Eo biển Hormuz tê liệt, chuỗi cung ứng toàn cầu bị ảnh hưởng

Giá dầu đã vượt mốc 100 USD/thùng kể từ khi Mỹ và Israel tiến hành các cuộc không kích vào Iran cuối tháng 2. Chính quyền của Tổng thống Donald Trump thậm chí đang chuẩn bị cho kịch bản xấu khi giá dầu có thể chạm ngưỡng 150 USD/thùng.

Xung đột đã khiến eo biển Hormuz – tuyến vận chuyển khoảng 20% nguồn cung dầu toàn cầu mỗi ngày – gần như bị tê liệt.

Việc gián đoạn này khiến giá dầu tăng vọt trên toàn thế giới, kéo theo hiệu ứng dây chuyền sang nhiều ngành công nghiệp khác. Trong đó, các dẫn xuất từ dầu mỏ là nguyên liệu quan trọng để sản xuất nhựa – thành phần chính của chai nước đóng chai.

Giá có thể tăng tới 30% nếu dầu tiếp tục leo thang

Ông Patrick Penfield, chuyên gia chuỗi cung ứng tại Đại học Syracuse, cho biết giá đồ uống đóng chai tại Mỹ có thể tăng khoảng 5% ngay trong tháng này.

Nếu giá dầu tiếp tục leo lên mức 125–150 USD/thùng, mức tăng có thể lên tới 10% vào tháng 5. Trong kịch bản xấu hơn, khi dầu đạt 200 USD/thùng, giá có thể tăng từ 25–30%.

Các nhà sản xuất nhựa lớn đã bắt đầu thông báo tăng giá, theo ông Matt Slutzker, chuyên gia phân tích tại Wood Mackenzie. Điều này đồng nghĩa các thương hiệu thực phẩm và đồ uống sẽ chuyển chi phí tăng thêm sang người tiêu dùng.

“Người Mỹ chắc chắn sẽ thấy giá nước đóng chai tăng do tác động từ cuộc chiến Iran”, ông nói.

Hiện có tới 9/10 người Mỹ mua nước đóng chai, và khoảng 20% dân số sử dụng loại nước này như nguồn nước uống chính.

Mỹ ít bị ảnh hưởng hơn một số nước khác

Tại một số quốc gia khác, giá nước đóng chai đã tăng mạnh. Ở Ấn Độ, tình trạng thiếu khí đốt đã khiến giá mặt hàng này tăng tới 11%.

Tuy nhiên, do Mỹ tự sản xuất phần lớn ethylene – nguyên liệu quan trọng trong sản xuất nhựa – nên mức tăng giá có thể không quá mạnh như ở các nước khác.

Giáo sư kinh tế Kenneth Gillingham (Đại học Yale) nhận định áp lực tăng giá tại Mỹ sẽ ở mức “vừa phải”.

Nguy cơ giá tiếp tục tăng ngay cả khi xung đột hạ nhiệt

Dù vậy, các chuyên gia cảnh báo giá nước đóng chai có thể tiếp tục tăng ngay cả khi eo biển Hormuz được mở lại.

Theo giáo sư Thomas Duncan (Đại học Radford), các doanh nghiệp có thể chủ động tăng giá trước để đón đầu chi phí trong tương lai. Ngoài ra, nếu người dân đổ xô mua tích trữ, nhu cầu tăng đột biến cũng sẽ khiến giá leo thang và nguồn cung nhanh chóng cạn kiệt. 

Cuộc khủng hoảng năng lượng do chiến sự không chỉ tác động đến thị trường dầu mỏ, mà còn lan rộng sang các mặt hàng thiết yếu, cho thấy mức độ ảnh hưởng sâu rộng của xung đột địa chính trị đối với đời sống người dân