Khơi thông dòng vốn: Khi ngân hàng "nhập cuộc" vì môi trường

Trong bối cảnh sản xuất nông nghiệp và công nghiệp đang chịu áp lực lớn về chuyển đổi xanh, ngành ngân hàng tại khu vực ĐBSCL đã nhanh chóng xác định tín dụng xanh là chiến lược mũi nhọn. Không còn là những khái niệm xa lạ trên trang giấy, dòng tiền thực thụ đang đổ vào các dự án có "hơi thở" của môi trường.

Theo số liệu từ ông Trần Quốc Hà, quyền Giám đốc NHNN Việt Nam Chi nhánh khu vực 14, tính đến cuối năm 2025, quy mô tín dụng xanh tại đây đã đạt con số ấn tượng 8.998 tỷ đồng. Một điều đáng mừng là phần lớn nguồn vốn này tập trung vào dư nợ trung và dài hạn, cho thấy sự cam kết đồng hành lâu dài của các tổ chức tín dụng đối với lộ trình phát triển bền vững của doanh nghiệp.

Nhìn vào "bản đồ" vốn xanh của khu vực, có thể thấy rõ những điểm sáng rực rỡ. TP Cần Thơ tiếp tục khẳng định vai trò "anh cả" khi chiếm tới 95% tổng dư nợ toàn vùng (tương đương 8.591 tỷ đồng), chủ yếu đổ vào lĩnh vực năng lượng tái tạo. Trong khi đó, Vĩnh Long lại chọn cho mình hướng đi riêng khi tập trung hơn 400 tỷ đồng vào công nghiệp chế biến và chế tạo xanh.

Phân tích sâu hơn vào cơ cấu cho vay, năng lượng xanh đang dẫn đầu với hơn 84% tổng dư nợ (khoảng 7.566 tỷ đồng). Xếp thứ 2 là lĩnh vực quản lý và sử dụng tài nguyên nước với 669 tỷ đồng. Điều này phản ánh đúng thực trạng và nhu cầu cấp thiết của ĐBSCL – vùng đất đang khát vốn để "trị thủy" và chuyển đổi năng lượng.

Tại các ngân hàng thương mại, làn sóng này cũng đang diễn ra vô cùng mạnh mẽ. Ông Nguyễn Thiện Phú, quyền Giám đốc Sacombank Chi nhánh Cần Thơ, chia sẻ rằng ngân hàng này không chỉ cho vay đơn thuần mà còn xây dựng một "hệ sinh thái xanh". Từ các gói tín dụng, thẻ, thanh toán số đến tư vấn ESG (môi trường, xã hội và quản trị), mọi hoạt động đều hướng tới việc giảm phát thải và tối ưu hóa trải nghiệm giao dịch điện tử cho khách hàng.

Tại Sóc Trăng, câu chuyện của SHB lại mang một màu sắc khác đầy triển vọng. Tính đến cuối năm 2025, dư nợ của SHB Sóc Trăng đạt 11.721 tỷ đồng (tăng 27% so với năm trước). Trong đó, điểm nhấn rực rỡ nhất là mảng điện gió với 7.286 tỷ đồng (tăng trưởng thần tốc 42%). Đặc biệt, dư nợ lĩnh vực thủy sản cũng "vọt" lên 232%, cho thấy các doanh nghiệp xuất khẩu tôm, cá tra đang chuyển mình mạnh mẽ sang mô hình nuôi trồng bền vững để đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe từ thị trường quốc tế.

Đầu tư vào chuỗi liên kết: "Nối vòng tay lớn" trên những cánh đồng phát thải thấp

Nếu năng lượng xanh là "xương sống" thì nông nghiệp xanh chính là "trái tim" của kinh tế ĐBSCL. Tâm điểm của sự chú ý hiện nay chính là Đề án phát triển bền vững 1 triệu ha lúa chuyên canh chất lượng cao, phát thải thấp. Đây được coi là "át chủ bài" để hiện thực hóa cam kết Net Zero vào năm 2050 của Chính phủ.

Để đề án này không chỉ nằm trên dự án, sự vào cuộc của các "ông lớn" như Agribank là vô cùng quan trọng. Tại Hậu Giang và Cần Thơ, Agribank đã ký kết thỏa thuận hợp tác để đưa vốn đến tận tay người nông dân và HTX.

Ông Trần Quốc Tuấn, Giám đốc Agribank Chi nhánh Hậu Giang cho biết những kết quả bước đầu rất khả quan. Đã có 4 HTX tiếp cận được nguồn vốn, với 27 xã viên được giải ngân khoảng 8 tỷ đồng. Dù con số còn khiêm tốn so với quy mô đề án, nhưng đây là những viên gạch đầu tiên quan trọng để xây dựng niềm tin cho người nông dân.

Tầm nhìn của Agribank không dừng lại ở việc cho vay lẻ. Đơn vị này xác định sẽ ưu tiên nguồn vốn cho cả chuỗi giá trị: từ hệ thống cung cấp vật tư nông nghiệp, thương nhân thu mua đến các đơn vị chế biến gạo xuất khẩu. Khi cả chuỗi liên kết cùng "xanh", giá trị của hạt gạo Việt Nam sẽ được nâng tầm, giúp người nông dân thoát khỏi cảnh "được mùa mất giá" và chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu.

Hướng tới tương lai khi dòng vốn xanh trở thành chuẩn mực

Có thể thấy, ngành ngân hàng đã không còn đứng ngoài cuộc chơi môi trường. NHNN đã chủ động ban hành các văn bản hướng dẫn, tạo hành lang pháp lý thông thoáng để các tổ chức tín dụng mạnh dạn "mở hầu bao" cho các dự án xanh.

Để dòng vốn này chảy nhanh và mạnh hơn nữa, ông Trần Quốc Hà nhấn mạnh, trong thời gian tới, các tổ chức tín dụng cần ưu tiên tối đa nguồn vốn cho danh mục phân loại xanh, từ năng lượng tái tạo, giao thông xanh đến nông nghiệp và xử lý chất thải. Quan trọng hơn, ngân hàng cần đóng vai trò là "người dẫn đường", tư vấn và hỗ trợ khách hàng hoàn thiện hồ sơ để tiếp cận vốn dễ dàng nhất.

Việc đẩy mạnh ngân hàng số cũng là một mắt xích không thể tách rời. Một giao dịch điện tử không giấy tờ, một quy trình thẩm định trực tuyến không chỉ giúp giảm chi phí mà còn là hành động thiết thực để giảm dấu chân carbon trong hoạt động tài chính.

Kết thúc năm 2025 nhìn về 2026, tín dụng xanh tại ĐBSCL không còn là một lựa chọn, mà đã trở thành con đường tất yếu. Với sự đồng lòng của nhà nước, ngân hàng và người dân, dòng vốn xanh sẽ tiếp tục là đòn bẩy chiến lược, giúp vùng đất chín Rồng không chỉ trù phú về kinh tế mà còn bền vững trước những biến động của thiên nhiên.