Cụ thể, CTCP Cấp thoát nước Gia Lai (UPCoM: GLW) đã công bố thông tin về việc chưa đáp ứng điều kiện đại chúng theo quy định tại Khoản 1.a Điều 32 Luật Chứng khoán số 54/2019/QH14 được sửa đổi, bổ sung bởi Khoản 11.a Điều 1 Luật số 56/2024/QH15.

Cụ thể: Không đảm bảo có tối thiểu 10% số cổ phiếu có quyền biểu quyết do ít nhất 100 nhà đầu tư không phải cổ đông lớn nắm giữ.

Theo đó, tính tới ngày 13/1, Cấp thoát nước Gia Lai có 154 cổ đông. Trong đó, 2 cổ đông lớn nắm giữ 97,78% vốn điều lệ của công ty, bao gồm: Tổng Công ty Đầu tư và Kinh doanh vốn Nhà nước (SCIC) nắm 46,78% vốn và CTCP Hạ tầng Nước Sài Gòn nắm 51% vốn.

Tương tự, CTCP Vận hành và Xây lắp PTSC (UPCoM: POS) cũng có thông báo tương tự khi tổng CTCP Dịch vụ Kỹ thuật Dầu khí Việt Nam (PTSC) nắm giữ 84,95% vốn và Ngân hàng TNHH MTV Việt Nam Hiện Đại nắm giữ 8,76% cổ phần. Theo đó, 515 cổ đông còn lại hiện sở hữu 6,29% vốn của CTCP Vận hành và Xây lắp PTSC.

Hiện nay, CTCP Vận hành và Xây lắp PTSC cho biết đang nỗ lực làm việc với các cổ đông lớn, đồng thời báo cáo, kiến nghị với các cơ quan có thẩm quyền liên quan để có phương án xử lý phù hợp với quy định hiện hành.

Ngoài ra, CTCP Xuất Nhập khẩu Y tế TP. Hồ Chí Minh (UPCoM: YTC) cũng cho biết, CTCP Đầu tư SGI Holdings hiện nắm giữ 63,37% vốn của doanh nghiệp. Đồng thời, cổ đông lớn khác là Công ty TNHH MTV Dược Sài Gòn cũng đang nắm 29% vốn doanh nghiệp. Như vậy, hai cổ đông lớn sở hữu 92,37% vốn của doanh nghiệp.

Theo đó, điều kiện để giữ tư cách công ty đại chúng là doanh nghiệp phải có vốn điều lệ đã góp từ 30 tỷ đồng trở lên và có tối thiểu 10% số cổ phiếu có quyền biểu quyết do ít nhất 100 nhà đầu tư không phải cổ đông lớn nắm giữ.

Sau 01 năm kể từ ngày không còn đáp ứng quy định này mà vẫn không đáp ứng được điều kiện là công ty đại chúng, công ty phải gửi hồ sơ hủy tư cách công ty đại chúng đến Ủy ban Chứng khoán Nhà nước để xem xét hủy tư cách công ty đại chúng.

Hệ quả khi bị hủy tư cách công ty đại chúng là cổ phiếu sẽ không đủ điều kiện niêm yết trên HOSE, HNX cũng như không đủ điều kiện giao dịch trên sàn Upcom.

Dữ liệu thống kê cho thấy, thị trường chứng khoán Việt Nam còn nhiều doanh nghiệp lớn mà tỷ lệ sở hữu của cổ đông nhỏ lẻ chưa đạt mức tối thiểu 10%. Trong đó có nhiều doanh nghiệp có vốn hóa trên 1 tỷ USD, phần lớn là các doanh nghiệp Nhà nước cổ phần hóa nhưng Nhà nước vẫn nắm quyền chi phối.

Đơn cử tại HoSE và HNX, BIDV ghi nhận 79,7% vốn cổ phần sở hữu bởi Ngân hàng nhà nước và 14,8% sở hữu bởi KEB Hana Bank); Tập đoàn Cao su Việt Namdo Bộ Tài chính nắm giữ 96,8%; CTCP Lọc hóa dầu Bình Sơn (BSR) do PVN nắm giữ 92,1%; Becamex IDC (BCM) do UBND Tp.HCM (tỉnh Bình Dương cũ) nắm 95,4%...

Tại sàn Upcom, các gương mặt đình đám ở tình trạng này, gồm Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam ACV do Bộ Tài chính nắm 95,4%, Viettel Global (VGI) do Tập đoàn Viettel nắm tới 99,01%, FPT Telecom (do Bộ Công an nắm 50,2%, FPT nắm 45,7%) hay CTCP Trung tâm hội chợ triển lãm Việt Nam (do Vingroup nắm 83,32%, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch nắm 10% và VinHomes nắm 4,7%)…

Năm 2025, hàng loạt tên tuổi lớn thông báo về việc hủy tư cách đại chúng. Có thể kể đến CTCP Bánh kẹo Bibica bị hủy tư cách đại chúng khi cổ đông lớn Tập đoàn PAN nắm giữ trên 98%. CTCP Nước sạch Sông Đà (Viwasupco) đã xin hủy tư cách công ty đại chúng do hai cổ đông lớn nhất là CTCP Hạ tầng GELEX (thành viên của GELEX) và Công ty TNHH Nước sạch REE đang nắm giữ lần lượt 62,46% và 35,95% vốn điều lệ.

Sắp diễn ra làn sóng thoái vốn?

Năm nay, nhóm PVN tiếp tục là tâm điểm, điển hình với nhóm doanh nghiệp thuộc PVN, chuyên gia từ Công ty Chứng khoán Yuanta cho biết, tập đoàn này hiện vẫn nắm khoảng 92,1% vốn tại Công ty cổ phần Lọc hóa dầu Bình Sơn và dự kiến thoái thêm khoảng 2,13% để đưa tỷ lệ sở hữu xuống dưới 90%, qua đó đáp ứng yêu cầu về cơ cấu cổ đông.

Bên cạnh đó, kế hoạch thoái toàn bộ 35% vốn tại PVI, dự kiến thực hiện trước cuối năm 2025 hoặc đầu 2026, được đánh giá là thương vụ quy mô lớn, có khả năng thu hút mạnh dòng tiền tổ chức.

Cũng trong tháng 12/2025, VNPT đã nhiều lần cố gắng thoái vốn 6,05% (hơn 157 triệu cổ phiếu) tại MSB theo đề án tái cơ cấu, nhưng các phiên đấu giá đều thất bại do không có nhà đầu tư đăng ký mua.

Ở nhóm doanh nghiệp do SCIC sở hữu, kế hoạch thoái vốn vẫn được duy trì tại nhiều doanh nghiệp lớn. SCIC hiện nắm 37,1% cổ phần tại Nhựa Tiền Phong; 34,7% tại DMC; 63,4% tại Seaprodex, cùng các khoản đầu tư khác như HND, QTP... Bộ Xây dựng đã lên kế hoạch thoái toàn bộ 38,6% vốn nhà nước tại Viglacera. Đây là thương vụ được thị trường quan tâm nhiều năm nay.

Cùng quan điểm, Chứng khoán MBS cho rằng nhóm doanh nghiệp niêm yết có vốn Nhà nước được kỳ vọng sẽ trở thành tâm điểm mới của thị trường trong năm 2026, khi Nghị quyết riêng về Kinh tế Nhà nước dự kiến được ban hành, tạo cú hích quan trọng về thể chế.

Theo đó, kỳ vọng được đặt vào các doanh nghiệp niêm yết vốn Nhà nước là những đơn vị đầu ngành, sở hữu nền tảng tài chính vững vàng, lượng tiền mặt dồi dào, hiệu quả hoạt động ở mức tốt (ROE trên 10%) và đang được giao dịch với mức định giá hấp dẫn.