Nông dân Mỹ gánh áp lực chi phí chưa từng thấy

Trong gần 80 năm, gia đình ông Larry Thorne gắn bó với nông nghiệp địa phương. Nhưng giờ đây, thay vì lo lắng về thời tiết hay mùa vụ, ông phải đối mặt với áp lực chi phí chưa từng thấy: dầu diesel lên tới gần 7 USD/gallon, tiền điện tăng mạnh và chi phí vận hành leo thang từng ngày.

“Trong 40 năm qua, ngành nông nghiệp (Mỹ) luôn đi theo 2 hướng đối lập: hoặc mở rộng quy mô, hoặc rời bỏ cuộc chơi. Những người làm lớn còn trụ được, còn nông dân nhỏ thì đang bị loại dần”, ông Thorne chia sẻ.

Không xa đó, trang trại Underwood Family Farms rộng 3.000 mẫu của ông Craig Underwood - người đã có hơn nửa thế kỷ làm nông - cũng đang chịu áp lực tương tự. Ông cho biết chi phí sản xuất tăng nhanh đến mức “cắt giảm cũng không theo kịp”.

“Chi phí năm nào cũng tăng nhiều hơn số chúng tôi có thể tiết kiệm, trong khi tiền thu về lại giảm. Tình hình hiện tại rất khó khăn, giống như thời kỳ nhiều nông dân phá sản vào thập niên 1980”, ông Underwood nói.

Điểm gây chú ý nhất là chi phí quy định đối với cây xà lách. Theo ông Underwood, các yêu cầu từ chính quyền bang có thể khiến nông dân gánh thêm chi phí lên tới 1.600 USD cho mỗi mẫu trồng xà lách, trong khi lợi nhuận thực tế chỉ khoảng 100–200 USD/mẫu. Điều này khiến nhiều nông dân gần như không còn lãi.

Nông dân Mỹ bị "bóp nghẹt", người tiêu dùng phải gánh giá thực phẩm cao ngất

Áp lực không chỉ đến từ sản xuất mà còn từ khâu vận chuyển. Chi phí nhiên liệu tăng mạnh do chiến sự Iran cũng đang đẩy giá vận chuyển thực phẩm lên cao chót vót. “Trước đây đổ đầy bình xe chỉ khoảng 60 USD, giờ gần 200 USD. Chính chi phí vận chuyển mới là thứ đẩy giá thực phẩm tăng mạnh đối với người tiêu dùng”, ông Thorne cho biết.

Bên cạnh đó, các quy định môi trường và năng lượng tại California cũng bị cho là làm suy giảm khả năng cạnh tranh của nông dân. Chi phí lao động cao, yêu cầu tuân thủ phức tạp và áp lực chuyển đổi sang năng lượng sạch khiến nhiều người cảm thấy bị “bóp nghẹt”.

“Chúng tôi không có đủ hạ tầng điện, nhưng lại bị yêu cầu chuyển sang điện hóa. Trong khi đó, các nhà máy lọc dầu lại bị thu hẹp. Điều này khiến chi phí ngày càng tăng”, ông Thorne nói.

Theo các nông dân, phần lớn chi phí thực phẩm hiện nay không nằm ở việc trồng trọt, mà ở toàn bộ chuỗi cung ứng - từ thu hoạch, làm lạnh, lưu kho đến vận chuyển ra thị trường.

“Một cây xà lách không chỉ là chi phí trồng, mà còn là chi phí đưa nó từ ruộng ra kệ hàng”, ông Underwood nhấn mạnh.

Dù có thể tiết kiệm khoảng 30% chi phí nếu chuyển ra ngoài bang, cả hai nông dân đều cho biết họ không thể rời California - nơi có điều kiện khí hậu đặc biệt phù hợp cho nhiều loại cây trồng như dâu tây, bơ hay cam.

“Nông nghiệp không chỉ là sinh kế, mà là cả một lối sống. Chúng tôi đã trải qua nhiều giai đoạn khó khăn và hy vọng sẽ vượt qua lần này”, ông Underwood nói.

Thế khó của nông dân với bài toán năng lượng sạch

Trong khi đó, chính quyền bang cho rằng giá năng lượng tăng hiện nay phần lớn do biến động toàn cầu, đặc biệt là căng thẳng tại Strait of Hormuz - tuyến vận chuyển quan trọng của thế giới. Đồng thời nhấn mạnh các chính sách năng lượng sạch sẽ giúp giảm phụ thuộc vào các cú sốc từ bên ngoài trong dài hạn.

Tuy nhiên, với nhiều nông dân, những giải pháp dài hạn đó không đủ để giải quyết áp lực trước mắt. Họ kêu gọi quay lại các giải pháp năng lượng “thực tế” hơn như tăng công suất lọc dầu và phát triển điện hạt nhân để giảm chi phí.

“Chúng tôi cần những giải pháp giúp giảm chi phí ngay bây giờ, nếu không nhiều trang trại gia đình sẽ không thể tồn tại”, ông Thorne cảnh báo.

Trong bối cảnh chi phí tiếp tục leo thang, câu chuyện “xà lách đội 1.600 USD chi phí” không còn là phép ẩn dụ - mà đang trở thành biểu tượng cho cuộc khủng hoảng của nông nghiệp California nói riêng và nông nghiệp Mỹ nói chung.