Lịch sử thị trường cho thấy nhóm dẫn dắt mới thường không xuất hiện khi mọi thứ đã rõ ràng. Chúng thường bắt đầu lộ diện trong lúc thị trường còn nhiều nghi ngờ, nhưng một số nhóm ngành đã ngừng xấu đi, định giá trở nên hấp dẫn hơn và sức mạnh giá bắt đầu cải thiện.

Vì sao dữ liệu chưa ủng hộ sự bi quan cực đoan?

Nói chưa nên quá bi quan không có nghĩa là thị trường đã tích cực. VN-Index vẫn đang nằm dưới các đường trung bình ngắn hạn. Độ rộng thị trường còn yếu, tỷ lệ cổ phiếu trên MA50 chỉ quanh 27,5%, trên MA200 khoảng 24,1%.

Điều này cho thấy phần lớn cổ phiếu vẫn chưa thoát khỏi trạng thái suy yếu. Nhưng thị trường sau một cú sốc, điều quan trọng là xem cú sốc đó còn xấu thêm không, định giá đã chiết khấu đủ chưa, và dòng tiền có bắt đầu phân hóa chưa?

Điểm đầu tiên là dầu.

Giá dầu Brent đã giảm về quanh 85 USD/thùng khi kỳ vọng Mỹ và Iran có thể đạt thỏa thuận mở lại Eo biển Hormuz tăng lên. So với vùng đỉnh tháng 4 quanh 120 USD/thùng, giá dầu đã giảm khoảng 30%.

Nếu Brent tiếp tục quay về vùng 70–75 USD/thùng, vùng trước khi chiến sự leo thang, đây sẽ là tín hiệu cho thấy phần bù rủi ro địa chính trị đang được thị trường định giá lại. Về kỹ thuật, dầu đang hình thành mô hình hai đỉnh sau nhịp tăng nóng vì rủi ro chiến sự.

Với Việt Nam, đây là biến số quan trọng vì dầu tác động trực tiếp tới lạm phát, tỷ giá, chi phí vận tải, chi phí đầu vào và biên lợi nhuận doanh nghiệp. Khi dầu hạ nhiệt, áp lực vĩ mô ngắn hạn cũng bớt căng hơn. Đây chưa phải tín hiệu xác nhận thị trường cổ phiếu đã tạo đáy, nhưng là một biến số lớn đang chuyển từ tiêu cực sang bớt tiêu cực.

Điểm thứ hai là định giá.

P/E bề mặt của VN-Index hiện quanh 13,5 lần, không phải vùng đắt nếu so với lịch sử. Nhưng nếu loại ảnh hưởng của nhóm Vingroup, nhóm đang làm méo đáng kể cả vốn hóa lẫn lợi nhuận của chỉ số, P/E phần còn lại của thị trường chỉ quanh 11 lần.

Với kỳ vọng lợi nhuận 2026 tăng khoảng 15–20%, P/E forward của phần lõi thị trường có thể chỉ còn khoảng 9,5–10 lần. Quan trọng hơn, dữ liệu MoneyGain cho thấy, bức tranh rẻ không chỉ nằm ở chỉ số chung.

Nếu nhìn theo định giá ngành, ngoại trừ bất động sản, phần lớn các ngành đang giao dịch thấp hơn trung bình 3 năm. Điều này cho thấy thị trường đang có một mặt bằng định giá hấp dẫn trên diện rộng hơn, chứ không chỉ là vài cổ phiếu riêng lẻ.

Điểm thứ ba là bức tranh tài sản đang thay đổi.

Lãi suất tiền gửi vẫn neo cao, nên kênh tiền gửi còn hấp dẫn trong ngắn hạn. Tuy nhiên, các tài sản đầu cơ từng hút mạnh dòng tiền đang suy yếu. Vàng đã tạo đỉnh từ tháng 2 và lần đầu xuất hiện tín hiệu “giao cắt tử thần” kể từ đầu năm 2024. Đây là tín hiệu khi đường trung bình ngắn hạn, thường là MA50, cắt xuống dưới đường trung bình dài hạn, thường là MA200; hàm ý xung lực tăng đã suy yếu và rủi ro bước vào xu hướng giảm cao hơn. Bitcoin cũng giảm từ vùng 125.000 USD về quanh 60.000 USD, mất hơn 50%.

Khi vàng, tiền số và các tài sản đầu cơ không còn dễ kiếm tiền, cổ phiếu, đặc biệt là cổ phiếu tốt, định giá hợp lý và có dòng tiền quay lại, sẽ dần được nhìn lại.

Điều này không có nghĩa dòng tiền sẽ lập tức quay lại chứng khoán. Nhưng tương quan giữa các kênh tài sản đang bớt bất lợi hơn cho cổ phiếu.

Một số nhóm ngành nổi bật từ dữ liệu

Thực phẩm và Đồ uống: Phòng thủ, định giá đã thấp hơn lịch sử.

Theo dữ liệu MoneyGain, P/E ngành Thực phẩm và Đồ uống quanh 15,4 lần, thấp hơn trung bình 3 năm khoảng 19,5 lần và tiệm cận vùng thấp hơn hai độ lệch chuẩn. Với một nhóm có thương hiệu, dòng tiền và cổ tức ổn định, đây là vùng đáng chú ý.

RS, tức sức mạnh giá tương đối của ngành, cũng đang hồi từ vùng thấp và tiệm cận lại vùng 50. Điều này chưa đủ để nói ngành đã dẫn dắt, nhưng đủ để cho thấy dòng tiền không còn bỏ qua nhóm này.

MSN và VNM là hai mã đáng theo dõi. VNM thiên về phòng thủ, cổ tức và định giá. MSN có câu chuyện phục hồi lợi nhuận và tái định vị hệ sinh thái tiêu dùng.

Dầu khí: Định giá đã chiết khấu, nhưng sức mạnh giá cần ổn định hơn.

Nhóm Dầu khí không nên được nhìn đơn giản theo kiểu dầu tăng thì mua dầu khí. Khi dầu tăng quá mạnh, toàn thị trường lại chịu áp lực lạm phát, tỷ giá và chi phí đầu vào. Kịch bản tích cực hơn là dầu ổn định trở lại ở vùng hợp lý.

Ngành Dầu khí đang giao dịch ở P/E khoảng 12,6 lần, thấp hơn rõ so với trung bình 3 năm khoảng 18,7 lần, tương đương chiết khấu khoảng 33%, đồng thời chỉ cao hơn nhẹ vùng -1 độ lệch chuẩn 11,2 lần.

Điều này cho thấy định giá dầu khí đã quay về vùng hấp dẫn. BSR là đại diện đáng chú ý nhờ quy mô, thanh khoản và câu chuyện riêng về lọc hóa dầu.

Dịch vụ tài chính – chứng khoán: Nhạy với thanh khoản và kỳ vọng nâng hạng.

Nếu thị trường hồi phục có chất lượng, chứng khoán thường là nhóm phản ứng sớm. Lý do đơn giản: Lợi nhuận ngành này nhạy với thanh khoản, margin, kỳ vọng nâng hạng, IPO và tâm lý giao dịch.

P/E ngành Dịch vụ tài chính hiện quanh 16 lần, thấp hơn trung bình 3 năm khoảng 22,3 lần. VND và VCK có thể đưa vào danh sách theo dõi. Nhưng đây là nhóm beta cao, chỉ phù hợp hơn khi thị trường xác nhận bằng thanh khoản và xu hướng rõ hơn.

Xây dựng và Vật liệu xây dựng: Câu chuyện cơ bản rõ hơn nhờ đầu tư công.

Nếu nhìn về nửa cuối 2026, nhóm có câu chuyện cơ bản rõ nhất vẫn là hạ tầng, xây dựng và vật liệu. Đây là nhóm gắn với đầu tư công, mở rộng năng lực sản xuất và chu kỳ tăng trưởng do chính sách dẫn dắt.

P/E ngành Xây dựng và Vật liệu đang quanh 11–12 lần, thấp hơn sâu so với trung bình 3 năm khoảng 23,8 lần. Có thể theo dõi các đại diện vật liệu như HPG, BMP, HT1; với chủ đề hạ tầng – xây lắp – viễn thông, CTR cũng đáng quan sát.

Dữ liệu đang nói gì?

Dữ liệu hiện tại cho thấy thị trường đang ở vùng chuyển tiếp: Định giá đã hấp dẫn hơn, nhưng thanh khoản và độ rộng chưa xác nhận một xu hướng mới. P/E phần lõi thị trường đã giảm về quanh 11 lần; nhiều ngành giao dịch thấp hơn trung bình 3 năm; trong khi tỷ lệ cổ phiếu trên MA50 và MA200 vẫn ở vùng thấp.

Điều này cho thấy cơ hội chưa lan tỏa trên diện rộng, nhưng sự phân hóa đã bắt đầu rõ hơn. Sau các nhịp biến động mạnh, nhóm dẫn dắt mới thường không xuất hiện từ toàn thị trường, mà từ những ngành có ba đặc điểm: Định giá đã chiết khấu, sức mạnh giá cải thiện và triển vọng lợi nhuận có cơ sở.

Vì vậy, trọng tâm lúc này không nằm ở việc dự đoán chính xác đáy của chỉ số, mà là quan sát dữ liệu để nhận diện nơi dòng tiền đang cải thiện sớm hơn phần còn lại của thị trường.