Một năm trước, khi Tổng thống Donald Trump đe dọa áp mức thuế cao ngất ngưởng lên gần như mọi mặt hàng từ khắp nơi trên thế giới, thị trường toàn cầu đã chao đảo và các nhà lãnh đạo nước ngoài phải cuống cuồng tìm cách đối phó. Giờ đây, chính lời đe dọa đó lại chẳng khiến ai bận tâm, theo CNN.

Sự dửng dưng này phần lớn bắt nguồn từ phán quyết của Tòa án Tối cao hồi tháng Hai. Phán quyết này đã tước đi vũ khí thuế quan quyền lực nhất của Tổng thống, khiến ông có rất ít lựa chọn để hiện thực hóa các lời đe dọa của mình. Dù vậy, phán quyết đó vẫn không ngăn được ông Trump tiếp tục thử thách giới hạn.

Vào thứ Sáu, ông Trump đã đăng tải trên mạng xã hội Truth Social rằng bất kỳ quốc gia châu Âu nào áp dụng thuế dịch vụ kỹ thuật số sẽ "ngay lập tức phải đối mặt với mức thuế 100% đối với tất cả các loại hàng hóa gửi đến Mỹ", đồng thời nhấn mạnh thêm rằng mức thuế này sẽ "thay thế các thỏa thuận thương mại" hiện có.

"Dịch vụ kỹ thuật số" bao gồm một phạm vi kinh doanh rất rộng, từ quảng cáo của Google cho đến các luồng phát nhạc trên Spotify. Thuế dịch vụ kỹ thuật số được thiết kế để các chính phủ có thể thu tiền từ các tập đoàn trực tuyến lớn - ngay cả khi các doanh nghiệp này chưa có lợi nhuận.

Vì nhiều tập đoàn công nghệ lớn nhất thế giới thuộc về Mỹ, ông Trump trước đây từng lập luận rằng loại thuế này đang trừng phạt các công ty Mỹ một cách bất công. Cơ quan Nghiên cứu Quốc hội Mỹ - một tổ chức phi đảng phái - cũng đồng tình với nhận định này trong một số trường hợp cụ thể.

Vài tháng trước, khi ông Trump thực hiện các lời đe dọa tương tự, ông đã kích hoạt Đạo luật Quyền lực Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế năm 1974. Chính quyền của ông lập luận rằng luật này cho phép Tổng thống nhanh chóng áp đặt các mức thuế mới. Chưa từng có tổng thống tiền nhiệm nào sử dụng luật này theo cách đó, và Tòa án Tối cao cuối cùng đã ra phán quyết rằng hành động của ông Trump đã vượt quá thẩm quyền của một Tổng thống.

"Khi Quốc hội trao quyền áp đặt thuế quan, họ thực hiện điều đó một cách rõ ràng và đi kèm các ràng buộc cẩn thận. Trong trường hợp này, cả hai yếu tố đó đều không có", Chánh án John Roberts viết trong văn bản ý kiến của đa số thẩm phán.

"Không có bất kỳ quyền hạn nào mà Quốc hội trao cho Tổng thống cho phép ông ấy áp thuế bất cứ khi nào mình muốn", ông Jeffrey Schwab, luật sư cấp cao kiêm giám đốc tranh tụng tại Trung tâm Tư pháp Tự do - đơn vị dẫn đầu vụ kiện thuế quan lên Tòa án Tối cao - nhận định.

Trả lời CNN vào hôm thứ Sáu, ông Schwab cho biết thêm: "Trừ khi và cho đến khi các quy trình đó được tuân thủ và đáp ứng đủ điều kiện, Tổng thống mới có thể áp đặt thuế quan".

Sau phán quyết hồi tháng Hai, chính quyền ông Trump đã phải chuyển sang một "kế hoạch B" phức tạp hơn: áp mức thuế đồng loạt 10% và dự kiến sẽ hết hạn vào tháng tới. Tổng thống cũng đã khởi xướng một loạt cuộc điều tra bằng cách sử dụng Luật Thương mại được biết đến với tên gọi Khoản 301. Biện pháp này cuối cùng có thể dẫn đến mức thuế cao hơn, nhưng có thể phải mất nhiều tháng mới hoàn thành.

Trong nhiệm kỳ đầu tiên, ông từng kích hoạt nhiều cuộc điều tra theo Khoản 301 nhằm vào sắc thuế kỹ thuật số của các nước châu Âu. Tuy nhiên, các cuộc điều tra đó rốt cuộc không dẫn đến mức thuế cao hơn, mà về cơ bản chỉ được sử dụng như một đòn bẩy trên bàn đàm phán.

Theo CNN, chắc chắn có khả năng ông Trump sẽ lật lại các cuộc điều tra đó để đẩy nhanh quy trình trong lần này. Tuy nhiên, một mức thuế 100% ngay lập tức rõ ràng chỉ là một đòn gió xa vời thực tế trước những rào cản nghiêm ngặt của luật thương mại hiện hành.