Thảm họa này xảy ra trong bối cảnh người nông dân đã phải đối mặt với áp lực từ nguồn cung nhiên liệu và phân bón biến động do cuộc xung đột Mỹ - Israel với Iran. Nay, họ lại phải gánh thêm chi phí khổng lồ để gieo trồng lại những diện tích bị chuột phá hoại hoặc mua bả độc nhằm kiểm soát quần thể gặm nhấm đang tăng ngoài tầm kiểm soát.

“Chúng xuất hiện khắp nơi”

Ông Geoff Cosgrove, 43 tuổi, chủ một trang trại rộng 14.000 ha tại Mingenew, bang Tây Úc, chuyên trồng lúa mì, cải dầu, lupin và lúa mạch, cho biết ông chưa từng chứng kiến tình trạng nào nghiêm trọng như năm nay.

“Chi phí rất lớn, và không chỉ là tiền mua bả chuột”, ông nói.

“Chúng ảnh hưởng đến tâm lý của bạn. Ban đêm, chuột chạy trên trần nhà, trong hệ thống điều hòa. Bạn có thể nghe thấy chúng, ngửi thấy chúng. Cảm giác như đang sống cạnh một xác chết đang phân hủy”, người nông dân Úc nói thêm.

Trong 25 năm làm nông, ông Cosgrove chỉ phải rải bả chuột hai lần. Tuy nhiên, theo ông, đợt dịch năm nay còn tồi tệ hơn cả đợt bùng phát nổi tiếng năm 2021.

Năm đó, nhiều khu vực của Úc, đặc biệt là bang New South Wales và một phần Queensland, trải qua đợt chuột hoành hành nghiêm trọng nhất trong ký ức của người dân. Tình hình nghiêm trọng đến mức hàng trăm tù nhân tại New South Wales phải được di dời vì chuột phá hỏng cơ sở giam giữ.

Lần này, những báo cáo đầu tiên về số lượng chuột tăng đột biến xuất hiện tại Tây Úc từ tháng 3, trước khi lan sang bang Nam Úc.

Mùa màng bội thu vô tình nuôi dưỡng “hàng triệu con chuột”

Cách trang trại của ông Cosgrove khoảng hai giờ lái xe, bà Belinda Eastough, 59 tuổi, vừa là chuyên gia nông học vừa là nông dân, vẫn còn nhớ rõ đợt dịch chuột khoảng 5 năm trước.

“Lần trước, chuột còn chui cả vào túi xách của tôi”, bà kể.

“Chúng ở khắp nơi: dưới sàn nhà, trong tường, trong kho thực phẩm. Nhưng năm nay, tôi không thấy chúng trong nhà nhiều nữa. Lý do rất đơn giản: chuột đang ở ngoài đồng ruộng, nơi có nguồn thức ăn dồi dào hơn", bà Eastough nói thêm.

Theo bà Eastough, vụ mùa năm ngoái đạt sản lượng kỷ lục, khiến lượng ngũ cốc rơi vãi trên đồng sau thu hoạch trở thành nguồn thức ăn lý tưởng cho chuột.

Không chỉ vậy, những trận mưa mùa hè còn tạo điều kiện cho cây non mọc lên.

“Thay vì chỉ có thịt bò, chúng còn có cả salad. Nói cách khác, lũ chuột đang sống trong thiên đường của riêng mình", bà Eastough ví von.

Bà Eastough, người có gần 40 năm kinh nghiệm làm nông, hiện trồng lúa mì, cải dầu và lupin. Theo ước tính của bà, tại các cánh đồng cải dầu, mật độ chuột có thể lên tới 8.000–10.000 con trên mỗi hecta.

“Có những lần dịch chuột bùng phát rồi nhanh chóng sụp đổ khi thức ăn cạn kiệt. Nhưng năm nay điều đó không xảy ra. Tôi đang sống trong cơn ác mộng”, bà nhấn mạnh.

Nỗi lo mới chồng chất lên ngành nông nghiệp

Mùa thu là giai đoạn đặc biệt quan trọng đối với nông dân trồng ngũ cốc tại Úc vì đây là thời điểm gieo hạt cho vụ mới.

Là chuyên gia tư vấn cây trồng, bà Eastough đang khuyến cáo nông dân phải rải bả ngay sau khi gieo hạt: “Nếu máy rải bả không theo sát máy gieo hạt, chuột sẽ xuất hiện vào ban đêm và ăn sạch số hạt vừa được gieo xuống đất. Bạn gieo hạt lúc 8 giờ tối, nhưng sáng hôm sau có thể thấy cả hàng dài cây trồng biến mất".

Theo bà, nông dân Úc vốn nổi tiếng kiên cường, nhưng giá nhiên liệu diesel và phân bón tăng mạnh kể từ khi chiến sự với Iran nổ ra đã khiến họ lao đao.

“Chúng tôi đang phải trả tiền nhiên liệu gấp đôi so với hai hoặc ba tháng trước. Dịch chuột chỉ là thêm một rắc rối khác, thêm một cơn đau đầu nữa mà thôi", bà Eastough nói.

“Vấn đề khổng lồ” đối với nông dân

Ông Steve Henry, chuyên gia nghiên cứu chuột thuộc Cơ quan Khoa học Quốc gia Úc (CSIRO), cho biết thông thường một đợt “dịch chuột” được xác định khi mật độ đạt khoảng 800 con trên mỗi hecta.

“Tuy nhiên ở Tây Australia, người ta đang nói đến hàng nghìn, thậm chí hàng chục nghìn con trên mỗi hecta", ông Henry tuyên bố.

Trong chuyến khảo sát gần đây, ông đếm được từ 30 đến 40 hang chuột còn hoạt động trên một đoạn đất dài 100 m và rộng chỉ 1 m.

Theo phương pháp ước tính của nông dân, con số đó tương đương khoảng 3.000–4.000 hang chuột trên mỗi hecta. Tình trạng tương tự cũng được ghi nhận tại Nam Úc.

“Đây là một vấn đề khổng lồ, đặc biệt khi đây là thời điểm quan trọng nhất trong năm đối với người trồng ngũ cốc", ông nhấn mạnh.

Loài chuột có tốc độ sinh sản đáng kinh ngạc. Chúng có thể bắt đầu sinh sản khi mới 6 tuần tuổi, mỗi lứa từ 6-10 con và cứ khoảng 19-21 ngày lại sinh thêm một lứa mới.

“Điều đáng sợ là chỉ hai hoặc ba ngày sau khi sinh, chuột mẹ lại mang thai tiếp. Trong lúc nuôi đàn con đầu tiên, chúng đã mang thai lứa thứ hai", ông Henry nhấn mạnh.

Ngoài thiệt hại kinh tế, ông Henry cho rằng tác động tâm lý cũng rất nặng nề.

“Nếu gặp hạn hán, bạn có thể vào nhà, đóng cửa lại và bật điều hòa để tạm quên đi khó khăn. Nhưng với chuột thì không. Bạn vào nhà, mở tủ bếp và thấy chuột trong đó. “Bạn đi ngủ ban đêm, và chúng chạy ngay trên giường của bạn", ông nhấn mạnh.

Hy vọng từ mùa đông

Sau nhiều tháng chờ đợi, nông dân Úc cuối cùng cũng được phép sử dụng loại bả chuột có hoạt lực mạnh hơn sau khi cơ quan quản lý quốc gia phê duyệt.

Ông Damian Ryan, 67 tuổi, một nông dân đã nghỉ hưu ở Morawa, cách Perth khoảng 370 km về phía bắc, cho biết ông đã phải bắt từ 20-30 con chuột mỗi ngày trong nhà và khoảng 150 con trong nhà kho.

“Trong 50 năm làm nông, việc thấy vài con chuột là chuyện bình thường. Nhưng tôi chưa bao giờ chứng kiến cảnh tượng tồi tệ như thế này. Ban đêm lái xe ngoài đường, bạn nhìn đâu cũng thấy chuột chạy", ông cho biết.

Tuy nhiên, những ngày gần đây, nông dân đã ghi nhận dấu hiệu tích cực khi số lượng chuột bắt đầu giảm nhờ thời tiết lạnh hơn, những cơn mưa sắp tới và việc đưa vào sử dụng loại bả mới hiệu quả hơn.

Ông Geoff Cosgrove hy vọng mùa đông sẽ sớm chấm dứt cơn ác mộng đang đè nặng lên các vùng nông nghiệp Úc.

“Cuối cùng thì chúng cũng sẽ biến mất thôi. Bởi khi thời tiết trở nên quá lạnh và quá ẩm ướt, chuột sẽ không còn phát triển mạnh được nữa", ông nói.