Từ cây dại vô giá trị thành nguồn thu nhập mới

Ông Masapalli Venkatesh, một nông dân sở hữu trang trại rộng hơn 4 ha tại vùng Kandukur trên cao nguyên Deccan, từng không nghĩ cây thùa có giá trị kinh tế.

Trong nhiều năm, ông chỉ trồng cà chua, lạc và ngô. Cây thùa xuất hiện trên đất của ông đơn thuần như một loại cây mọc hoang, có gai sắc nhọn, được sử dụng làm hàng rào tự nhiên.

Mọi thứ thay đổi vào năm 2010 khi các thương lái bắt đầu tìm mua loại cây này. Hóa ra agave thuộc cùng họ thực vật với giống thùa xanh nổi tiếng ở Mexico – nguyên liệu chính để sản xuất tequila và mezcal, những loại rượu đang tạo nên thị trường toàn cầu trị giá khoảng 15 tỷ USD.

“Trước đây chúng tôi coi nó là cỏ dại. Giờ đây nó trở thành một nguồn thu nhập đáng kể”, ông Venkatesh cho biết.

Hiện nay, ông điều phối mạng lưới thu mua cây thùa trong phạm vi hơn 100 km, kết nối nông dân với các nhà máy chưng cất để bảo đảm nguồn cung ổn định.

Cuộc đua thu hoạch trong "khung giờ vàng"

Để bán được cho nhà máy, thùa đòi hỏi kỹ thuật và thời điểm thu hoạch cực kỳ chính xác.

Phần có giá trị nhất của cây là lõi, được gọi là piña vì có hình dáng giống một quả dứa khổng lồ. Đây là nơi tích tụ lượng đường lớn nhất, quyết định chất lượng rượu sau này.

Tuy nhiên, khi cây bắt đầu ra hoa, toàn bộ lượng đường tích lũy suốt nhiều năm sẽ nhanh chóng được chuyển lên thân hoa chỉ trong vài ngày. Nếu thu hoạch muộn, phần lõi gần như mất hết giá trị.

Ông Rakshay Dhariwal, nhà sáng lập nhà máy chưng cất Maya Pistola Agavepura, cho biết người thu hoạch phải xác định chính xác thời điểm trước khi cây ra hoa để đạt hàm lượng đường cao nhất.

Sau khi thu hoạch, thời gian tiếp tục trở thành yếu tố sống còn. Phần lõi agave phải được đưa vào chế biến trong vòng 24 giờ. Nếu vận chuyển chậm hơn, lượng đường sẽ bắt đầu phân hủy và lên men ngoài kiểm soát, ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng sản phẩm.

Đây là thách thức lớn bởi nguồn agave hiện nay nằm rải rác ở nhiều bang khác nhau như Karnataka, Maharashtra, Rajasthan hay Andhra Pradesh.

Ngành công nghiệp mới tăng trưởng bùng nổ

Sự phát triển của ngành đồ uống từ cây thùa đang diễn ra rất nhanh tại Ấn Độ.

Theo ông Dhariwal, thị trường rượu làm từ cây thùa hiện tăng trưởng tới 31% mỗi năm. Nếu trước đây người tiêu dùng Ấn Độ gần như chỉ biết đến whisky thì nay họ ngày càng cởi mở hơn với các loại đồ uống mới.

Ông Vikram Achanta, đồng sáng lập tổ chức đánh giá đồ uống 30 Best Bars India, cho rằng tequila và các loại rượu từ thùa khó có thể thay thế whisky trong tương lai gần. Tuy nhiên, chúng đang dần tạo ra một phân khúc riêng đầy tiềm năng.

“Người tiêu dùng hiện sẵn sàng khám phá những hương vị mới hơn trước rất nhiều”, ông nhận định.

Người tiên phong đặt nền móng cho ngành agave Ấn Độ

Một trong những người đầu tiên nhìn thấy tiềm năng của cây thùa ở Ấn Độ là doanh nhân Desmond Nazareth.

Năm 2011, công ty Agave India của ông đã giới thiệu loại rượu mạnh làm từ thùa đầu tiên được sản xuất hoàn toàn tại Ấn Độ.

Ông cho biết dự án này là kết quả của gần 12 năm nghiên cứu và thử nghiệm.

“Chúng tôi bắt đầu sản xuất rượu từ agave từ rất lâu trước khi thị trường sẵn sàng đón nhận nó”, ông nói.

Hiện nay, Agave India đang sử dụng công nghệ hiện đại để xác định những vùng đất phù hợp nhất cho việc phát triển agave. Công ty đã kết hợp dữ liệu vệ tinh với các đặc điểm môi trường để tìm kiếm những khu vực có tiềm năng canh tác trong tương lai.

Theo Nazareth, cao nguyên Deccan sở hữu hàng triệu hecta đất phù hợp cho loại cây này.

Có thể cạnh tranh với Mexico?

Dù tiềm năng rất lớn, ngành agave của Ấn Độ vẫn còn ở giai đoạn sơ khai so với Mexico – quê hương của tequila.

Tại Mexico, những cánh đồng thùa xanh trải dài hàng nghìn hecta được quản lý bằng công nghệ hiện đại. Nông dân sử dụng máy bay không người lái và trí tuệ nhân tạo để theo dõi từng cây, phát hiện sâu bệnh và xác định thời điểm thu hoạch tối ưu.

Trong khi đó, nguồn cung agave tại Ấn Độ hiện vẫn chủ yếu đến từ các quần thể cây mọc hoang tự nhiên.

Theo doanh nhân Ấn Độ Sree Harsha Vadlamudi, đồng sáng lập thương hiệu tequila Loca Loka, điều này khiến chất lượng nguyên liệu thiếu tính đồng nhất do sự khác biệt về di truyền giữa các cây.

Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng nguy cơ cạn kiệt nguồn thùa hoang dã hiện chưa đáng lo ngại. Loài cây này có khả năng sinh sản rất mạnh nhờ hệ thống rễ ngầm liên tục tạo ra cây con mới.

Dù còn nhiều thách thức, giới trong ngành tin rằng thùa có thể trở thành một động lực kinh tế mới cho nông thôn Ấn Độ.

“Ấn Độ hoàn toàn có thể xây dựng một nền kinh tế thùa quy mô lớn. Nếu có tầm nhìn dài hạn và đủ kiên nhẫn, chúng ta thậm chí có thể cạnh tranh với Mexico trong tương lai”, ông Nazareth khẳng định.

Từ một loại cây mọc hoang bị lãng quên, thùa đang dần trở thành “vàng xanh” mới của Ấn Độ, mở ra cơ hội làm giàu cho nông dân và đặt nền móng cho một ngành công nghiệp đồ uống đầy triển vọng.