Theo Aljazeera, tại làng Selela thuộc miền bắc Tanzania, chị Nesirkar Loongidong’i, 30 tuổi, mẹ của 4 con và là người dân tộc Maasai, từng rơi vào cảnh tuyệt vọng khi hạn hán kéo dài khiến phần lớn đàn gia súc của gia đình chết dần.

Trong cộng đồng Maasai, gia súc không chỉ là tài sản mà còn là nền tảng của sinh kế và bản sắc văn hóa. Vì vậy, khi những cơn hạn khốc liệt quét qua vùng đất khô cằn này, hậu quả đối với các gia đình chăn nuôi là vô cùng nặng nề.

“Tôi từng mất gần như toàn bộ đàn dê. Nhưng giờ đây, người từ nhiều ngôi làng khác tìm đến mua cỏ của tôi. Tôi có thể nuôi con và không còn quá sợ hãi mỗi khi hạn hán xảy ra nữa”, nữ nông dân trồng cỏ Loongidong’i chia sẻ với Al Jazeera.

Nhờ nguồn thu từ việc trồng và bán cỏ chăn nuôi chịu hạn, chị đã xây được nhà mới và mua lại năm con dê để bắt đầu gây dựng đàn gia súc.

Khi cỏ trở thành “vàng xanh”

Câu chuyện của Loongidong’i phản ánh sự chuyển mình mạnh mẽ đang diễn ra tại các cộng đồng Maasai ở miền bắc Tanzania.

Thay vì chỉ phụ thuộc vào chăn nuôi truyền thống, nhiều phụ nữ đang chuyển sang trồng các loại cỏ có khả năng chịu hạn cao để làm thức ăn gia súc. Hoạt động này được điều phối bởi Hội đồng Phụ nữ Chăn nuôi Tanzania (Pastoral Women’s Council - PWC) và đang lan rộng tại nhiều huyện chăn nuôi trong khu vực.

PWC là tổ chức do phụ nữ điều hành, được thành lập từ năm 1997. Hiện tổ chức này có khoảng 6.500 thành viên tại 90 ngôi làng, hoạt động trên diện tích hơn 28.000 km² và phục vụ khoảng 456.000 người dân, phần lớn là người Maasai.

Ban đầu, mục tiêu của dự án chỉ đơn giản là giúp gia súc sống sót qua các đợt hạn hán. Tuy nhiên, theo thời gian, việc trồng cỏ đã trở thành một ngành kinh doanh mang lại nguồn thu ổn định.

Các loại cỏ như cỏ Rhodes châu Phi (Chloris gayana) hay cỏ tình yêu Masai (Eragrostis superba) được trồng trên những khu đất cộng đồng. Chúng có khả năng duy trì màu xanh lâu hơn nhiều so với đồng cỏ tự nhiên trong mùa khô.

Sau khi thu hoạch, cỏ được đóng thành kiện hoặc bán dưới dạng hạt giống cho người chăn nuôi ở các khu vực lân cận.

“Chúng tôi còn giữ lại hạt giống để bán vào những thời điểm nhu cầu tăng cao. Hiện nay, rất nhiều gia đình ở các vùng khô hạn đang sống nhờ nguồn thu này”, Loongidong’i cho biết.

Hàng trăm nghìn gia súc chết vì hạn hán

Theo Bộ Chăn nuôi và Thủy sản Tanzania, từ tháng 9/2021 đến tháng 1/2022, hạn hán kéo dài đã khiến 306.358 con gia súc gồm bò, dê, cừu và lừa bị chết.

Riêng huyện Simanjiro ghi nhận hơn 92.000 con vật nuôi bị mất, gây thiệt hại nặng nề cho các cộng đồng du mục.

Để ứng phó, PWC đã xây dựng 10 ngân hàng hạt giống cỏ lớn tại tám ngôi làng thuộc hai huyện Monduli và Longido.

Hiện có khoảng 75 ha đất được sử dụng để trồng cỏ chăn nuôi, và dự kiến sẽ mở rộng thêm gần 37 ha trong giai đoạn 2025-2026.

Khoảng 250 phụ nữ trực tiếp quản lý các cánh đồng cỏ này, trong khi hàng nghìn hộ chăn nuôi đang phụ thuộc vào nguồn thức ăn đó mỗi khi mùa khô đến.

Hiệu quả kinh tế đã nhanh chóng xuất hiện. Chỉ riêng trong năm 2025, một ngân hàng hạt giống đã thu về khoảng 6,6 triệu shilling Tanzania (tương đương 2.500 USD) từ việc bán hạt giống. Ngoài ra còn tiêu thụ hơn 1.100 kiện cỏ khô với giá khoảng 6.000 shilling mỗi kiện.

Thay đổi vai trò của phụ nữ Maasai

Đối với nhiều phụ nữ Maasai, thành công lớn nhất không chỉ nằm ở tiền bạc.

Bà Rachel Letiety, một trong những thành viên sáng lập PWC, cho biết mô hình này đang giúp thay đổi vị thế của phụ nữ trong gia đình.

“Trước đây, nhiều phụ nữ hoàn toàn phụ thuộc vào chồng về tài chính. Giờ đây họ đã có thu nhập riêng. Các gia đình ổn định hơn và đàn ông bắt đầu nhìn nhận rõ hơn những đóng góp của phụ nữ, đặc biệt trong những giai đoạn hạn hán”, bà nói.

Dù vậy, mô hình vẫn đối mặt với nhiều khó khăn như cỏ dại xâm lấn, hàng rào bị hư hỏng khiến gia súc hoặc động vật hoang dã phá hoại mùa màng. Bên cạnh đó, việc phân chia trách nhiệm và lợi nhuận trong các nhóm sản xuất đôi khi cũng phát sinh mâu thuẫn.

Hiện dự án đang nhận được sự hỗ trợ của nhiều tổ chức quốc tế như Global Fund for Women, Oxfam, Justdiggit, Trees for the Future và Swissaid. Khoảng 200 phụ nữ tham gia trực tiếp, trong khi hàng nghìn người khác hưởng lợi gián tiếp.

Với Loongidong’i và nhiều phụ nữ Maasai khác, việc trồng cỏ giờ đây không còn đơn thuần là cách chống chọi với hạn hán.

“Ngày nay phụ nữ có thể mang tiền về cho gia đình. Nhờ đó, cuộc sống ổn định hơn và chúng tôi có thêm hy vọng cho tương lai", chị nói.