Chỉ số S&P 500 đã tăng hơn gấp đôi trong 5 năm qua. Tỷ lệ thất nghiệp đang ở mức thấp nhất trong nhiều thập kỷ. Các khoản chi trả An sinh xã hội vẫn đều đặn. Nhưng chính những thời điểm như vậy lại có thể che giấu những điểm yếu sâu xa hơn, Fortune nhấn mạnh.

Căng thẳng leo thang ở Trung Đông, bao gồm xung đột với Iran, là lời nhắc nhở rằng điều kiện kinh tế có thể thay đổi nhanh đến mức nào. Một cú gián đoạn nguồn cung dầu toàn cầu có thể đẩy giá năng lượng tăng vọt, làm bùng phát lạm phát và kéo lãi suất đi lên.

Với một quốc gia đã gánh hơn 38.000 tỷ USD nợ và chi trả lãi vay còn lớn hơn cả ngân sách quốc phòng, cú sốc như vậy sẽ gây áp lực khổng lồ lên tài chính liên bang.

Quỹ đạo nguy hiểm: Nợ công Mỹ tiến sát “vùng chiến tranh”

Xu hướng nền tảng vốn đã đáng lo ngại. Nợ quốc gia Mỹ đang trên đà đạt mức chưa từng thấy ngoài thời chiến - dự kiến chạm khoảng 120% GDP trong thập kỷ tới. Điều này đồng nghĩa chính phủ liên bang sẽ nợ nhiều hơn toàn bộ giá trị nền kinh tế Mỹ tạo ra trong một năm.

Quỹ đạo này sẽ không lập tức kích hoạt hồi chuông báo động. Như nhà văn Ernest Hemingway từng viết, phá sản diễn ra “từ từ, rồi đột ngột”. Suy thoái tài khóa cũng có thể diễn ra theo cách tương tự.

“Quả bom hẹn giờ” an sinh xã hội và chi phí lãi vay

Mỹ hiện có hơn 38.000 tỷ USD nợ công và đang chi nhiều tiền trả lãi hơn cả chi tiêu quân sự. Các quỹ tín thác chính của An sinh xã hội và Medicare cũng được dự báo sẽ cạn kiệt trong vòng 7 năm tới, buộc phải cắt giảm quyền lợi tự động hoặc tiếp tục tăng thâm hụt để bù đắp.

Áp lực này sẽ ngày càng lớn khi dân số già đi, chi phí y tế tăng cao và tăng trưởng kinh tế chậm lại.

Tác động thực: Doanh nghiệp và nền kinh tế sẽ trả giá

Đối với doanh nghiệp Mỹ, cuộc khủng hoảng nợ không chỉ là con số trên giấy. Mức nợ cao buộc chính phủ phải chi nhiều hơn cho lãi vay, đồng nghĩa ít nguồn lực hơn dành cho hạ tầng, giáo dục, quốc phòng và các chương trình xã hội.

Nếu nhà đầu tư bắt đầu coi nợ Mỹ rủi ro hơn, lãi suất có thể tăng cao hơn nữa, kéo theo chi phí vay vốn cho mở rộng sản xuất, tuyển dụng và đầu tư cũng tăng theo.

Bài học từ Anh: Khủng hoảng có thể đến rất nhanh

Vương quốc Anh là một cảnh báo rõ ràng. Năm 2022, Thủ tướng Liz Truss công bố cắt giảm thuế quy mô lớn, chủ yếu tài trợ bằng thâm hụt ngân sách. Thị trường tài chính ngay lập tức chao đảo, đồng bảng Anh lao dốc và đe dọa sự tồn tại của các quỹ hưu trí. Chỉ trong vài tuần, cả thủ tướng và bộ trưởng tài chính đều phải từ chức.

Nền kinh tế Mỹ lớn hơn và đồng USD là đồng tiền dự trữ toàn cầu, nhưng quy luật “mất niềm tin đột ngột sau khi tích tụ dần” vẫn hoàn toàn giống nhau.

Lối thoát: Ủy ban tài khóa lưỡng đảng

Theo Fortune, việc thành lập một ủy ban tài khóa lưỡng đảng tại Quốc hội sẽ không giải quyết vấn đề ngay lập tức, nhưng có thể phá vỡ thế bế tắc chính trị, buộc cả hai đảng cùng tìm kiếm giải pháp và tạo sự đồng thuận xã hội.

Ba mục tiêu chiến lược chính của ủy ban này gồm: cải thiện tình trạng tài khóa dài hạn, giữ tỷ lệ nợ/GDP ở mức bền vững hơn (khoảng 100%), và xử lý khả năng thanh toán của các quỹ An sinh xã hội và Medicare.

Để thành công, mọi vấn đề phải được đưa lên bàn. Ủy ban cần rà soát toàn diện từ chi tiêu đến nguồn thu, đồng thời thiết lập thời hạn nghiêm ngặt và cơ chế bỏ phiếu bắt buộc để tránh trì hoãn chính trị.

Người Mỹ cần hiểu mức độ nghiêm trọng của vấn đề

Người dân Mỹ cần nhận thức rõ rủi ro. Một chiến dịch truyền thông rộng rãi là cần thiết để giải thích cuộc khủng hoảng tài khóa, thu hút ý kiến xã hội và tạo áp lực chính trị buộc Quốc hội hành động. Đặc biệt, cần tập trung vào các nhóm dễ bị tổn thương nhất như thế hệ trẻ, người thu nhập thấp và những gia đình “kẹp giữa” phải nuôi cả con cái lẫn cha mẹ.

Nhìn chung, theo Fortune, cuộc khủng hoảng nợ công của Mỹ hiện không còn là nguy cơ trong tương lai - nó đã bắt đầu. Việc thành lập một ủy ban tài khóa lưỡng đảng là bước đi cấp bách đầu tiên để xây dựng một kế hoạch toàn diện, buộc Quốc hội phải hành động. Chỉ khi đó, nước Mỹ mới có thể bảo vệ được sự thịnh vượng quốc gia cho các thế hệ tương lai.