Thanh tra TP.Huế vừa công bố Kết luận thanh tra chuyên đề về dự án Nhà máy xi măng Nam Đông.

Theo kết luận, dự án Nhà máy xi măng Nam Đông được UBND tỉnh Thừa Thiên Huế (nay là TP.Huế) cấp giấy chứng nhận đầu tư số 31131000024, chứng nhận lần đầu ngày 4/1/2008 cho Công ty Cổ phần Đầu tư xi măng Nam Đông Việt Song Long.

Dự án được triển khai tại xã Thượng Quảng, huyện Nam Đông, tỉnh Thừa Thiên Huế, nay là xã Long Quảng, TP.Huế. Quy mô dự án được xác định với công suất 5.000 tấn clinker/ngày, tương đương 1,8 triệu tấn xi măng/năm.

Diện tích đất dự kiến sử dụng của dự án này khoảng 40ha, tổng vốn đầu tư ban đầu 3.282 tỷ đồng. Đến ngày 7/5/2010, giấy chứng nhận đầu tư dự án được điều chỉnh, nâng tổng vốn đầu tư lên 4.437,8 tỷ đồng.

Theo tiến độ được phê duyệt, dự án dự kiến khởi công xây dựng trong quý IV/2008, nghiệm thu, bàn giao vào quý IV/2010 và đưa vào hoạt động từ tháng 1/2011. Thời hạn thực hiện dự án là 50 năm kể từ ngày được cấp giấy chứng nhận đầu tư.

Dự án được hưởng các ưu đãi về thuế và miễn tiền thuê đất trong 11 năm kể từ ngày xây dựng hoàn thành, đưa dự án vào hoạt động.

Qua thanh tra, Thanh tra TP.Huế cho biết dự án Nhà máy xi măng Nam Đông trước đó đã được Thanh tra Chính phủ thanh tra và kết luận về những vi phạm, thiếu sót.

Các cơ quan có thẩm quyền theo chức năng, nhiệm vụ đã tổ chức, triển khai thực hiện dự án theo quy định. Tuy nhiên, xuất phát từ nhiều nguyên nhân, trong đó nguyên nhân chính là năng lực của nhà đầu tư, dự án không bảo đảm tiến độ được phê duyệt và đến nay vẫn chưa được đầu tư hoàn thành.

Thanh tra TP.Huế chỉ ra những thiếu sót ngay từ quá trình thẩm tra, cấp giấy chứng nhận đầu tư dự án.

Cụ thể, hồ sơ thẩm tra cấp giấy chứng nhận đầu tư không lưu trữ đầy đủ báo cáo tài chính năm 2006 của doanh nghiệp. Cơ quan chức năng cũng chưa tham mưu UBND tỉnh công bố danh mục dự án thu hút đầu tư tại địa phương theo quy định.

Bên cạnh đó, thành phần hồ sơ cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất còn thiếu biên bản bàn giao đất trên thực địa.

Đáng chú ý, kết luận thanh tra cho thấy việc xin gia hạn tiến độ thực hiện dự án của doanh nghiệp không thực hiện đúng quy định. Việc gia hạn tiến độ cũng chưa được ghi nhận tại giấy chứng nhận đầu tư, do đó không có cơ sở để xác nhận dự án đã được gia hạn tiến độ.

Trong khi đó, thời hạn đưa dự án vào hoạt động theo giấy chứng nhận đầu tư đã hết từ tháng 1/2011.

Thanh tra TP.Huế xác định, theo quy định tại điểm b khoản 2 Điều 36 Luật Đầu tư năm 2025, dự án Nhà máy xi măng Nam Đông thuộc trường hợp chấm dứt hoạt động. Mặt khác, dự án cũng từng được Thanh tra Chính phủ kết luận cần rà soát để chấm dứt hoạt động.

Một trong những nguyên nhân được nêu là năng lực tài chính của nhà đầu tư không bảo đảm. Dự án cũng không thuộc diện được Chính phủ bảo lãnh vay vốn và đến thời điểm được Thanh tra Chính phủ xem xét, thời hạn đầu tư đã hết.

Bên cạnh những vấn đề liên quan đến nhà đầu tư, hiện nay nhu cầu phát triển thêm nhà máy xi măng trên địa bàn TP.Huế cũng không còn.

Theo báo cáo của Sở Tài chính được dẫn trong kết luận thanh tra, trên phạm vi TP.Huế cũng như cả nước hiện có nhiều nhà máy xi măng đang hoạt động nhưng chưa hết công suất. Năng lực sản xuất dư thừa, nguồn cung lớn dẫn đến mất cân đối cung - cầu.

Thanh tra TP.Huế xác định việc dự án chưa được gia hạn tiến độ, nhà đầu tư không bảo đảm năng lực thực hiện, dẫn đến dự án hết thời hạn đầu tư là trách nhiệm của nhà đầu tư.

Từ kết quả thanh tra, Chánh Thanh tra TP.Huế kiến nghị Chủ tịch UBND thành phố chỉ đạo các sở, ngành và đơn vị liên quan nghiêm túc thực hiện kết luận thanh tra, đồng thời tổ chức kiểm điểm, rút kinh nghiệm đối với những thiếu sót đã được chỉ ra.

Thanh tra TP.Huế kiến nghị Chủ tịch UBND thành phố giao Sở Tài chính chủ trì, phối hợp với Sở Nông nghiệp và Môi trường cùng các cơ quan, địa phương, đơn vị liên quan căn cứ điểm b khoản 2 Điều 36 Luật Đầu tư năm 2025, các quy định pháp luật có liên quan và kết luận thanh tra của Thanh tra Chính phủ để rà soát, thực hiện các thủ tục chấm dứt hoạt động dự án theo đúng quy định.

Thanh tra TP.Huế cũng kiến nghị Chủ tịch UBND thành phố yêu cầu nhà đầu tư cùng các tổ chức, cá nhân có liên quan phối hợp với cơ quan chức năng trong quá trình xử lý các nội dung liên quan đến dự án, đồng thời thực hiện nghiêm kết luận thanh tra.