Tổng thống Mỹ Donald Trump cho biết, quân đội Mỹ đã bắt đầu "các hoạt động tác chiến quy mô lớn" tại Iran.

Còn theo Reuters dẫn lời một quan chức Iran giấu tên, một số cơ quan tại khu vực phía Nam thủ đô Tehran đã bị nhắm mục tiêu.

Theo CNBC, thị trường thời gian qua tỏ ra ít phản ứng và dường như đã quen với các cú sốc địa chính trị và kinh tế gần đây, bao gồm việc Tổng thống Trump tuyên bố nâng thuế nhập khẩu toàn diện của Mỹ lên 15%, cũng như việc chính quyền bắt giữ cựu Tổng thống Venezuela Nicolás Maduro.

"Sự kiện lần này chắc chắn có tác động lớn hơn Venezuela", ông Florian Weidinger, Giám đốc đầu tư tại Santa Lucia Asset Management, nhận định.

Ông lý giải, Venezuela thực sự chỉ quan trọng đối với những ai quan tâm đến loại dầu thô nặng đặc biệt. Dầu thô nặng, hàm lượng lưu huỳnh cao của Venezuela khó khai thác hơn nhưng được một số nhà máy lọc dầu phức hợp, đặc biệt tại Mỹ ưa chuộng.

Dự báo giá dầu tăng vọt

Theo đó, ông Weidinger cho rằng, nhà đầu tư nhiều khả năng sẽ chứng kiến giá dầu sẽ tăng mạnh hơn vào tuần tới vì sự kiện này.

Hiện, Venezuela sản xuất trung bình 800.000 thùng dầu/ngày. Trong khi đó, Iran là nhà sản xuất dầu lớn thứ 4 trong OPEC với sản lượng hơn 3 triệu thùng mỗi ngày trong tháng 1/2026. Quốc gia Hồi giáo này có chung đường bờ biển với eo biển Hormuz, tuyến đường thủy quan trọng nhất thế giới đối với hoạt động thương mại dầu mỏ toàn cầu.

"Venezuela là câu chuyện về sản lượng. Iran là câu chuyện về điểm nghẽn", ông Kenneth Goh, Giám đốc quản lý tài sản tư nhân tại UOB Kay Hian (Singapore), nhận định.

Nằm giữa Oman và Iran, eo biển Hormuz được xem là một trong những điểm nghẽn dầu mỏ quan trọng nhất thế giới. Hơn 14 triệu thùng dầu/ngày đã đi qua eo biển này trong năm 2025, tương đương một phần ba tổng lượng dầu thô xuất khẩu bằng đường biển của thế giới, theo dữ liệu của Kpler.

Khoảng ba phần tư số dầu đó được xuất sang Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản và Hàn Quốc. Trung Quốc, nền kinh tế lớn thứ hai thế giới, nhận một nửa lượng dầu thô nhập khẩu từ eo biển này.

Vào tháng 6/2025, khi Israel tấn công các cơ sở hạt nhân của Iran, chứng khoán toàn cầu giảm mạnh đầu phiên rồi phục hồi khi các thông tin rõ ràng rằng eo biển Hormuz không bị gián đoạn.

Theo CNBC, ông McNally, người sáng lập kiêm chủ tịch của Rapidan Energy cho rằng, Iran có thể tìm cách "đáp trả" Tổng thống Donald Trump bằng cách khiến eo biển Hormuz trở nên không an toàn cho giao thông thương mại - điều này có thể đẩy giá dầu lên trên 100 USD/thùng.

Nguyên nhân do thị trường không nhận thức được thực tế Tehran đang sở hữu lượng lớn mìn và tên lửa tầm ngắn có thể gây gián đoạn nghiêm trọng cho giao thông trên tuyến đường thủy này.

Trong khi đó, việc đóng cửa eo biển Hormuz kéo dài chắc chắn sẽ dẫn đến suy thoái kinh tế toàn cầu.

Bà Alicia García-Herrero, Kinh tế trưởng khu vực châu Á - Thái Bình Dương tại Natixis, cũng dự báo thị trường tuần tới sẽ mở cửa trong trạng thái "tiêu cực và né rủi ro", với chứng khoán toàn cầu giảm 1% - 2% hoặc hơn, lợi suất trái phiếu Chính phủ Mỹ giảm 5 - 10 điểm cơ bản và giá dầu tăng 5% - 10%.

Tuy nhiên, bà cảnh báo nhà đầu tư không nên đưa ra quyết định đầu tư liều lĩnh lúc này, mà cần chờ thêm các phản ứng từ phía Iran.

Có phải là chiến dịch ngắn hạn?

Một số nhà quản lý quỹ cho biết, trạng thái phòng thủ đã được xây dựng từ nhiều tuần qua, có thể giúp giảm bớt biến động ban đầu khi thị trường mở cửa.

Ông Weidinger cho rằng, một số biến động liên tài sản gần đây đã phản ánh "một phần môi trường khủng hoảng", khi giá dầu tăng và nhu cầu trái phiếu Chính phủ Mỹ cải thiện.

Dù thị trường đã phần nào dự đoán diễn biến này, nhà đầu tư đang theo dõi liệu động thái của Mỹ chỉ là chiến dịch ngắn, tập trung hay sẽ leo thang thành xung đột khu vực kéo dài.

Ông Tom Kloza, chuyên gia tư vấn dầu khí tại công ty Kloza Advisors nhận định, việc Iran tấn công các nước láng giềng khác ở Vịnh Ba Tư đã làm thay đổi cục diện và mức độ nghiêm trọng của các cuộc tấn công. Đồng thời gây áp lực lên các công ty bảo hiểm, buộc họ phải tăng mạnh phí vận chuyển tàu chở dầu qua eo biển Hormuz hoặc từ chối bảo hiểm cho bất kỳ tuyến vận tải nào.

Ông Kevin Book, giám đốc điều hành nghiên cứu tại ClearView Energy Partners, cho biết chính quyền Trump có thể sử dụng Kho dự trữ dầu chiến lược nếu giá dầu tăng vọt. Theo dữ liệu từ Bộ Năng lượng, hiện kho dự trữ này có khoảng 415 triệu thùng dầu.

“Nhưng chúng tôi xin nhắc lại: trong các cuộc khủng hoảng nguồn cung, thời gian rất quan trọng. Quy mô cũng vậy. Một cuộc khủng hoảng toàn diện ở eo biển Hormuz có thể vượt quá khả năng bù đắp được cung cấp bởi các kho dự trữ chiến lược của Mỹ và các nước thành viên Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA)”, ông Kevin Book nói

Ông David Roche, Chiến lược gia tại Quantum Strategy, cho rằng tác động thị trường phụ thuộc vào thời gian và việc Iran có tìm cách đóng eo biển Hormuz hay không?. Nếu xung đột ngắn và được kiểm soát, đợt bán tháo né rủi ro và cú sốc giá dầu có thể chỉ mang tính tạm thời.

Nhưng nếu chiến dịch kéo dài 3 đến 5 tuần với mục tiêu "thay đổi chế độ", thị trường có thể phản ứng "rất tiêu cực" khi nhà đầu tư định giá lại rủi ro xung đột lan rộng và gián đoạn dầu mỏ dài hạn.

Một đợt trả đũa kéo dài từ Iran cũng có thể tác động mạnh tới các thị trường châu Á do phụ thuộc lớn vào nguồn cung năng lượng ổn định và các tuyến thương mại, theo ông Billy Leung, chiến lược gia đầu tư tại Global X ETFs.

Ông dự báo chứng khoán toàn cầu có thể mở cửa giảm điểm với biến động gia tăng, đặc biệt ở các nhóm cổ phiếu chu kỳ và có hệ số beta cao.