Thanh toán phi tiền mặt khó vì thói quen “tiền trao - cháo múc”

27/08/2020 08:05 GMT+7
Hơn 80% giao dịch chi tiêu hàng ngày của người dân vẫn chủ yếu bằng tiền mặt dù cả nước đã có gần 94 triệu tài khoản ngân hàng. Văn hóa “tiền trao - cháo múc” đã hình thành quá lâu là một trong những nguyên nhân kéo chậm quá trình thanh toán phi tiền mặt.


Ông Lê Anh Dũng, Phó Vụ trưởng Vụ Thanh toán Ngân hàng Nhà nước (NHNN) cho biết, thanh toán không dùng tiền mặt tăng mạnh thời gian qua.

Thanh toán qua mobile banking tăng gần 180% trong 6 tháng đầu năm

Cụ thể, trong 6 tháng đầu năm 2020, hệ thống đã xử lý khoảng 69,2 triệu giao dịch, với giá trị xấp xỉ 50 triệu tỷ đồng, tăng 14,9% về giá trị giao dịch so với cùng kỳ.

Hệ thống chuyển mạch tài chính và bù trừ điện tử đã xử lý gần 498 triệu giao dịch đạt giá trị 3,9 triệu tỷ đồng. Con số này tăng 72,4% về số lượng và tăng 102,8% về giá trị so với cùng kỳ năm 2019.

Thanh toán phi tiền mặt khó vì thói quen “tiền trao - cháo múc” - Ảnh 1.

Ông Lê Anh Dũng - Phó Vụ trưởng Vụ Thanh toán NHNN

Theo ông Dũng, việc mở và sử dụng tài khoản của cá nhân tiếp tục tăng lên. Đến cuối tháng 6, đạt khoảng 93,7 triệu tài khoản cá nhân (tăng 11,6%). 

"Phát triển dịch vụ tài khoản cá nhân góp phần thu hút vốn nhàn rỗi từ mọi tầng lớp dân cư và tạo điều kiện mở rộng dịch vụ thanh toán không dùng tiền mặt (TTKDTM)", ông Dũng nhấn mạnh.

Đồng thời, có 75 tổ chức cung ứng dịch vụ thanh toán (TCCƯDVTT) triển khai dịch vụ thanh toán qua Internet và 45 TCCƯDVTT thực hiện qua điện thoại di động.

Trong 6 tháng đầu năm 2020, số lượng giao dịch qua kênh Internet là hơn 200 triệu giao dịch, với giá trị khoảng 12,9 triệu tỷ đồng, tăng 36% về giá trị so với cùng kỳ năm 2019. Số lượng giao dịch qua kênh điện thoại di động đạt hơn 472 triệu giao dịch, giá trị khoảng 4,9 triệu tỷ đồng. So với cùng kỳ, tăng tương ứng 178% và 177%.

Dịch vụ thanh toán thẻ tiếp tục được các ngân hàng quan tâm phát triển. Số lượng thẻ lưu hành đạt mức 106 triệu thẻ, tăng khoảng 14,5 % so với cùng kỳ trong nửa đầu năm.

Số lượng giao dịch thanh toán nội địa qua thẻ ngân hàng đạt trên 171 triệu giao dịch với giá trị đạt khoảng 399 nghìn tỷ đồng, tăng tương ứng 20,9% và 9,1% so với cùng kỳ năm 2019.

Dù vậy, Phó Vụ trưởng Vụ Thanh toán (NHNN) cũng thừa nhận, thói quen, hành vi sử dụng tiền mặt của người dân dù đã giảm nhưng vẫn chưa chuyển dịch mạnh sang thanh toán phi tiền mặt.  

Thói quen "tiền trao – cháo múc" làm khó thanh toán phi tiền mặt

Dưới góc độ doanh nghiệp, ông Đinh Thanh Sơn -  Phó Tổng giám đốc Tổng công ty CP bưu chính Viettel (Viettel Post) nhìn nhận, mặc dù Chính phủ và ngành ngân hàng có nhiều biện pháp thúc đẩy, song thanh toán phi tiền mặt ở nước ta tiến triển khá chậm. Dẫn chứng là chỉ khoảng 30% đơn hàng của Viettel Post là thanh toán không dùng tiền mặt, 70% còn lại là hình thức thanh toán tiền mặt (COD).

"Công ty chúng tôi triển khai thanh toán không dùng tiền mặt từ năm 2016 nhưng văn hóa "tiền trao - cháo múc" đã hình thành quá lâu ở khách hàng, mặc dù chúng tôi đưa ra nhiều hình thức khuyến khích như giảm cước vận chuyển đến 20-30% song sau hơn 4 năm triển khai, tỷ lệ này cũng chỉ mới đạt 30%", ông Sơn cho hay.

Thanh toán phi tiền mặt khó vì thói quen “tiền trao - cháo múc” - Ảnh 3.

Ông Đinh Thanh Sơn - Phó Tổng giám đốc Tổng công ty CP bưu chính Viettel (Viettel Post)

Dẫn lại một số liệu được Hiệp hội khảo sát năm ngoái, ông Trần Văn Trọng - Chánh Văn Phòng Hiệp hội Thương mại điện tử Việt Nam (Vecom) cho biết, 86% người mua vẫn lựa chọn hình thức nhận hàng – trả tiền (COD).

Theo ông Trọng, để thúc đẩy hơn nữa quá trình thanh toán không dùng tiền mặt thì cơ quan quản lý cần có cơ chế chính sách thuận lợi cho doanh nghiệp triển khai. Đồng thời, phải cho cộng đồng thấy được thanh toán không dùng tiền mặt tiện lợi hơn phương thức thanh toán truyền thống ra sao: từ việc đăng ký sử dụng tới khâu ứng dụng, mức độ bảo mật, chi phí...; Cơ quan nhà nước phải là đơn vị đi đầu triển khai ứng dụng thanh toán không dùng tiền mặt vào các dịch vụ công.

Với quá trình chuyển đổi số, cơ quan quản lý nhà nước cần có sự vào cuộc quyết liệt mới tạo được khí thế và xu hướng của cộng đồng. Với cơ quan quản lý, ông Trọng bày tỏ mong muốn phải có cơ chế chính sách về thanh toán có tính tương đồng với thực tiễn.

Về phía nhà cung cấp, các đơn vị cung cấp giải pháp hay trung gian thanh toán cần có sự liên kết với nhau để đồng nhất giúp người dùng dễ dàng sử dụng cho cả doanh nghiệp và người tiêu dùng. Bên cạnh đó, cần có một số giải pháp công nghệ thanh toán mới (Smart POS, NFC,...).

Đối với doanh nghiệp dùng dịch vụ, theo ông Trọng hiện nay các đơn vị cung cấp dịch vụ trung gian thanh toán đang quá nhiều, nhưng lại không đồng bộ với nhau dẫn tới lãng phí trong việc mở rộng thị trường và bối rối cho người sử dụng lựa chọn kênh thanh toán. 

Do đó, các đơn vị cung cấp dịch vụ trung gian thanh toán nên tích hợp đồng bộ với nhau để tiết kiệm nguồn lực phủ thị trường về dịch vụ.

Huyền Anh