Lý do ngành nông nghiệp Việt Nam đang đứng trước vận hội mới để "lột xác"

+ aA -
PVKT
04/04/2026 11:17 GMT +7
Nghị quyết 79 không chỉ đơn thuần là "kim chỉ nam" cho sự phát triển của khu vực kinh tế Nhà nước. Thực chất, đây còn là việc xác lập một khuôn khổ pháp lý và vận hành mới, tạo tiền đề thúc đẩy mối quan hệ hợp tác công – tư (PPP) đi vào chiều sâu, thực chất và hiệu quả hơn bao giờ hết.

Tổng Bí thư Tô Lâm đã ký ban hành Nghị quyết số 79-NQ/TW, ngày 6/1/2026 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế nhà nước.

"Đòn bẩy" để nông nghiệp tăng trưởng bền vững

Dưới góc nhìn của bà Đặng Huỳnh Ức My - Chủ tịch HĐQT AgriS, Nghị quyết 79 chính là "đòn bẩy" chiến lược thúc đẩy ngành nông nghiệp Việt Nam vươn tầm quốc tế theo hướng hiện đại và bền vững.

Thông qua việc xác lập vai trò dẫn dắt của kinh tế Nhà nước và tái cấu trúc nguồn lực, nghị quyết này mở ra cơ hội đột phá cho nông nghiệp – vốn được coi là "trụ đỡ" của nền kinh tế. Điểm nhấn quan trọng nằm ở lộ trình đổi mới DNNN, thu hút sự đồng hành của các thành phần kinh tế khác để tối ưu hóa quản trị, công nghệ và tài chính, từ đó tạo nền móng vững chắc cho sự phát triển dài hạn.

Đặc biệt, Nghị quyết 79 đánh dấu sự chuyển dịch mạnh mẽ từ tư duy "quản lý" sang "kiến tạo phát triển". Nhà nước sẽ tập trung nguồn lực vào hạ tầng chiến lược và các lĩnh vực rủi ro cao mà khu vực tư nhân khó đơn độc triển khai, đóng vai trò điều tiết và ổn định môi trường đầu tư. Sự phân định rõ ràng này tạo dư địa lớn để các doanh nghiệp tư nhân phát huy thế mạnh trong thương mại hóa, chế biến sâu và kết nối chuỗi giá trị toàn cầu. Khi nông - lâm nghiệp được đặt ngang hàng với các lĩnh vực trọng điểm như năng lượng, công nghệ cao và logistics, vị thế của ngành trong chiến lược quốc gia đã được khẳng định vững chắc, sẵn sàng dẫn dắt năng lực cạnh tranh của Việt Nam trên bản đồ nông nghiệp thế giới.

Bên cạnh việc định hướng chiến lược, bà My đánh giá dư địa về nguồn lực và mạng lưới nông dân trong nước vẫn còn rất lớn. Việc Nghị quyết 79 đặt mục tiêu hoàn thiện cơ sở dữ liệu đất đai toàn quốc vào năm 2026, kết nối liên thông với hệ thống dữ liệu quốc gia và thiết lập cơ chế tiếp cận đất đai bình đẳng, sẽ tháo gỡ nút thắt quan trọng để các doanh nghiệp tự tin mở rộng vùng nguyên liệu và quy mô sản xuất. Đây còn là cơ hội vàng để hình thành các "kho dữ liệu công - tư" thông qua việc chuẩn hóa dữ liệu về chủ thể và nguồn lực Nhà nước. Bước đi này giúp doanh nghiệp chuyển đổi từ mô hình quản trị truyền thống sang quản trị dựa trên số liệu thực nghiệm, phát triển đồng bộ theo mô hình hệ sinh thái hiện đại.

Đáng chú ý, sự minh bạch về thông tin và chuẩn hóa quản trị theo tinh thần Nghị quyết chính là chìa khóa để thu hút dòng vốn xanh quốc tế. Khi khung pháp lý ESG hoàn thiện, dòng đầu tư sẽ đổ vào mạnh mẽ hơn, tạo nền tảng để doanh nghiệp tham gia sâu vào chuỗi cung ứng toàn cầu thông qua các chứng nhận truy xuất nguồn gốc minh bạch và tiêu chuẩn chất lượng khắt khe từ các hiệp định như CPTPP, EVFTA hay RCEP.

Cuối cùng, cơ chế khuyến khích sáp nhập, hợp nhất mà Nghị quyết đề ra là một tín hiệu tích cực cho khu vực tư nhân, mở đường cho những thương vụ M&A có chiều sâu chiến lược về chuỗi giá trị và dữ liệu nghiên cứu, thay vì chỉ dừng lại ở các mục tiêu tài chính thuần túy.ý

Nhìn chung, theo lãnh đạo AgriS, với những cơ chế mang tính bản lề từ Nghị quyết 79, ngành nông nghiệp Việt Nam đang đứng trước vận hội mới để lột xác. Việc kết hợp giữa tiềm năng nội tại của mạng lưới nông dân với sức mạnh từ dữ liệu số và quản trị minh bạch sẽ tạo nên một hệ sinh thái nông nghiệp thông minh.

Sự cộng hưởng giữa vai trò dẫn dắt của Nhà nước và sự năng động của khu vực tư nhân, được trợ lực bởi dòng vốn xanh và các hiệp định thương mại tự do (FTA), sẽ không chỉ giúp doanh nghiệp Việt gia tăng năng lực cạnh tranh mà còn xác lập vị thế vững chắc trong chuỗi giá trị toàn cầu. Đây chính là hành trình chuyển mình từ sản xuất nông nghiệp thuần túy sang kinh tế nông nghiệp bền vững, nơi dữ liệu và công nghệ đóng vai trò là xương sống cho mọi quyết định chiến lược.

Dây chuyền sản xuất của AgriS. Ảnh: VGP/LT.

Cũng chia sẻ, bà My cho biết, điểm bà đánh giá cao trong Nghị quyết 79 là định hướng tách bạch nhiệm vụ chính trị và nhiệm vụ sản xuất kinh doanh trong hoạt động của DNNN. Khi phân công đúng vai trò, giá trị gia tăng của nông sản Việt sẽ tăng đáng kể.

Về phía dữ liệu, Nghị quyết 79 đặt mục tiêu hoàn thiện và làm sạch hệ thống dữ liệu đất đai trên toàn quốc, kết nối và chia sẻ liên thông với các hệ thống dữ liệu quốc gia khác. Đây là nền tảng để doanh nghiệp nông nghiệp có thể khai thác hiệu quả hơn khi khung pháp lý về chia sẻ dữ liệu công – tư được hoàn thiện trong giai đoạn tới.

Mô hình lý tưởng là phân công theo đúng lợi thế: DNNN dẫn dắt ở hạ tầng thủy lợi, dự trữ quốc gia, nghiên cứu giống và những lĩnh vực có chi phí cố định lớn mà thị trường tư nhân không thể tự gánh; tư nhân đảm nhận thương mại hóa quốc tế, chế biến sâu và ứng dụng công nghệ trong chuỗi vận hành.

Quan trọng hơn, quá trình tái cơ cấu và cổ phần hóa DNNN thực chất hơn sẽ giải phóng nguồn lực và mở ra những phân khúc thị trường mà trước đây tư nhân khó tiếp cận. AgriS sẵn sàng tham gia vào đúng những khoảng trống đó để cùng tạo ra chuỗi giá trị nông nghiệp đủ sức cạnh tranh ở tầm khu vực, điều mà không bên nào có thể làm một mình.

3 nhóm cơ chế trọng tâm

Để những định hướng trên thực sự đi vào đời sống, lãnh đạo AgriS cho rằng Nghị quyết 79 cần sớm được cụ thể hóa thông qua ba nhóm cơ chế trọng tâm, giúp doanh nghiệp tư nhân nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển bền vững:

Về tiếp cận đất đai và quy hoạch: Cần cụ thể hóa cơ chế bình đẳng thành quy trình tích tụ đất nông nghiệp minh bạch và quy hoạch vùng nguyên liệu cấp quốc gia với tầm nhìn ổn định từ 10 - 20 năm. Điều này tạo điểm tựa để doanh nghiệp tự tin đầu tư công nghệ cao thực chất, thay vì chỉ dám đầu tư ngắn hạn theo chu kỳ chính sách.

Về tín chỉ carbon và kinh tế tuần hoàn: Cần sớm ban hành khung pháp lý và cơ chế đo lường, giao dịch rõ ràng. Điển hình như tại AgriS, chúng tôi đang vận hành mô hình Zero Waste (chuyển hóa phụ phẩm mía đường thành phân bón và điện sinh khối) hướng tới Net Zero 2035, nhưng chỉ khi có thị trường giao dịch chính thức, những sáng kiến này mới thực sự tạo ra giá trị tài chính và động lực tăng trưởng mới.

Về hợp tác công - tư trong R&D: Cần một khung chia sẻ sở hữu trí tuệ minh bạch để các kết quả nghiên cứu từ các viện, trường đại học nhanh chóng được doanh nghiệp thương mại hóa, đưa chất xám vào thực tiễn sản xuất.

Bên cạnh thể chế, thị trường vốn cũng là yếu tố then chốt. Đại diện AgriS hoàn toàn ủng hộ việc hoàn thiện cơ chế IPO gắn liền với niêm yết, đặc biệt là rút ngắn thời gian đưa chứng khoán vào giao dịch xuống còn 30 ngày theo Nghị định 245/2025/NĐ-CP. Bước đi này không chỉ đồng bộ với tinh thần Nghị quyết 79 mà còn giúp doanh nghiệp tiếp cận vốn nhanh chóng để tăng tốc triển khai các chiến lược then chốt.