Trong suốt hai thập kỷ, Ukraine là nước nhập khẩu ròng thịt heo. Nền kinh tế nông nghiệp của nước này chủ yếu xuất khẩu nguyên liệu thô, trong khi phần giá trị gia tăng lại nằm ngoài biên giới.

Hệ quả là người tiêu dùng trong nước phải trả giá cao hơn. Theo ông Mykola Babenko, Giám đốc điều hành Hiệp hội Công nghiệp Thịt Ukraine, mục tiêu của ngành là nâng sản lượng thịt heo lên 3 triệu tấn mỗi năm – cao gấp 5-6 lần hiện tại, trong đó 2/3 dành cho xuất khẩu. Trong khi đó, xuất khẩu thịt heo hiện nay của Ukraine vẫn ở mức rất thấp, chưa tới 100 tấn mỗi năm.

Vì sao là châu Á, và vì sao là thời điểm này?

Ngành chăn nuôi heo Ukraine vừa trải qua 2 năm tồi tệ nhất kể từ khi xung đột toàn diện với Nga nổ ra. Dịch tả lợn châu Phi đã khiến khoảng 2 triệu con heo bị tiêu hủy trong năm 2024 – tương đương khoảng 1/3 tổng đàn quốc gia.

Biên lợi nhuận lao dốc mạnh, từ 47 hryvnia/kg (khoảng 1,06 USD) vào tháng 10/2025 xuống còn 7,5 hryvnia/kg (0,17 USD) vào tháng 2 năm nay, khi chi phí sản xuất tăng cao và thịt heo giá rẻ từ Tây Ban Nha tràn vào thị trường.

Các cuộc tấn công vào hạ tầng điện Ukraine của Nga được cho là càng khiến tình hình tồi tệ hơn: nhiều trang trại mất điện nhiều ngày, hệ thống kiểm soát nhiệt độ, thức ăn và bảo quản lạnh bị gián đoạn, buộc một số nhà chăn nuôi phải tiêu hủy toàn bộ đàn.

Lối thoát cho ngành chăn nuôi heo Ukraine theo tờ Euromaidanpress là thị trường châu Á, đặc biệt là Việt Nam, Philippines và Singapore.

Lý do là chênh lệch giá giữa các thị trường mở ra cơ hội rõ rệt cho Ukraine. Theo ông Mykola Babenko, giá heo sống tại châu Á hiện cao gấp 2,5-3 lần so với giá nội địa ở Ukraine trong khi chi phí sản xuất tại Ukraine vẫn duy trì dưới 1 euro/kg (khoảng 1,18 USD), thấp hơn đáng kể so với mức trên 2 euro/kg (khoảng 2,36 USD) tại EU. Sự chênh lệch này tạo điều kiện để Ukraine có thể cạnh tranh trực tiếp với các nhà xuất khẩu châu Âu về giá.

Hiện EU vẫn chiếm khoảng một nửa lượng thịt heo giao dịch trên toàn cầu, nhưng lợi thế này đang suy yếu khi tổng đàn giảm, giá bán đi xuống và dịch tả lợn châu Phi khiến thịt heo từ Tây Ban Nha bị hạn chế tại nhiều thị trường. Đáng chú ý, Philippines đã cấm nhập khẩu thịt heo Tây Ban Nha từ tháng 12/2025, và chính thị trường này hiện đang mở cửa cho Ukraine, tạo ra cơ hội thay thế nguồn cung.

Cơ hội có thật, nhưng rào cản cũng rất lớn

Các con số dự báo của Ukraine khá tham vọng: 6–12 tỷ euro giá trị gia tăng mỗi năm và 10 triệu tấn ngũ cốc được chuyển sang chế biến trong nước để làm thức ăn chăn nuôi và nhiên liệu sinh học. Đó là những con số để thu hút nhà đầu tư, chứ chưa phải là hợp đồng đã ký kết. Hiện tại, xuất khẩu thịt heo của Ukraine vẫn rất thấp, chỉ dưới 100 tấn, chủ yếu xuất sang UAE.

Câu hỏi lớn nhất là: Ukraine có thể tái đàn đủ nhanh trong điều kiện chiến tranh để tận dụng cơ hội hay không?

Câu chuyện thịt heo nằm trong chiến lược rộng hơn của Ukraine: chuyển từ xuất khẩu nguyên liệu sang sản phẩm chế biến có giá trị cao hơn.

Ví dụ, thỏa thuận gần đây với Trung Quốc cho phép xuất khẩu bột mì – một sản phẩm có giá trị cao gấp nhiều lần so với ngũ cốc thô, đồng thời giảm áp lực logistics.

Theo Euromaidanpress, việc ba thị trường châu Á mở cửa cho thịt heo Ukraine là cơ hội hiếm có để nước này bước vào phân khúc giá trị cao và cạnh tranh trực tiếp với EU.

Tuy nhiên, giữa bối cảnh chiến tranh, dịch bệnh và hạ tầng yếu, câu chuyện không chỉ là mở cửa thị trường – mà là liệu Ukraine có đủ năng lực nội tại để tận dụng cơ hội đó hay không.