Ngành đường sắt dự kiến lỗ khoảng 2.000 tỷ đồng, "vì đâu nên nỗi"?

26/10/2020 17:36 GMT+7
Năm 2020, có thể đánh giá là một năm thảm bại của ngành đường sắt Việt Nam khi bị ảnh hưởng bởi đại dịch Covid-19 và các cơn bão càn quét các tỉnh miền Trung, khiến cho doanh thu sụt giảm nghiêm trọng.

Doanh thu ngành đường sắt sụt giảm mạnh

Trong 9 tháng của năm 2020, sản lượng vận tải hàng hóa của Tổng công ty Đường sắt Việt Nam (VNR) ước đạt hơn 3,6 triệu tấn, bằng 99% so với cùng kỳ. Tuy nhiên, toàn hệ thống chỉ phục vụ khoảng hơn 3 triệu lượt khách lên tàu, tương đương 45,7% cùng kỳ năm 2019.

Theo các số liệu trên, có thể thấy, doanh thu vận tải đường sắt chín tháng đầu năm đã giảm 34,2%, tương ứng giảm 1.179 tỷ đồng. Nguyên nhân được phía VNR chỉ ra là do bị ảnh hưởng của dịch Covid-19 và bão lũ dồn dập đã khiến hoạt động sản xuất kinh doanh của Tổng công ty trải qua giai đoạn khó khăn nhất lịch sử.

Ngành đường sắt dự kiến lỗ khoảng 2.000 tỷ đồng, "vì đâu nên lỗi"? - Ảnh 1.

Dịch Covid-19 và bão lũ dồn dập đã khiến VNR trải qua giai đoạn khó khăn nhất lịch sử.

Kế hoạch của VNR đặt ra cho sản xuất kinh doanh năm 2020 với mục tiêu doanh thu hợp nhất 6.456 tỷ đồng, bằng 77% so với năm ngoái. Tuy nhiên đến nay, VNR đang tính toán dự kiến lỗ khoảng 2.000 tỷ đồng trong khi năm 2019 vẫn lãi 182 tỷ đồng.

Lý giải về việc sụt giảm doanh số, ông Vũ Anh Minh, Chủ tịch Hội đồng thành viên VNR cho hay: "Dịch Covid-19 và các trận bão lũ dồn dập tại miền Trung vừa qua gây ảnh hưởng nặng nề và "ốm yếu" cho ngành Đường sắt. Hiện, ngành Đường sắt giống như ông lão 100 tuổi, thân thể không thể cạnh tranh với anh hàng không như một thanh niên 20 tuổi".

"Càng ngày sự cạnh tranh càng lớn, các phương thức vận tải lại hiện đại trong khi đường sắt vẫn đứng yên thành ra tụt hậu khiến số lượng hành khách sử dụng tàu hỏa ngày càng giảm," ông Minh đưa ra cách nhìn riêng.

Theo ông Minh, VNR còn dư địa một phần ở phân khúc có lợi thế so với các loại hình vận tải khác như ở các tuyến đường ngắn, trung bình và tần suất bay ít như Hà Nội - Quảng Bình, Hà Nội  - Lào Cai, Sài Gòn - Nha Trang. Để nỗ lực vực dậy, ngành đường sắt lên phương án lựa chọn giờ chạy, chất lượng tàu, dịch vụ tập trung vào khách nội địa để duy trì sản lượng.

Thông tin về số tiền của gói dự án 7.000 tỷ đồng cải tạo, nâng cấp tuyến đường sắt Hà Nội - Thành phố Hồ Chí Minh, ông Minh cho biết, việc thi công sẽ làm giảm năng lực tàu thông qua toàn tuyến. Dự kiến, năm 2021 đường sắt không có dư địa, chỉ khi nào thi công gói dự án hạ tầng trên hoàn thành, khả năng thông tàu khách và hàng hóa tăng lên thì mới có dư địa và tạo ra thặng dư. Ngành đường sắt nhanh mất 3-4 năm mới khôi phục.

Đặc biệt, VNR tiết lộ, sẽ phối hợp với chủ đầu tư triển khai dự án nói trên một cách nhanh nhất, so với dự kiến ngày 30/6/2021 hoàn thành gói dự án nhưng với thực tế hiện nay chắc chắn không kịp. Thậm chí, ông còn lo lắng nếu kéo dài thêm 6 tháng sẽ mất cả nghìn tỷ đồng, chỉ cần chậm 1 năm sẽ mất 2.000 tỷ doanh thu.

Chuyển hướng đẩy mạnh vận tải hàng hóa

Trong bối cảnh vận tải hành khách gặp nhiều khó khăn, ngành đường sắt chuyển hướng đẩy mạnh vận tải hàng hóa, trong đó thúc đẩy "cõng" hàng hóa nội địa hay liên vận quốc tế. Ngay từ năm 2019, VNR chuyển hướng chiến lược kinh doanh sang xây dựng hạ tầng khách hàng, hướng tuyến, chào mời khách để giúp khách chuyển đổi phương thức vận tải.

Với hàng hóa liên vận, VNR chạy hàng hóa hàng tuần qua Trung Quốc, Kazakhstan, Nga và châu Âu. Vận chuyển hàng hóa nội địa ngoài hàng hóa truyền thống như sắt, thép, xi măng, xăng dầu.... Năm 2019 đường sắt mở thêm tuyến tàu nhanh hàng container cho Viettel và Bưu điện Việt Nam.

"Hiện các đơn vị đã cho ra nhiều sản phẩm vận tải liên vận quốc tế, đúng thời điểm nên đã thu hút được khách hàng. Điển hình như tàu chở container lạnh tự phát điện để vận chuyển hàng đông lạnh, trái cây xuất nhập khẩu" ông Minh thông tin.

Khó khăn nhất của VNR là hiện Việt Nam chưa có toa xe 1.435mm đủ tiêu chuẩn chạy trên đường sắt Trung Quốc, nên phải chuyển tải sang toa khổ đường 1.435mm tại ga Bằng Tường để chuyển hàng hóa vào sâu nội địa Trung Quốc hoặc đi nước thứ ba.

Người đứng đầu VNR cũng cho rằng khi xảy ra dịch COVID-19, vận tải hàng hóa đóng vai trò chủ đạo mặc dù doanh thu thấp. Lúc trước, vận tải hàng hóa chỉ chiếm 10-20% doanh thu Tổng công ty nhưng hiện đã nâng dần lên và năm nay vận tải hàng hóa tăng khoảng 10%, đơn cử như tháng 9/2020 vận tải hàng hóa tăng 20% so với cùng kỳ.



Thế Anh