Số tàu chở dầu khởi hành từ Venezuela sang Trung Quốc đã giảm mạnh sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump ámp đặt lệnh phong tỏa vào tháng 12 đối với các tàu bị trừng phạt vận chuyển dầu Venezuela. Đây là một phần trong chiến dịch gây sức ép nhằm vào Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro, chiến dịch cuối cùng đã dẫn tới cuộc can thiệp quân sự của Mỹ và việc ông Maduro bị bắt giữ.

Sau khi ông Maduro bị bắt, ông Trump tuyên bố Mỹ đã nắm quyền kiểm soát Venezuela, một trong những thành viên sáng lập Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ (OPEC), đồng thời kêu gọi các công ty Mỹ bắt đầu đầu tư vào ngành dầu mỏ của nước này.

Tuy nhiên, sau khi công bố phong tỏa, Mỹ đã thu giữ 5 tàu có liên quan đến Venezuela, khiến nhiều chủ tàu buộc phải quay đầu hoặc cho tàu trở lại vùng biển Venezuela sau khi đã bốc hàng, nhằm tránh nguy cơ bị tịch thu. Điều này trên thực tế đã tạo ra một mức độ kiểm soát đối với dòng chảy dầu mỏ của Venezuela.

Khoảng một chục tàu chở dầu đã rời Venezuela với thiết bị phát tín hiệu định vị bị tắt trong thời điểm Mỹ tiến hành đột kích hôm 3/1. Tuy nhiên, phần lớn các tàu này sau đó đã quay trở lại, sau khi chính quyền lâm thời ở Caracas đạt được thỏa thuận cung cấp 50 triệu thùng dầu với Washington.

Chỉ ba tàu trong số đó tiếp tục hành trình sang châu Á và dự kiến sẽ cập cảng Trung Quốc vào cuối tháng 2, theo một nguồn tin tham gia vận chuyển dầu. Các tàu này đang chở khoảng 3 triệu thùng dầu nhiên liệu và 2 triệu thùng dầu thô nặng Merey, nguồn tin cho biết và từ chối nêu tên do tính nhạy cảm của vấn đề.

Theo ông Richard Ro, nhà phân tích dầu thô khu vực châu Mỹ của công ty theo dõi Kpler, kể từ khi lệnh phong tỏa bắt đầu có hiệu lực vào tháng 12, chỉ có 2,9 triệu thùng dầu thô Venezuela rời nước này để sang châu Á trên ba tàu chở Merey và các loại dầu khác. Kpler cũng ước tính thêm 2,6 triệu thùng dầu nhiên liệu đã vượt qua được vòng phong tỏa.

Tập đoàn dầu khí quốc gia Venezuela PDVSA không phản hồi các yêu cầu bình luận về việc các tàu chở dầu rời đi hay quay trở lại.

Tổng cộng 5 triệu thùng dầu thô và dầu nhiên liệu dự kiến đến Trung Quốc tương đương khoảng 166.000 thùng/ngày, thấp hơn nhiều so với mức trung bình 642.000 thùng/ngày mà Venezuela xuất khẩu sang Trung Quốc trong năm 2025. Con số này chiếm 75% tổng lượng xuất khẩu trung bình 847.000 thùng/ngày của Venezuela trong năm ngoái, theo các tài liệu nội bộ của PDVSA.

Trung Quốc đã tích trữ dầu

Dù vậy, Trung Quốc đã tăng mạnh tích trữ dầu Venezuela vào cuối năm ngoái, trong khi hàng chục triệu thùng vẫn đang trên đường vận chuyển, khiến các nhà máy lọc dầu Trung Quốc chưa phải vội vàng tìm nguồn thay thế.

Kpler ước tính hiện có khoảng 43 triệu thùng dầu Venezuela đang trên đường sang châu Á, trong khi công ty theo dõi Vortexa đưa ra con số cao hơn, khoảng 52 triệu thùng.

Theo dữ liệu của Vortexa, Trung Quốc đã nhập khẩu kỷ lục 660.000 thùng/ngày dầu thô Venezuela trong tháng 11, nhưng con số này giảm xuống khoảng 450.000 thùng/ngày trong tháng 12, do các kho chứa đã đầy.

Các tập đoàn giao dịch Trafigura và Vitol đã bắt đầu tiếp thị dầu Venezuela theo ủy quyền của Mỹ, nhắm tới các nhà máy lọc dầu Ấn Độ và tập đoàn dầu khí quốc doanh Trung Quốc CNPC, với thời điểm giao hàng dự kiến vào tháng 3.

Các nhà máy lọc dầu “teapot” chịu tác động

Việc nguồn cung sụt giảm nhiều khả năng sẽ ảnh hưởng nặng tới các nhà máy lọc dầu độc lập của Trung Quốc, thường được gọi là “teapot”, vốn là nhóm khách hàng lớn nhất của dầu thô Venezuela. Tuy vậy, dầu Venezuela chỉ chiếm khoảng 4% tổng lượng dầu thô nhập khẩu bằng đường biển của Trung Quốc.

Một số nhà máy teapot đã ký hợp đồng nhận hàng vào tháng 3 và tháng 4, với các lô dầu rời Venezuela trước khi lệnh phong tỏa của Mỹ được áp đặt. Tuy nhiên, họ đang chờ đợi trong “sự bất định rất lớn” về khả năng tiếp tục có nguồn cung trong thời gian tới, theo một thương nhân cao cấp tại Trung Quốc.

Trong quý II, các nhà máy teapot Trung Quốc có thể buộc phải tìm nguồn thay thế như dầu Cold Lake và Access Western Blend của Canada, trong bối cảnh dầu Venezuela có khả năng được chuyển hướng sang Mỹ, qua đó đẩy nhiều nguồn cung Canada hơn sang thị trường châu Á, các thương nhân nhận định.

Trong nhiều năm qua, các nhà máy teapot thường chế biến dầu Venezuela – chủ yếu là Merey và dầu nhiên liệu – thành nhựa đường dùng cho trải đường. Để né tránh các lệnh trừng phạt của Mỹ, giới giao dịch từng gắn mác dầu Venezuela là dầu Malaysia hoặc Brazil khi xuất sang Trung Quốc.