Nông dân Ukraine bế tắc đầu ra và đối mặt thảm họa tài chính 

Ông Serhiy Rybalko, một nông dân 57 tuổi tại vùng Zhytomyr, đang đứng trước những kho chứa ngũ cốc đã gần như đầy ắp mà không thể tìm được lối thoát. Trước đây, ông bán sản phẩm của mình cho các nhà xuất khẩu lớn như Nibulon hoặc các nhà máy chế biến địa phương, nhưng nay mọi hoạt động giao thương đã ngưng trệ hoàn toàn.

"Không nơi nào mua số ngũ cốc này. Đây thực sự là một thảm họa hoàn toàn đối với nông dân," ông Rybalko chia sẻ, khi doanh thu cạn kiệt và các dòng tài chính bị bóp nghẹt.

Nông nghiệp chiếm tới gần 60% doanh thu xuất khẩu của Ukraine. Với việc Biển Đen - tuyến đường vận chuyển khoảng 90% sản lượng lúa mì, ngô và hạt hướng dương của nước này – bị phong tỏa, nền kinh tế thời chiến vốn mong manh nay càng chịu áp lực nặng nề.

Theo dữ liệu từ cơ quan quản lý cảng Ukraine, trong những tuần đầu tháng 8, các cuộc không kích dồn dập vào hạ tầng cảng và tàu thuyền đã khiến xuất khẩu ngũ cốc lao dốc 75% so với cùng kỳ năm ngoái. 

Ukraine dự kiến thu hoạch khoảng 60 triệu tấn ngũ cốc trong năm nay, tương đương năm 2025. Tuy nhiên, sự ùn ứ trong nước đã khiến giá thu mua nội địa giảm mạnh xuống dưới chi phí sản xuất, trong khi giá chuẩn thế giới tại Chicago lại leo thang do lo ngại thiếu hụt.

Denys Marchuk, Phó chủ tịch Hiệp hội Nông dân Ukraine (UAC), cảnh báo: Ukraine cung cấp khoảng 6% lúa mì và 11% ngô trên toàn cầu. Sự gián đoạn chuỗi cung ứng có nguy cơ gây ra nạn đói tại các quốc gia phụ thuộc nhập khẩu ở châu Phi và Trung Đông.

Ngân hàng trung ương Ukraine ước tính nước này sẽ thất thoát khoảng 2,5 tỷ USD doanh thu ngoại tệ trong phần còn lại của năm, trong khi nông dân đối mặt với thiệt hại khoảng 3 tỷ USD do chi phí logistics tăng cao.

Nguy cơ mất trắng vụ mùa tới và bế tắc đường vận chuyển thay thế

Thách thức lớn nhất hiện nay là nông dân không thể thu hồi vốn để chi trả tiền lương, mua nhiên liệu và chuẩn bị cho vụ gieo trồng vụ đông sắp tới. Ông Rybalko cho biết trang trại của ông cần khoảng 20 triệu hryvnias (447.074 USD) mỗi tháng trong chiến dịch thu hoạch để duy trì hoạt động và trả nợ vay từ việc tái thiết kinh doanh. Do túng quẫn, ông buộc phải bán một phần lúa mì sớm với giá rẻ mạt chỉ để duy trì vài ngày dầu diesel.

Việc tìm kiếm các tuyến đường thay thế qua biên giới đường bộ phía Tây hiện gặp nhiều khó khăn hơn trước do: Quan hệ ngoại giao căng thẳng với Ba Lan khi nông dân nước này phản đối cạnh tranh từ ngũ cốc giá rẻ của Ukraine; Các quy định thương mại ngặt nghèo hơn từ Liên minh Châu Âu (EU); Mực nước sông Danube sụt giảm và hạ tầng đường sắt bị Nga tập kích phá hủy.

Mặc dù chính phủ đã tung ra các gói cứu trợ khẩn cấp, mở rộng tín dụng và giảm lãi suất, các chuyên gia cảnh báo hậu quả kinh tế từ việc phong tỏa cảng lần này có thể nghiêm trọng không kém các giai đoạn trước. Nếu Ukraine không thể tiến hành gieo hạt cho vụ mùa tới, một cuộc khủng hoảng lương thực toàn cầu trong năm tới là điều khó tránh khỏi.