Theo báo cáo mới công bố của Chứng khoán Vietcombank (VCBS), thị trường trái phiếu doanh nghiệp (TPDN) trong 6 tháng đầu năm 2026 ghi nhận sự chững lại về hoạt động phát hành do chi phí vốn gia tăng và doanh nghiệp thận trọng hơn trong huy động vốn.

Tuy nhiên, nền tảng thị trường đang cải thiện rõ rệt nhờ chất lượng thanh toán tốt hơn, khung pháp lý ngày càng hoàn thiện và hệ thống xếp hạng tín nhiệm phát triển, tạo cơ sở để hoạt động phát hành tăng tốc trong nửa cuối năm.

Phát hành trái phiếu giảm mạnh do chi phí vốn tăng

VCBS cho biết, tổng giá trị phát hành trái phiếu doanh nghiệp trong nửa đầu năm 2026 đạt khoảng 186.915 tỷ đồng, giảm 30,4% so với cùng kỳ năm trước.

Trong đó, phát hành riêng lẻ tiếp tục chiếm ưu thế với tổng giá trị 162.083 tỷ đồng, giảm 32,65% so với cùng kỳ. Theo VCBS, nguyên nhân chủ yếu đến từ việc hoạt động huy động vốn của nhóm ngân hàng giảm trên nền so sánh cao của năm trước. Đồng thời, mặt bằng lãi suất huy động tăng khiến chi phí vốn của doanh nghiệp đi lên, buộc nhiều đơn vị thận trọng hơn trong việc phát hành, trong khi điều kiện tiếp cận thị trường cũng ngày càng chặt chẽ.

Ở chiều ngược lại, phát hành ra công chúng ghi nhận giá trị khoảng 24.832 tỷ đồng, giảm 11,1% so với cùng kỳ.

Dù quy mô phát hành thu hẹp, dư nợ thị trường TPDN vẫn đạt khoảng 1,435 triệu tỷ đồng, tăng khoảng 8% so với cùng kỳ và tương đương 11% GDP, cho thấy thị trường vẫn duy trì vai trò là kênh huy động vốn trung và dài hạn quan trọng của doanh nghiệp.

Hoạt động phát hành trong nửa đầu năm tiếp tục tập trung vào hai nhóm ngành chủ lực là ngân hàng và bất động sản, trong khi kỳ hạn phát hành chủ yếu nằm trong khoảng 3-5 năm, chiếm 50,5% tổng giá trị phát hành.

Lãi suất phát hành tăng mạnh, kỳ hạn có xu hướng rút ngắn

Theo VCBS, mặt bằng lãi suất phát hành bình quân tăng lên 9,86%/năm, cao hơn 119 điểm cơ bản so với nửa cuối năm 2025 và tăng 286 điểm cơ bản so với cùng kỳ năm trước.

Diễn biến này phản ánh tác động từ xu hướng tăng của lãi suất huy động kể từ đầu năm, khiến doanh nghiệp phải chấp nhận mức coupon cao hơn để thu hút nhà đầu tư.

Đáng chú ý, nhóm ngân hàng ghi nhận mức tăng lãi suất phát hành rõ nét. Lãi suất bình quân của nhóm này lên khoảng 9%/năm, trong khi nhiều đợt phát hành áp dụng mức coupon phổ biến 8-8,7%/năm. Một số ngân hàng quy mô vừa và nhỏ như VAB, TPB hay VBB phát hành trái phiếu lãi suất thả nổi quanh 9-9,7%/năm, góp phần kéo mặt bằng chung tăng lên.

Song song với đó, doanh nghiệp có xu hướng rút ngắn kỳ hạn phát hành và tập trung nhiều hơn vào nhóm trái phiếu 3-5 năm nhằm hạn chế rủi ro khóa chi phí vốn ở mức cao trong thời gian dài.

Theo VCBS, lượng trái phiếu ngân hàng phát hành trong nửa đầu năm giảm khoảng 55% so với cùng kỳ.

Nguyên nhân đến từ nền so sánh cao khi nhiều ngân hàng đã đẩy mạnh phát hành trong nửa đầu năm 2025 để bổ sung nguồn vốn phục vụ tăng trưởng tín dụng, trong khi hiện nay các tổ chức tín dụng ưu tiên sử dụng nguồn vốn ngắn hạn linh hoạt hơn và thận trọng hơn với việc khóa nguồn vốn trung - dài hạn trong bối cảnh lãi suất tăng.

Dù vậy, VCBS kỳ vọng hoạt động phát hành của nhóm ngân hàng sẽ phục hồi trong nửa cuối năm nhờ nhu cầu cân đối thanh khoản, bổ sung nguồn vốn trung - dài hạn phục vụ tăng trưởng tín dụng và đáp ứng yêu cầu về vốn cấp 2 cũng như các tỷ lệ an toàn vốn (CAR), đặc biệt ở nhóm ngân hàng quốc doanh.

Báo cáo cũng chỉ ra nhiều kế hoạch phát hành quy mô lớn trong thời gian tới như Agribank dự kiến phát hành 15.000 tỷ đồng trái phiếu tăng vốn cấp 2 kỳ hạn 10 năm; BIDV có kế hoạch phát hành nhiều đợt với tổng quy mô khoảng 50.000 tỷ đồng; Vietcombank dự kiến phát hành khoảng 20.000 tỷ đồng, trong khi HDBank, SHB, LPBank, VAB hay KienlongBank cũng đều lên kế hoạch huy động thêm vốn thông qua kênh trái phiếu.

Trái ngược với nhóm ngân hàng, bất động sản ghi nhận sự phục hồi rõ rệt. Quy mô phát hành trái phiếu của ngành trong nửa đầu năm tăng khoảng 71% so với cùng kỳ, dù mặt bằng lãi suất vẫn duy trì ở mức cao, phổ biến 10-12,5%/năm.

VCBS cho rằng nguồn cung trái phiếu bất động sản sẽ tiếp tục dồi dào trong nửa cuối năm nhờ lượng dự án mới gia tăng, xu hướng mở rộng sang các khu vực vệ tinh TP.HCM và sự thúc đẩy của đầu tư công đối với hạ tầng kết nối. Tuy nhiên, hoạt động phát hành sẽ tập trung nhiều hơn vào các doanh nghiệp có nền tảng tài chính tốt, quỹ đất sạch, pháp lý hoàn thiện và dòng tiền ổn định.

Đối với nhóm doanh nghiệp hạ tầng và logistics, VCBS đánh giá đây sẽ là nhóm hưởng lợi khi hàng loạt dự án đầu tư công trọng điểm bước vào giai đoạn triển khai cao điểm giai đoạn 2026-2030. Việc Chính phủ đặt mục tiêu giải ngân hơn 1 triệu tỷ đồng vốn đầu tư công trong năm 2026 cùng nhiều dự án lớn như đường vành đai, cao tốc Bắc - Nam, sân bay Long Thành hay các tuyến đường sắt đô thị sẽ kéo theo nhu cầu vốn trung và dài hạn tăng lên.

Đồng thời, dự thảo nghị định về phát hành trái phiếu ra công chúng đối với doanh nghiệp dự án PPP được kỳ vọng sẽ mở thêm kênh huy động vốn cho lĩnh vực hạ tầng trong thời gian tới.

Áp lực đáo hạn vẫn là thách thức lớn

Dù triển vọng thị trường được đánh giá tích cực hơn, VCBS lưu ý áp lực đáo hạn trái phiếu vẫn chưa chấm dứt.

Theo đơn vị này, ngoài lượng trái phiếu đến hạn theo kế hoạch, thị trường còn phải xử lý nhiều lô trái phiếu từng được gia hạn theo Nghị định 08/2023/NĐ-CP và sẽ đồng loạt quay trở lại kỳ đáo hạn trong giai đoạn 2026-2028.

Điều này đồng nghĩa áp lực trả nợ thực chất chỉ được dịch chuyển sang các năm sau thay vì được giải quyết triệt để.

VCBS kỳ vọng hoạt động mua lại trái phiếu trước hạn sẽ tiếp tục hỗ trợ giảm bớt áp lực đáo hạn, đặc biệt ở nhóm ngân hàng. Tuy nhiên, nhóm bất động sản vẫn là khu vực chịu áp lực lớn nhất. Khả năng xử lý nghĩa vụ nợ sẽ phân hóa mạnh giữa các doanh nghiệp, trong đó các doanh nghiệp có dự án pháp lý hoàn chỉnh, dòng tiền tốt và khả năng tiếp cận vốn thuận lợi được đánh giá có nhiều lợi thế hơn trong việc thanh toán hoặc mua lại trái phiếu đúng hạn.

Trên cơ sở những yếu tố trên, VCBS dự báo hoạt động phát hành trái phiếu doanh nghiệp sẽ tăng tốc trong nửa cuối năm 2026 nhưng vẫn diễn ra theo hướng phân hóa.

Nguồn cung được kỳ vọng tiếp tục dẫn dắt bởi ba nhóm chính gồm ngân hàng, bất động sản và doanh nghiệp hạ tầng - logistics.

Ở phía cầu, việc số lượng tổ chức phát hành được xếp hạng tín nhiệm ngày càng nhiều cùng với khung pháp lý tiếp tục hoàn thiện sẽ góp phần cải thiện khả năng định giá rủi ro, tăng tính minh bạch và củng cố niềm tin của nhà đầu tư.

VCBS cho rằng, với quy mô dư nợ mới tương đương khoảng 11% GDP, thấp hơn đáng kể so với nhiều quốc gia trong khu vực, thị trường trái phiếu doanh nghiệp Việt Nam vẫn còn dư địa tăng trưởng lớn và sẽ tiếp tục giữ vai trò là kênh dẫn vốn trung - dài hạn quan trọng cho nền kinh tế trong những năm tới.