Theo Bloomberg, ECOM đặt mục tiêu nâng số hộ nông dân Việt Nam tham gia chương trình bảo hiểm thời tiết từ 500 lên 2.500 hộ ngay trong năm 2026, tăng gấp 5 lần so với trước. Đây là chương trình bảo hiểm tham số (parametric insurance) được doanh nghiệp triển khai thí điểm từ năm 2021.

Khác với bảo hiểm nông nghiệp truyền thống, bảo hiểm tham số không yêu cầu người dân chứng minh thiệt hại trên đồng ruộng. Việc chi trả được thực hiện tự động khi các chỉ số thời tiết như lượng mưa vượt hoặc thấp hơn ngưỡng đã được xác định trước. Nhờ đó, nông dân có thể nhận bồi thường nhanh hơn, giảm áp lực tài chính sau thiên tai.

Ông Laurent Bossolasco, Giám đốc phát triển bền vững của ECOM tại Việt Nam, cho biết mục tiêu của chương trình là giúp người trồng cà phê có nguồn lực để tái đầu tư cho vụ tiếp theo thay vì rơi vào vòng xoáy nợ nần sau mỗi đợt thời tiết cực đoan.

"Đây có thể là yếu tố làm thay đổi cuộc chơi đối với người nông dân. Hiện nhu cầu cà phê trên thế giới vẫn cao hơn nguồn cung, vì vậy điều quan trọng là phải duy trì được sản lượng càng nhiều càng tốt", ông nói.

Việt Nam hiện là quốc gia sản xuất cà phê robusta lớn nhất thế giới, cung cấp nguyên liệu chủ yếu cho ngành cà phê hòa tan và nhiều dòng espresso pha trộn. Tuy nhiên, phần lớn diện tích cà phê thuộc về các hộ sản xuất nhỏ với khả năng chống chịu rủi ro tài chính còn hạn chế.

Những năm gần đây, biến đổi khí hậu khiến thời tiết tại Tây Nguyên diễn biến thất thường, làm gia tăng nguy cơ hạn hán, mưa lớn trái mùa và ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất, chất lượng cà phê. Cùng với biến động giá cả, nhiều hộ đã chuyển một phần diện tích sang trồng hồ tiêu hoặc sầu riêng để giảm rủi ro.

Thách thức càng lớn hơn khi các dự báo khí hậu cho thấy hiện tượng El Niño có khả năng quay trở lại trong năm nay. Theo dự báo mùa vụ mới nhất, khu vực Tây Nguyên có khoảng 50% khả năng lượng mưa thấp hơn trung bình trong giai đoạn từ tháng 7 đến tháng 9, làm gia tăng nguy cơ thiếu nước cho cây cà phê.

Chương trình bảo hiểm của ECOM đã bắt đầu phát huy hiệu quả trong những năm gần đây. Năm 2024, lần đầu tiên nông dân nhận được tiền bồi thường sau khi lượng mưa thấp ảnh hưởng đến mùa vụ. Đến năm 2025, mưa lớn kéo dài tiếp tục kích hoạt cơ chế chi trả và toàn bộ nông dân mua gói bảo hiểm mùa mưa đều được nhận tiền.

Theo Công ty môi giới bảo hiểm WTW - đơn vị tham gia thiết kế sản phẩm bảo hiểm cho ECOM - đặc điểm mùa mưa và mùa khô phân hóa rõ rệt tại Việt Nam khiến cà phê trở thành một trong những cây trồng phù hợp nhất để áp dụng bảo hiểm tham số.

Ông Tran Đuc Vinh, 52 tuổi, nông dân trồng cà phê tại tỉnh Gia Lai, là một trong những người đã nhận tiền bồi thường sau đợt mưa lớn năm ngoái. Ông cho biết đã chi khoảng 200.000 đồng để mua bảo hiểm cho 0,5 ha cà phê và sau đó nhận được khoản bồi thường gần tương đương.

"Theo tôi, thời tiết ngày càng cực đoan khiến nghề trồng cà phê trở nên bấp bênh hơn. Mua bảo hiểm giúp tôi yên tâm hơn khi sản xuất", ông Vinh chia sẻ.

Hiện ECOM đang tiếp tục hoàn thiện các gói bảo hiểm với mức phí khoảng 16-18 USD/ha đối với rủi ro mưa cực đoan. Tùy theo lượng mưa ghi nhận tại từng khu vực, nông dân có thể nhận khoản bồi thường tối đa khoảng 120 USD/ha.

Không chỉ triển khai tại Việt Nam, ECOM còn mở rộng mô hình này sang Indonesia với mục tiêu thu hút 5.000 hộ trồng cà phê arabica tham gia trong năm nay và tăng lên 10.000 hộ vào năm 2027.

Theo các chuyên gia, sự tham gia của doanh nghiệp kinh doanh cà phê quy mô toàn cầu cùng các tổ chức bảo hiểm và quỹ hỗ trợ của chính phủ sẽ tạo điều kiện để mô hình bảo hiểm thời tiết được mở rộng, góp phần nâng cao khả năng chống chịu của ngành cà phê trước tác động ngày càng nghiêm trọng của biến đổi khí hậu.

Ông Bossolasco cho rằng, ngành cà phê đang chịu sức ép từ nhiều phía, bao gồm biến đổi khí hậu, chi phí đầu vào tăng cao, thị trường biến động và tình trạng thiếu lao động. Vì vậy, bên cạnh việc hỗ trợ kỹ thuật và nâng cao năng lực sản xuất cho nông dân, việc xây dựng các công cụ bảo vệ trước rủi ro thời tiết sẽ là giải pháp quan trọng để duy trì nguồn cung cà phê trong dài hạn.