Tại Kỳ họp thứ 10, Quốc hội khóa XV, Chính phủ báo cáo tình hình kinh tế - xã hội năm 2025 với nhiều điểm sáng. Tổng sản phẩm quốc nội (GDP) cả năm ước đạt khoảng 8%, thuộc nhóm tăng trưởng cao nhất châu Á và nằm trong nhóm dẫn đầu thế giới.

Quy mô GDP ước đạt khoảng 510 tỷ USD, trong khi thu nhập bình quân đầu người lần đầu tiên vượt mốc 5.000 USD, tăng khoảng 1,4 lần so với năm 2020, đưa Việt Nam chính thức bước vào nhóm quốc gia có thu nhập trung bình cao.

Đánh giá về bức tranh tăng trưởng này, ông Nguyễn Bá Hùng, Chuyên gia kinh tế trưởng ADB tại Việt Nam cho biết, trong bối cảnh kinh tế toàn cầu còn nhiều bất định, đây là kết quả rất tích cực nếu so sánh với mặt bằng chung của khu vực và thế giới.

Theo ông Hùng, các động lực tăng trưởng chủ đạo trong năm qua vẫn đến từ xuất nhập khẩu và đầu tư nước ngoài. Bên cạnh đó, đầu tư công tiếp tục đóng vai trò quan trọng.

Năm 2025, Quốc hội đã phê duyệt mức phân bổ vốn đầu tư công rất lớn, tăng từ khoảng 27 tỷ USD lên 36 tỷ USD. Dù tiến độ giải ngân so với kế hoạch chưa đạt kỳ vọng khi đến hết tháng 11 mới đạt khoảng 72%, tuy nhiên xét về giá trị tuyệt đối, vốn đầu tư công giải ngân vẫn tăng khoảng 26% so với năm trước, cho thấy đóng góp tích cực cho tăng trưởng.

Liên quan đến diễn biến thương mại, trong bối cảnh thặng dư thương mại có xu hướng giảm dần, ông Nguyễn Bá Hùng cho rằng sự sụt giảm xuất khẩu trong vài tháng gần đây phù hợp với hiệu ứng “front-loading” - nhập khẩu dự phòng diễn ra mạnh vào đầu năm 2025 do lo ngại về các chính sách thuế mới, đặc biệt từ phía Mỹ. Khi lượng dự phòng đã được tích lũy đủ, nhu cầu nhập khẩu và xuất khẩu vào cuối năm giảm là điều dễ hiểu. Theo ông, cầu xuất khẩu trong thời gian tới nhiều khả năng sẽ ổn định, song khó có thể bứt phá mạnh như giai đoạn đầu năm 2025.

Nhìn về triển vọng tăng trưởng năm 2026, chuyên gia kinh tế trưởng ADB tại Việt Nam nhận định các động lực hiện tại vẫn còn nhiều dư địa để tiếp tục phát huy, trong đó đầu tư tư nhân trong nước và tiêu dùng nội địa giữ vai trò đặc biệt quan trọng đối với tính bền vững của tăng trưởng. Tuy nhiên, việc khai thác hiệu quả hai dư địa này đang đối mặt với không ít thách thức.

Cụ thể, đầu tư tư nhân trong nước hiện vẫn ở mức tương đối yếu so với tiềm năng và mặt bằng chung. Để tạo được cú hích, theo ông Hùng, cần tiếp tục cải cách mạnh mẽ môi trường kinh doanh, đặc biệt là giảm chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp. Việc tháo gỡ các rào cản về thủ tục, chi phí và điều kiện kinh doanh được xem là yếu tố then chốt nhằm khơi thông nguồn lực từ khu vực tư nhân.

Trong khi đó, tiêu dùng nội địa dù duy trì xu hướng ổn định nhưng chưa thực sự bứt phá. Tính đến hết tháng 11, tiêu dùng thực tế đã loại trừ yếu tố giá chỉ tăng khoảng 7%, thấp hơn mục tiêu đề ra là 8 - 10%. Để thúc đẩy tiêu dùng, ông Nguyễn Bá Hùng cho rằng cần kết hợp giữa việc gia tăng tiêu dùng khu vực công, nhất là trong các lĩnh vực y tế và giáo dục, với các biện pháp kích thích tiêu dùng khu vực tư nhân. Quan trọng hơn, nền tảng của tiêu dùng bền vững vẫn là tạo việc làm, nâng cao thu nhập và hoàn thiện hệ thống an sinh xã hội.

Theo phân tích của ông, tại nhiều nền kinh tế châu Á như Việt Nam, người dân có xu hướng gia tăng tiết kiệm nếu chưa thực sự tin tưởng vào mức độ an toàn tài chính trong tương lai. Khi hệ thống an sinh xã hội được cải thiện, áp lực tích lũy sẽ giảm, từ đó tạo điều kiện để tiêu dùng gia tăng.

Đề cập đến mục tiêu tăng trưởng hai con số trong trung và dài hạn, ông Nguyễn Bá Hùng nhấn mạnh yêu cầu tiếp tục cải thiện mạnh mẽ môi trường kinh doanh, tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp thông qua việc rút ngắn thời gian, giảm chi phí tuân thủ, đồng thời bảo đảm cạnh tranh lành mạnh. Cách tiếp cận này không chỉ thúc đẩy sự phát triển của doanh nghiệp mà còn góp phần bảo vệ người tiêu dùng và hỗ trợ thực hiện các mục tiêu về môi trường và xã hội.

Song song với đó, việc phát triển đội ngũ doanh nghiệp nội địa lớn, có năng lực cạnh tranh quốc tế được xem là nhiệm vụ quan trọng. Trong đó, vai trò của Chính phủ là kiến tạo môi trường thuận lợi, còn khả năng cạnh tranh và duy trì thành công bền vững trên thị trường quốc tế phải dựa vào chính năng lực nội tại của doanh nghiệp.

Theo ông Hùng, yếu tố then chốt nằm ở khâu tổ chức thực hiện. Cải cách càng chậm thì mức độ đóng góp vào tăng trưởng càng hạn chế; ngược lại, triển khai càng nhanh và hiệu quả, tác động tích cực đến tăng trưởng sẽ càng lớn. Đây cũng là điều kiện quan trọng để Việt Nam duy trì đà tăng trưởng cao trong năm 2026 và những năm tiếp theo.