng thi công xây dựng, chủ đầu tư lại có quyền chấp thuận thay đổi chủng loại, xuất xứ thiết bị miễn sao sản phẩm thay thế đáp ứng được yêu cầu thiết kế và các quy chuẩn kỹ thuật.

Từ sự xung đột trong cách hiểu và áp dụng luật nêu trên, đơn vị này gửi câu hỏi tới Bộ Tài chính nhằm được hỗ trợ tư vấn làm rõ, xem xét sự việc nhà sản xuất bị cơ quan chức năng xác định là hàng giả có được coi là trường hợp bất khả kháng hay không.

Trong trường hợp được xác định là bất khả kháng, liệu chủ đầu tư có đủ cơ sở pháp lý để chấp thuận cho nhà thầu thay đổi sang hàng hóa của hãng khác có chất lượng tương đương theo quy định của pháp luật xây dựng hay không, và nếu không thể chấp thuận việc thay đổi này do vướng mắc về quy định đấu thầu thì chúng tôi cần thực hiện giải pháp nào tiếp theo để xử lý dứt điểm tình huống này.

Giải đáp thắc mắc nêu trên, Bộ Tài chính cho biết theo quy định của pháp luật hiện hành, cụ thể là Luật Đấu thầu và Nghị định số 214/2025/NĐ-CP, hợp đồng được ký kết giữa chủ đầu tư và nhà thầu là văn bản dân sự có giá trị pháp lý cao nhất để ràng buộc trách nhiệm và giải quyết tranh chấp, đồng thời nội dung hợp đồng này bắt buộc phải thống nhất với hồ sơ mời thầu, hồ sơ dự thầu và kết quả thương thảo giữa các bên.

Các yêu cầu về chất lượng, thông số kỹ thuật của hàng hóa phải được quy định cụ thể trong hợp đồng dựa trên sự bổ sung, hoàn thiện từ quá trình đánh giá và thương thảo, làm cơ sở then chốt cho việc thực hiện.

Do đó, việc đánh giá hồ sơ dự thầu và ký kết hợp đồng phải tuân thủ nghiêm ngặt các điều khoản đã được dẫn chiếu, và trong trường hợp phát sinh sự cố hàng hóa của nhà thầu là hàng giả trong quá trình thực hiện, chủ đầu tư cần quay lại căn cứ trực tiếp vào các điều khoản chế tài đã thỏa thuận trong hợp đồng đã ký và quy định trong hồ sơ mời thầu để có biện pháp xử lý phù hợp.

Việc xử lý hàng giả (Dragon) chủ đầu tư cần xem lại Hợp đồng đã ký quy định phạt/xử lý thế nào, chứ không đương nhiên được đổi sang hãng khác ngay lập tức. Có thể hiểu rằng, tính "bất di bất dịch" của Hợp đồng và Hồ sơ mời thầu ban đầu cần phải được nhấn mạnh.