Theo Investingnews, giá vàng đã tăng vọt trong những năm gần đây, từ khoảng 1.300 USD/ounce vào năm 2016 lên hơn 5.500 USD vào cuối tháng 1 năm 2026.

Đà tăng ấn tượng này đến từ nhiều yếu tố: các ngân hàng trung ương liên tục bổ sung dự trữ do vàng vẫn được xem là tài sản tiền tệ an toàn, trong khi nhà đầu tư cá nhân tìm đến vàng như “hầm trú ẩn” trước bất ổn.

Với tư cách là một kênh đầu tư, vàng được xem là “kháng lạm phát”. Nó đã đóng vai trò tiền tệ và lưu trữ giá trị suốt hàng nghìn năm. Hiện nay, một chu kỳ bất ổn địa chính trị và kinh tế mới đang khiến kim loại quý này trở lại tâm điểm, đặc biệt khi một thế hệ nhà đầu tư từng quen với biến động của cổ phiếu meme và Bitcoin tiếp tục tìm kiếm cơ hội.

Khi các động lực cầu này hội tụ, câu hỏi đặt ra là: chuỗi cung ứng vàng đang chịu tác động như thế nào?

Sản lượng khai thác không theo kịp nhu cầu

Theo dữ liệu từ World Gold Council, nguồn cung vàng từ khai thác trong 10 năm qua tương đối ổn định.

Năm 2016, sản lượng vàng đạt 3.516,2 tấn; sau khi tính các hoạt động phòng ngừa rủi ro (hedging), tổng nguồn cung từ mỏ là 3.553,8 tấn. Đến năm 2025, sản lượng tăng lên 3.671,6 tấn, nhưng sau khi loại bỏ các vị thế khóa giá trước để tránh rủi ro biến động, tổng cung thực tế lại giảm xuống còn 3.598 tấn.

Trong khi đó, nhu cầu tăng mạnh hơn, từ 4.786 tấn năm 2016 lên 5.002,3 tấn năm 2025. Khoảng thiếu hụt này chủ yếu được bù đắp bằng vàng tái chế, tăng từ 1.232,1 tấn lên 1.404,3 tấn.

Trong giai đoạn này, ít có sự kiện nào tác động mạnh đến nguồn cung như đại dịch COVID-19. Đại dịch làm gián đoạn chuỗi cung ứng toàn cầu, khiến chi phí sản xuất tăng cao do tiền lương, giá nguyên liệu leo thang và các mỏ phải đóng cửa tạm thời.

Tuy nhiên, COVID-19 không phải là nguyên nhân duy nhất. Nhiều mỏ vàng lâu năm ngày càng đắt đỏ do phải khai thác quặng có hàm lượng thấp hơn hoặc ở độ sâu lớn hơn. Đồng thời, các dự án mới mất nhiều thời gian hơn để được cấp phép vì quy định ngày càng phức tạp.

Trong giai đoạn 2016–2020, chi phí duy trì toàn diện của các công ty khai thác vàng duy trì dưới 1.000 USD/ounce. Nhưng từ năm 2021, chi phí bắt đầu vượt ngưỡng này và liên tục tăng, đạt hơn 1.500 USD/ounce vào năm 2025.

Dù giá vàng từng lên khoảng 2.000 USD vào cuối năm 2020, mức này vẫn chưa đủ duy trì lâu dài để thúc đẩy các công ty tăng mạnh chi tiêu vốn cho sáp nhập, thăm dò hay phát triển mỏ.

Ông Joe Cavatoni, chiến lược gia cấp cao của World Gold Council, nhận định: nguồn cung từ khai thác phản ứng chậm với biến động giá. Một dự án mỏ mới có thể mất hơn một thập kỷ để đi vào hoạt động, nên không nhạy cảm với giá vàng trong ngắn hạn.

Sản lượng vàng đã chững lại?

Câu trả lời là không hẳn, theo Investingnews.

Khi giá vàng tăng mạnh từ năm 2025, biên lợi nhuận được cải thiện, kéo theo dòng tiền đầu tư quay trở lại ngành.

Theo S&P Global, số lượng thương vụ M&A giảm trong năm 2024, nhưng tổng giá trị lại đạt mức kỷ lục. Nổi bật có thương vụ sáp nhập trị giá 6,88 tỷ USD giữa Coeur Mining và New Gold, hay việc Gold Fields mua lại Gold Road Resources với giá 3,69 tỷ USD.

Tổng cộng, hơn 162,1 triệu ounce tài nguyên và trữ lượng vàng đã được chuyển nhượng trong năm 2025.

Hoạt động huy động vốn cũng phục hồi mạnh. Theo báo cáo của Keystone Financial, các công ty khai thác quy mô vừa và nhỏ đã huy động 12,8 tỷ USD tính đến tháng 10/2025, vượt tổng năm 2024.

Dù chưa thể ngay lập tức làm tăng sản lượng vàng hàng năm, dòng tiền này phản ánh sức khỏe ngành đang cải thiện.

Đáng chú ý, hoạt động thăm dò cũng tăng tốc. S&P Global cho biết tháng 1 vừa qua ghi nhận mức khoan thăm dò mạnh nhất kể từ 2023, với 179 dự án báo cáo kết quả - tăng 15% so với cùng kỳ.

Tuy nhiên, theo ông Cavatoni, giá vàng tăng gần đây chủ yếu do yếu tố cầu, chứ không phải do nguồn cung bị thắt chặt.

Vai trò của vàng tái chế

Thách thức lớn nhất của ngành vàng là hàm lượng quặng giảm và thiếu các dự án mới. Nhiều chuyên gia tin rằng, các mỏ “dễ khai thác” đã gần như cạn kiệt.

Dẫn số liệu từ US Geological Survey, trữ lượng vàng đã xác định hiện khoảng 54.000 tấn. Một số dự báo cho rằng vàng trên Trái Đất có thể cạn kiệt vào năm 2050.

Tuy vậy, vàng vẫn còn - nhưng khó khai thác hơn. Năm 2024, các nhà địa chất phát hiện một mỏ lớn tại Trung Quốc với trữ lượng ước tính hơn 1.100 tấn, trị giá trên 150 tỷ USD (tính theo giá 4.500 USD/ounce).

Vấn đề là mỏ này nằm ở độ sâu gần 3 km dưới mặt đất.

Để so sánh, mỏ sâu nhất hiện nay là Mponeng tại Nam Phi, do Harmony Gold vận hành, ở độ sâu khoảng 4 km. Khai thác ở độ sâu như vậy đối mặt với nhiệt độ cao và rủi ro an toàn lớn, khiến chi phí duy trì lên tới khoảng 1.800 USD/ounce - cao hơn mức trung bình toàn cầu.

Với chi phí cao, phải mất nhiều năm để các mỏ sâu trở nên khả thi về mặt tài chính. Chưa kể, một mỏ mới thường cần hơn 10 năm để đi vào khai thác.

Do đó, khi số mỏ mới hạn chế, ngành buộc phải dựa vào vàng tái chế để cân bằng thị trường.

“Vàng tái chế là phần nhạy cảm nhất với giá - khi giá tăng, nguồn cung từ tái chế cũng tăng”, ông Cavatoni cho biết. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh nguồn này không vô hạn, vì chủ yếu đến từ trang sức hoặc nhà đầu tư bán ra vàng vật chất.

“Nếu nhu cầu tiếp tục duy trì ở mức cao, vàng tái chế chỉ có thể giúp giảm áp lực ngắn hạn, chứ không thể thay thế nhu cầu đầu tư dài hạn vào khai thác”, ông nói.

Góc nhìn cho nhà đầu tư

Theo ông Cavatoni, giá vàng cao hiện nay không phải do nguồn cung thiếu hụt.

Vàng tái chế đã giúp thu hẹp khoảng cách giữa cung và cầu, nhưng đây có thể không phải giải pháp bền vững khi ngày càng nhiều nhà đầu tư tìm cách phòng ngừa rủi ro từ thị trường tài chính toàn cầu.

Cổ phiếu của các “ông lớn” khai thác vàng đã tăng trưởng mạnh trong năm qua. Barrick Mining và Newmont đã tăng gấp đôi giá cổ phiếu, còn Agnico Eagle Mines tăng gần 70%.

Dòng tiền đổ vào ngành cũng được kỳ vọng sẽ lan tỏa xuống các công ty nhỏ hơn, khi các tập đoàn lớn tìm kiếm dự án mới để bổ sung danh mục. Điều này có thể thúc đẩy hoạt động thăm dò và mở ra cơ hội cho nhà đầu tư muốn hưởng lợi từ giá vàng cao mà không cần nắm giữ vàng vật chất.

Nguồn cung vàng chưa hẳn đã đạt đỉnh, nhưng rõ ràng đang tăng chậm và đối mặt nhiều thách thức cấu trúc. Trong bối cảnh nhu cầu tiếp tục mạnh mẽ, vàng tái chế chỉ là “giải pháp tình thế” - còn về dài hạn, ngành khai thác vẫn cần những khoản đầu tư lớn để tránh nguy cơ thiếu hụt thực sự.