“Đây không phải điều chưa từng xảy ra. Đó là thứ mà các nhà lãnh đạo độc đoán vẫn làm. Và đó cũng chính là điều họ thường làm ngay trước khi gây ra siêu lạm phát và làm sụp đổ nền kinh tế của mình", ông Wolfers nhấn mạnh.

Tráp triệu tập và áp lực chính trị chưa từng có

Cảnh báo này được đưa ra sau khi Chủ tịch Fed Jerome Powell xác nhận ngân hàng trung ương Mỹ đã nhận được tráp triệu tập của đại bồi thẩm đoàn từ Bộ Tư pháp. Cuộc điều tra liên quan đến lời khai của ông trước Quốc hội hồi mùa hè năm ngoái, xoay quanh dự án cải tạo các tòa nhà lịch sử của Fed tại Washington, D.C., với tổng chi phí ước tính khoảng 2,5 tỷ USD.

Tuy nhiên, ông Powell khẳng định cuộc điều tra này không đơn thuần là vấn đề kỹ thuật hay ngân sách, mà cần được nhìn nhận trong “bối cảnh rộng hơn” liên quan đén các mối đe dọa và sức ép liên tục từ chính quyền đối với Fed. Theo ông, áp lực này xuất phát từ việc ngân hàng trung ương kiên quyết không hạ lãi suất theo mong muốn của Tổng thống.

Trong thời gian qua, ông Trump nhiều lần công khai chỉ trích Fed và cá nhân Powell vì không cắt giảm lãi suất nhanh và mạnh như ông kỳ vọng, thậm chí ám chỉ khả năng sa thải Chủ tịch Fed và không loại trừ biện pháp pháp lý.

Nguy cơ Fed mất độc lập – mầm mống của khủng hoảng

Theo ông Wolfers, việc sử dụng công cụ pháp lý để gây sức ép lên ngân hàng trung ương là dấu hiệu cực kỳ nguy hiểm. Ông cho rằng đây không chỉ là vấn đề cá nhân của ông Powell, mà là cuộc tấn công trực diện vào tính độc lập của Fed – nền tảng giúp Mỹ kiểm soát lạm phát và duy trì niềm tin của thị trường trong nhiều thập kỷ.

“Chúng ta đang chứng kiến Bộ Tư pháp bị sử dụng không phải vì công lý, mà vì mục đích trả đũa chính trị. Điều này làm suy yếu một tổ chức độc lập và một công chức đang hành động vì lợi ích dài hạn của người dân Mỹ, chứ không phải vì lợi ích chính trị ngắn hạn", ông Wolfers nói.

Nhiều nghị sĩ Mỹ, đặc biệt là phe Dân chủ, đồng tình với đánh giá này. Một số thượng nghị sĩ cảnh báo rằng nếu tính độc lập của Fed bị phá vỡ, thị trường tài chính sẽ mất điểm tựa niềm tin, kéo theo rủi ro lạm phát và bất ổn kinh tế nghiêm trọng.

Bài học đắt giá từ thế giới

Ông Wolfers dẫn lại những bài học cay đắng từ Thổ Nhĩ Kỳ, Venezuela và Zimbabwe – nơi các nhà lãnh đạo chính trị can thiệp thô bạo vào chính sách tiền tệ. Tại Thổ Nhĩ Kỳ, Tổng thống Recep Tayyip Erdogan từng sa thải hàng loạt thống đốc ngân hàng trung ương để ép hạ lãi suất, khiến lạm phát có thời điểm vượt 80% trong năm 2022.

Những ví dụ tương tự ở Venezuela và Zimbabwe cho thấy khi ngân hàng trung ương mất độc lập, hậu quả thường là đồng tiền mất giá, lạm phát phi mã và niềm tin xã hội sụp đổ.

“Điều đáng lo ngại là với Mỹ, đây là điều chưa từng có tiền lệ. Câu hỏi đặt ra là liệu hệ thống kiểm soát và đối trọng của Mỹ có đủ mạnh để ngăn chặn kịch bản đó hay không", ông Wolfers nhấn mạnh.

Tương lai bất định của Fed và kinh tế Mỹ

Jerome Powell dự kiến sẽ rời cương vị Chủ tịch Fed vào tháng 5 tới, nhưng ông vẫn có thể tiếp tục giữ vai trò Thống đốc trong nhiệm kỳ 14 năm. Dù vậy, theo các chuyên gia, điều quan trọng hơn không phải là cá nhân Powell, mà là việc liệu Fed có còn giữ được sự độc lập trước áp lực chính trị hay không.

Trong bối cảnh đó, cuộc điều tra nhằm vào Chủ tịch Fed đang trở thành phép thử lớn đối với thể chế kinh tế Mỹ – và theo cảnh báo của nhiều nhà kinh tế, nó có thể mở ra một con đường đầy rủi ro mà nước Mỹ chưa từng phải đối mặt trong lịch sử hiện đại.