Kỷ lục mới của nợ toàn cầu

Theo báo cáo “Giám sát Nợ Toàn cầu” mới nhất từ Viện Tài chính Quốc tế (IIF), tổng nợ thế giới đã tăng thêm khoảng 3,5 nghìn tỷ USD trong ba tháng đầu năm 2026, đưa tổng số nợ lên mức kỷ lục 353 nghìn tỷ USD.

Đáng chú ý, tỷ lệ nợ trên tổng sản phẩm quốc nội (GDP) toàn cầu đã tiếp tục xu hướng tăng sau một giai đoạn ngắn ổn định hậu đại dịch, hiện đạt mức xấp xỉ 335%.

IIF cảnh báo rằng xu hướng này phản ánh sự phụ thuộc ngày càng lớn vào đòn bẩy tài chính để duy trì tăng trưởng trong bối cảnh lạm phát và lãi suất vẫn ở mức cao.

“Cỗ máy” nợ Mỹ và Trung Quốc

Mỹ và Trung Quốc đóng góp hơn một nửa mức tăng trưởng nợ toàn cầu trong quý vừa qua.

Tại Mỹ, nợ công tiếp tục là mối quan ngại hàng đầu. Chính phủ Mỹ liên tục duy trì thâm hụt ngân sách lớn để tài trợ cho các dự án hạ tầng, chi tiêu quốc phòng và các gói hỗ trợ kinh tế. Việc nợ liên bang vượt ngưỡng kiểm soát đang làm dấy lên những lo ngại về tính bền vững tài khóa, đặc biệt khi chi phí lãi vay đang chiếm tỷ trọng ngày càng lớn trong chi tiêu chính phủ.

Tại Trung Quốc, động lực tăng trưởng nợ chủ yếu đến từ khu vực doanh nghiệp phi tài chính. Bắc Kinh đang đẩy mạnh đầu tư vào các ngành công nghệ chiến lược như bán dẫn, năng lượng xanh và trí tuệ nhân tạo (AI) nhằm tìm kiếm động lực tăng trưởng mới.

Tuy nhiên, tình trạng nợ của chính quyền địa phương và các doanh nghiệp nhà nước vẫn là một "quả bom hẹn giờ" đối với ổn định tài chính của quốc gia này.

Cú sốc từ chiến tranh Iran và địa chính trị

Báo cáo của IIF nhấn mạnh rằng, các xung đột địa chính trị, đặc biệt là sự leo thang căng thẳng giữa Mỹ - Israel và Iran, đang trở thành nhân tố mới thúc đẩy nợ toàn cầu.

1. Chi phí quân sự: Các quốc gia liên quan trực tiếp và gián tiếp đều đang phải tăng mạnh ngân sách quốc phòng, vốn phần lớn được tài trợ thông qua vay nợ.

2. Lạm phát năng lượng: Việc gián đoạn nguồn cung dầu mỏ từ Vùng Vịnh và bất ổn tại các tuyến đường hàng hải huyết mạch như eo biển Hormuz đã đẩy giá năng lượng tăng vọt. Điều này buộc nhiều quốc gia phải chi ngân sách khổng lồ để trợ giá nhiên liệu và hỗ trợ người dân, trực tiếp làm trầm trọng thêm tình trạng thâm hụt.

3. Lãi suất “cao và lâu”: Sự bất ổn từ chiến tranh khiến lạm phát khó hạ nhiệt, buộc các ngân hàng trung ương, điển hình là Fed, phải duy trì lãi suất cao. Điều này tạo ra một vòng xoáy nguy hiểm: nợ càng tăng thì chi phí trả lãi càng cao, gây áp lực nghẹt thở lên các thị trường mới nổi vốn đang vay nợ bằng đồng USD.

Cảnh báo về sự ổn định tài chính

Ông Emre Tiftik, Giám đốc nghiên cứu bền vững tại IIF, nhận định: “Sự kết hợp giữa nợ cao kỷ lục và chi phí vay vốn đắt đỏ đang làm giảm không gian tài khóa của các quốc gia. Nếu có thêm một cú sốc kinh tế hoặc địa chính trị khác, khả năng ứng phó của hệ thống tài chính toàn cầu sẽ bị đe dọa nghiêm trọng”.

Tại các thị trường mới nổi, nợ cũng đã chạm mức kỷ lục hơn 105 nghìn tỷ USD. Việc đồng USD mạnh lên so với hầu hết các đồng tiền khác do ảnh hưởng từ căng thẳng tại Trung Đông đang khiến gánh nặng nợ nước ngoài của các quốc gia này trở nên nặng nề hơn bao giờ hết.

Các chuyên gia kinh tế dự báo, nếu tình hình xung đột tại Trung Đông không có dấu hiệu hạ nhiệt, nợ toàn cầu sẽ còn tiếp tục lập đỉnh mới trong các quý tiếp theo, đặt thế giới trước rủi ro của một cuộc khủng hoảng nợ trên diện rộng.