Ý tưởng "thao túng" thị trường tương lai

Bộ trưởng Nội vụ Mỹ Doug Burgum xác nhận các quan chức Nhà Trắng đã thảo luận về việc giao dịch trên thị trường dầu tương lai (futures markets). Động thái này diễn ra trong bối cảnh cuộc chiến tại Iran đã đẩy giá dầu Brent lên cao, trên 100 USD/thùng.

Phát biểu trên Bloomberg Television, ông Burgum cho biết: "Chúng tôi có rất nhiều người thông minh đang làm việc trong chính quyền và trong thị trường giao dịch năng lượng".

Tuyên bố này ngầm xác nhận những nghi vấn về việc Nhà Trắng đứng sau cú rơi bất ngờ của giá dầu từ 120 USD xuống 90 USD vào tuần trước – một biến động mà giới đầu tư không thể giải thích bằng các quy luật cung cầu thông thường.

Trước đó, dòng tiền bất thường trong tuần trước (khi giá dầu đang từ 120 USD đột ngột rơi thẳng xuống 90 USD chỉ trong vài giờ) được các chuyên gia tại Phố Wall tin rằng chính là dấu chân của Bộ Tài chính Mỹ. Dù Nhà Trắng không chính thức xác nhận "đã đặt lệnh bán", nhưng tuyên bố của Bộ trưởng Nội vụ Doug Burgum về việc "có rất nhiều người thông minh trong thị trường giao dịch năng lượng đang làm việc cho chúng tôi" được coi là một lời thừa nhận ngầm.

Các chuyên gia nghi ngờ Bộ Tài chính Mỹ có thể sử dụng Quỹ Bình ổn Tỷ giá để thực hiện các hợp đồng phái sinh dầu mỏ. Đây là một động thái gây tranh cãi vì quỹ này vốn được dùng để can thiệp tỷ giá USD, không phải để "đánh cược" giá dầu. Bước đi này phối hợp với đòn bẩy xả kho dự trữ dầu mỏ chiến lược của Mỹ. Theo đó, ông Trump đã ra lệnh xả kho dự trữ chiến lược với tốc độ kỷ lục để tăng nguồn cung vật chất trên thị trường, tạo tiền đề tâm lý cho các lệnh "bán khống" trên thị trường. Các chuyên gia bình luận đây chính là chiến thuật "nội công ngoại kích" để dọa các nhà đầu cơ phải tháo chạy nhằm hạ nhiệt giá.

Cảnh báo về "thảm họa kinh điển"

Terry Duffy, CEO của Chicago Mercantile Exchange (CME) – sàn giao dịch dầu tương lai lớn nhất thế giới, đã phản ứng gay gắt trước thông tin này. Ông cảnh báo rằng nỗ lực áp đặt giá dầu một cách nhân tạo sẽ phá hủy niềm tin vào thị trường, dẫn đến những hậu quả nguy hiểm cho nền kinh tế toàn cầu.

"Thị trường không hề thích việc chính phủ can thiệp vào giá cả", ông khẳng định tại một hội nghị ở Florida.

Thị trường dầu tương lai có quy mô khoảng 500 tỷ USD mỗi ngày, lớn hơn nhiều so với giao dịch dầu vật chất.

Đây là công cụ thiết yếu để các hãng hàng không, công ty năng lượng bảo hiểm rủi ro và các ngân hàng tìm kiếm lợi nhuận. Việc Mỹ dùng ngân sách để "đánh cược" giá xuống có thể làm lệch lạc toàn bộ hệ thống tài chính quốc tế.

Do đó, sự can thiệp của chính quyền Trump (nếu có) có thể gây tác dụng ngược, làm mất niềm tin và đẩy giá lên cao hơn do tính bất định. Hiện nhiều nhà giao dịch đang tạm dừng các vị thế lớn để quan sát liệu ông Trump có thực sự tung tiền vào thị trường hay không, hoặc đây chỉ là một đòn "tâm lý chiến" để dằn mặt các nhà đầu cơ.

"Việc can thiệp liên tục là không khả thi"

Dù Bộ Tài chính Mỹ có thể huy động khoảng 200 tỷ USD dự trữ để can thiệp, nhưng các nhà kinh tế cho rằng, con số này chỉ là "muối bỏ bể".

Chris Hodge, kinh tế trưởng tại ngân hàng Natixis, nhận định: "Thị trường này quá sâu và việc can thiệp liên tục là không khả thi về mặt kinh tế, tài chính lẫn chính trị.

Đồng quan điểm, Felipe Schuurman, CEO của công ty phân tích Sparta, nhấn mạnh rằng việc chính phủ giao dịch dầu "chưa bao giờ được thực hiện – và có lý do cho việc đó".

Ông giải thích rằng, giá dầu hiện nay không phải do "bong bóng đầu cơ", mà phản ánh một cú sốc cung ứng thực sự khi eo biển Hormuz bị đóng cửa.

"Không có lượng bán khống hợp đồng tương lai nào có thể thay đổi thực tế là dầu thô không thể đến được các nhà máy lọc dầu", ông Schuurman nhấn mạnh.

Áp lực bủa vây Nhà Trắng

Tổng thống Donald Trump đang chịu sức ép kinh khủng khi cuộc chiến Iran ngày càng mất đi sự ủng hộ trong nước, trong khi giá xăng tại Mỹ liên tục lập đỉnh mới ngay trước thềm bầu cử giữa nhiệm kỳ. Tại Anh, giá xăng đã chạm mức cao nhất trong 18 tháng, và giá nhiên liệu phản lực tại châu Âu cũng lập kỷ lục.

Tình hình thực địa ngày càng tồi tệ hơn khi ông Trump tuyên bố quân đội Mỹ đã "xóa sổ" các cơ sở quân sự trên đảo Kharg – cảng xuất khẩu dầu chính của Iran. Đáp trả lại, Tehran đe dọa sẽ tấn công các giếng dầu và trạm khí đốt của các quốc gia láng báng đồng minh của Mỹ.

Chuyên gia Chris Hodge kết luận: "Nếu chính quyền thực sự muốn hạ giá dầu, giải pháp phải là ngoại giao chứ không phải kinh tế".

Tuy nhiên, trong bối cảnh các đòn trừng phạt và xung đột vũ trang leo thang, dường như Nhà Trắng đang cạn kiệt các đòn bẩy hiệu quả để kiểm soát cơn cuồng phong năng lượng mà chính họ đã góp phần tạo ra.

Sau khi đạt đỉnh ngắn hạn ở mức gần 120 USD/thùng vào đầu tuần trước, giá dầu Brent đã có những phiên điều chỉnh mạnh nhưng vẫn duy trì ở mức cao ngất ngưỡng. Giá hiện tại (sáng 17/3): Brent đang giao dịch quanh mức 102,37 USD/thùng, tăng nhẹ khoảng 2,1% so với phiên trước.
Trong phiên ngày 16/3, giá dầu có lúc giảm gần 3% do hy vọng eo biển Hormuz được khai thông sau khi một vài tàu chở dầu đi qua an toàn. Tuy nhiên, lo ngại về nguồn cung dài hạn đã đẩy giá xanh trở lại vào sáng nay.