Theo số liệu của Cục Thống kê (Bộ Tài chính), năm 2025 xuất khẩu thủy sản của Việt Nam đạt kỷ lục gần 11,3 tỷ USD, tăng 12,4% so với năm 2024. Kết quả này không chỉ phản ánh nhu cầu thế giới phục hồi mà còn cho thấy khả năng thích ứng linh hoạt của các doanh nghiệp trước các rào cản thương mại khắt khe.

Đặc biệt trong quý IV, các doanh nghiệp thủy sản đã “chạy đua nước rút” để xuất khẩu hàng sang Mỹ trước thời điểm các quy định mới về Chương trình giám sát nhập khẩu hải sản (SIMP) và thuế chống bán phá giá có hiệu lực từ đầu năm 2026.

Trong đó, ngành tôm đóng góp 4,6 tỷ USD và cá tra mang về 2,1 tỷ USD, củng cố vị thế của hai mặt hàng chủ lực. Ngoài ra, kim ngạch xuất khẩu cá rô phi của Việt Nam trong năm 2025 cũng có sự bứt tốc với mức tăng tới 141% so với năm 2024, đạt 99 triệu USD.

Lợi nhuận phân hóa

Ở nhóm doanh nghiệp xuất khẩu tôm, Công ty cổ phần Tập đoàn Thủy sản Minh Phú (MPC) tiếp tục khẳng định vị thế "vua tôm" với doanh thu thuần dẫn đầu đạt 14.838 tỷ đồng, tăng nhẹ 0,7% so với năm 2024. Lợi nhuận sau thuế đạt 543 tỷ đồng, cùng kỳ lỗ 234 tỷ đồng. Với kết quả này, Minh Phú đã chính thức chấm dứt chuỗi kinh doanh dưới giá vốn, đánh dấu sự hồi sinh sau giai đoạn tái cấu trúc vùng nuôi công nghệ cao.

Riêng quý IV, doanh thu thuần của Minh Phú tăng 17% so với cùng kỳ năm trước, đạt 4.587 tỷ đồng. Lợi nhuận gộp tăng tới 526% so với cùng kỳ, từ mức 101 tỷ đồng, lên 632 tỷ đồng.

Theo giải trình của doanh nghiệp, mức tăng trưởng lợi nhuận sau thuế chủ yếu đến từ việc đẩy mạnh tiêu thụ các mặt hàng giá trị gia tăng, góp phần đưa lợi nhuận gộp tăng.

Tuy nhiên, so với tham vọng đạt 15.667 tỷ đồng doanh thu và 997 tỷ đồng lãi sau thuế đặt ra cho năm 2025 thì Minh Phú mới hoàn thành 95% chỉ tiêu doanh thu và 54% kế hoạch lợi nhuận.

Một doanh nghiệp xuất khẩu tôm khác là Công ty cổ phần Thực phẩm Sao Ta (mã FMC) cũng ghi nhận doanh thu tăng trưởng tích cực trong năm 2025 với doanh thu kỷ lục 8.185 tỷ đồng, tăng hơn 18% so với năm 2024.

Song các chi phí trong năm 2025 đều gia tăng, nhất là chi phí thuế chống bán phá giá và thuế chống trợ cấp. Kết quả, doanh nghiệp ghi nhận lợi nhuận trước thuế và sau thuế giảm nhẹ so với cùng kỳ, lần lượt đạt 411 tỷ và 417 tỷ đồng. Dù vậy, lợi nhuận ròng của công ty vẫn tăng trưởng 20% lên mức kỷ lục 366 tỷ đồng.

Năm 2025, công ty đặt mục tiêu doanh thu 6.540 tỷ và lợi nhuận trước thuế 420 tỷ đồng. Như vậy, Thực phẩm Sao Ta đã vượt 25% chỉ tiêu doanh thu nhưng mới suýt soát hoàn thành mục tiêu lợi nhuận.

Ở nhóm cá tra, Công ty cổ phần Vĩnh Hoàn (VHC) vẫn là đơn vị có lợi nhuận tuyệt đối cao nhất ngành, đạt 1.451 tỷ đồng lãi sau thuế trên nền doanh thu 12.026 tỷ đồng, giảm gần 4% so với năm trước.

Tuy nhiên, đà tăng trưởng của "nữ hoàng cá tra" đã chững lại trong quý IV, khi doanh thu giảm 15% so với cùng kỳ, xuống 2.715 tỷ đồng và lợi nhuận sau thuế giảm 44%, đạt 245 tỷ đồng trong bối cảnh giá nguyên liệu tăng trong khi sản lượng bán giảm.

Ngược lại, Công ty cổ phần Nam Việt (Navico, mã ANV) chứng minh vẫn là “ngựa ô” trên đường đua với doanh thu quý IV/2025 tăng gần 56% so với cùng kỳ, đạt 2.119 tỷ đồng và lợi nhuận sau thuế gấp 42,6 lần cùng kỳ, đạt 252 tỷ đồng.

Khép lại năm 2025, dù quy mô doanh thu chỉ bằng một nửa so với Vĩnh Hoàn, đạt 6.952 tỷ đồng, nhưng lợi nhuận sau thuế của Nam Việt vẫn tăng trưởng đột biến gấp 21 lần cùng kỳ, đạt xấp xỉ 1.000 tỷ đồng, vượt xa kế hoạch đề ra.

Sự phân hóa càng rõ nét khi đi sâu vào cấu trúc tài chính. Tính đến ngày 31/12/2025, tổng tài sản của Vĩnh Hoàn đạt 13.421 tỷ đồng, trong đó lượng tiền mặt và tiền gửi chiếm tỷ trọng lớn. Cơ cấu này mang lại sự an toàn nhưng đồng thời cũng làm giảm hiệu suất sinh lời trên tổng tài sản (ROA), khi chỉ số này chỉ đạt mức trung bình 10,8%.

Nam Việt lại cho thấy hiệu suất sử dụng vốn vượt trội hơn với quy mô tổng tài sản ở mức 5.825 tỷ đồng nhưng ROA năm 2025 đạt tới 17,2%, cao nhất trong 4 doanh nghiệp. Không những thế, chỉ số lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu (ROE) của Nam Việt cũng đạt 28,3%, bỏ xa mức 15,8% của Thực phẩm Sao Ta, 14,5% của Vĩnh Hoàn hay 10,1% của Minh Phú.

Với tổng tài sản ghi nhận hơn 11.000 tỷ đồng nhưng phần lớn được tài trợ bởi nợ phải trả (hệ số đòn bẩy cao nhất nhóm), ROA của Minh Phú chỉ đạt mức 4,9%. Tương tự, Thực phẩm Sao Ta cũng chịu áp lực chi phí lãi vay bào mòn đáng kể biên lợi nhuận ròng, khiến ROA chỉ đạt 8,6%.

Kỳ vọng tăng trưởng tích cực năm 2026

Bước sang năm 2026, dù một số áp lực về cấu trúc tài chính của các “ông lớn” thủy sản chưa thể cải thiện ngay, nhưng bối cảnh chung nhiều thuận lợi với mục tiêu xuất khẩu hướng tới cột mốc 11,5 tỷ USD được giới phân tích kỳ vọng sẽ có tác động tích cực đến kết quả kinh doanh của các doanh nghiệp đầu ngành.

Với Nam Việt, theo Chứng khoán Bảo Việt (BVSC), dù mức độ cạnh tranh tại thị trường Mỹ ngày càng gia tăng, công ty vẫn được đánh giá sở hữu lợi thế nhất định, với khoảng 7% thị phần cá tra và 87-89% thị phần cá rô phi Việt Nam tại thị trường này. Ngoài ra, từ tháng 11/2025, công ty đã xuất khẩu lô cá rô phi đầu tiên sang Brazil và đang tiếp tục mở rộng sang các thị trường mới.

Đặc biệt, khi giá bán cá rô phi cao gấp khoảng 2 lần cá tra, BVSC cho rằng đây sẽ là động lực tăng trưởng đáng kể cho mảng kinh doanh mới của Nam Việt, nhất là khi nhiều doanh nghiệp khác trong ngành vẫn cần thêm thời gian nghiên cứu và nuôi thử nghiệm. Đồng thời, việc tiếp tục được hưởng mức thuế chống bán phá giá 0% tạo điều kiện để công ty mở rộng thị phần cá tra.

Trong định hướng của Navico, doanh nghiệp đặt mục tiêu doanh thu năm 2026 khoảng 7.600 tỷ đồng và lợi nhuận trước thuế 1.300 tỷ đồng, tương ứng mức tăng trưởng khoảng 13% so với thực hiện năm 2025. Sang năm 2027, doanh nghiệp kỳ vọng doanh thu tiếp tục mở rộng lên khoảng 8.000 tỷ đồng, với lợi nhuận trước thuế mục tiêu 1.500 tỷ đồng.

Với Vĩnh Hoàn, Chứng khoán Vietcap kỳ vọng sản lượng xuất khẩu sẽ phục hồi mạnh 26,7% trong năm 2026 khi nhu cầu dự kiến sẽ duy trì vững vàng do người tiêu dùng Mỹ đã bắt đầu hấp thụ tác động của thuế quan.

Với Minh Phú, Tổng Giám đốc Lê Văn Quang cho biết, mức thuế chống bán phá giá 35,29% tại kỳ rà soát lần thứ 19 (POR19) hiện đang áp dụng với nhiều doanh nghiệp Việt Nam, nhưng không áp dụng với Minh Phú. Doanh nghiệp đã thoát khỏi vụ kiện từ năm 2016, nên tác động của sắc thuế này gần như không đáng kể. Đây là lợi thế của Minh Phú tại thị trường Mỹ trong năm 2026.

“Trên cơ sở lợi thế thuế tại thị trường Mỹ, chúng tôi đang xây dựng kịch bản tăng trưởng lợi nhuận khoảng 20-30% cho năm 2026”, ông Quang chia sẻ tại đại hội đồng cổ đông bất thường hồi tháng 12/2025.